Με εκτενή παρέμβασή του που δημοσιεύθηκε στο Euractiv, ο πρώην πρόεδρος της European Metals και Εκτελεστικός Πρόεδρος της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, αναλύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία μετάλλων και καταθέτει τις προτάσεις του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Εστιάζει στη μείωση του ενεργειακού κόστους, στην ασφάλεια εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών, στην ενίσχυση της ανακύκλωσης και στην ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικών βιομηχανικών πολιτικών.

Ολόκληρο το άρθρο του Ευάγγελου Μυτιληναίου στο Euractiv

Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών μου ως Πρόεδρος της European Metals, η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη βιομηχανία και τη βιομηχανική πολιτική έφερε τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα κυκλικά μέταλλα και την ασφάλεια του εφοδιασμού στον πυρήνα των συζητήσεων για τη στρατηγική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Αυτή είναι μια θετική εξέλιξη. Ωστόσο, η αναγνώριση από μόνη της δεν αρκεί για να διατηρηθεί σε λειτουργία μια μονάδα τήξης, να επανεκκινήσει μια μονάδα που έχει τεθεί εκτός λειτουργίας, να μειωθεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας ή να καταστεί ένα στρατηγικό έργο οικονομικά βιώσιμο. Για τη βιομηχανία μετάλλων της Ευρώπης, τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην πολιτική αναγνώριση και τη βιομηχανική πραγματικότητα.

Όταν ανέλαβα αυτόν τον ρόλο το 2022, η κατάσταση ήταν ήδη ιδιαίτερα σοβαρή. Οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονταν, μονάδες τήξης έκλειναν ή περιόριζαν τη λειτουργία τους και περίπου το ήμισυ της παραγωγικής δυναμικότητας αλουμινίου της Ευρώπης είχε τεθεί εκτός λειτουργίας εξαιτίας της κρίσης. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι η εξάρτησή της από τρίτες χώρες για τις κρίσιμες πρώτες ύλες δεν μπορούσε πλέον να θεωρείται δευτερεύον ζήτημα.

Η πρώτη προτεραιότητα ήταν σαφής: να βρεθούν η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, το ενεργειακό κόστος και η ασφάλεια του εφοδιασμού σε πρώτες ύλες στην κορυφή της ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η European Metals υποστήριξε με συνέπεια ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αναπτύξει καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύσει την άμυνά της και να εξηλεκτρίσει την οικονομία της, εάν χάσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που καθιστούν όλα αυτά εφικτά.

Ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η υιοθέτηση του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act). Η European Metals υποστήριξε μια ευρύτερη αντίληψη για το τι συνιστά στρατηγική πρώτη ύλη, με αποτέλεσμα το αλουμίνιο να επανενταχθεί δικαιωματικά στον κατάλογο των στρατηγικών πρώτων υλών. Παράλληλα, μέσω της πρωτοβουλίας Raw Materials 2030, επιχείρησε να προσδώσει ποσοτική διάσταση στις πολιτικές φιλοδοξίες, καταδεικνύοντας ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί νέα ορυχεία, νέες μονάδες επεξεργασίας και νέες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του Κανονισμού.

Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει παρουσιάσει σειρά σημαντικών πρωτοβουλιών, όπως το Σχέδιο Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα, το Clean Industrial Deal, το RESourceEU Action Plan και τον Industrial Accelerator Act. Οι προτάσεις αυτές αποδεικνύουν ότι υπάρχει πλέον η βούληση να ενσωματωθεί η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στον πυρήνα των στρατηγικών στόχων της Ευρώπης.

Για το μέλλον του ευρωπαϊκού κλάδου μετάλλων, οι προτεραιότητες είναι πλέον ξεκάθαρες.

Το Affordable Energy Action Plan πρέπει να οδηγήσει σε άμεσες, ουσιαστικές και προβλέψιμες μειώσεις του ενεργειακού κόστους για τους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η πρόσβαση σε ανταγωνιστικές και αξιόπιστες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), η μείωση φόρων και επιβαρύνσεων, ο καλύτερος σχεδιασμός των δικτύων και τα πιο ανταγωνιστικά τιμολόγια αποτελούν σημαντικούς στόχους. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές πρέπει να αποτυπωθούν στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι παραγωγοί μετάλλων εξακολουθούν να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο και η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοεί το χάσμα μεταξύ του ενεργειακού κόστους που αντιμετωπίζει και εκείνου των ανταγωνιστών της σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Το RESourceEU Action Plan οφείλει να επιταχύνει την υλοποίηση στρατηγικών έργων. Η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη εγχώρια παραγωγή, αυξημένη δυναμικότητα επεξεργασίας και περισσότερη ανακύκλωση. Η κυκλικότητα έχει πλέον μετατραπεί από περιβαλλοντικό στόχο σε βιομηχανική αναγκαιότητα. Η μετατόπιση αυτή αποτυπώνεται σε πρωτοβουλίες όπως ο επικείμενος Νόμος για την Κυκλική Οικονομία, οι συζητήσεις για τον περιορισμό της διαρροής απορριμμάτων μετάλλων προς τρίτες χώρες και η εφαρμογή του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες.

Ο Industrial Accelerator Act πρέπει να στηρίξει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Τα μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης για καθαρές τεχνολογίες είναι σημαντικά, αλλά δεν αρκούν εάν η Ευρώπη χάσει τις πρώτες ύλες που απαιτούνται για την κατασκευή αυτών των τεχνολογιών. Για τον λόγο αυτό, οι δημόσιες συμβάσεις, τα κριτήρια ανθεκτικότητας και οι μηχανισμοί βιομηχανικής στήριξης πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη σημασία της ευρωπαϊκής παραγωγής και επεξεργασίας.

Παράλληλα, το Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για την Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial State Aid Framework) πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να καταστεί πραγματικά λειτουργικό. Η European Metals έχει υποστηρίξει ότι η στήριξη δεν πρέπει να αφορά μόνο νέες επενδύσεις, αλλά και τη διατήρηση και επανεκκίνηση υφιστάμενων παραγωγικών μονάδων, όταν αυτό ενισχύει την ασφάλεια του εφοδιασμού. Εάν το πλαίσιο παραμείνει υπερβολικά περιορισμένο, πολύπλοκο ή δύσκολα προσβάσιμο, δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Στη σημερινή του μορφή, δεν διαθέτει αυτή τη δυνατότητα.

Απαιτούνται επίσης στοχευμένες διορθώσεις στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Το έμμεσο κόστος του ETS εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά τους παραγωγούς μετάλλων με υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τον λόγο αυτό, η αποζημίωση του έμμεσου κόστους, καθώς και η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών, πρέπει να συνεχιστούν και μετά το 2030. Παράλληλα, οποιαδήποτε νέα και μη ρεαλιστική μείωση των ελάχιστων τιμών αναφοράς, που δεν αντανακλά τις δυνατότητες της βιομηχανίας με τις σημερινές διαθέσιμες τεχνολογίες, θα θέσει σε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο την παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών. Πρόκειται για ένα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί με τη δέουσα σοβαρότητα.

Εάν αυτά τα εμπόδια δεν αρθούν, η κλιματική πολιτική θα αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές.

Η μετονομασία της Eurometaux σε European Metals το 2026 αντικατοπτρίζει αυτή τη βαθύτερη εξέλιξη και σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον κλάδο: μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, πιο εξωστρεφή προσανατολισμό και καλύτερη ευθυγράμμιση με το μέγεθος της βιομηχανικής πρόκλησης που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Τα ευρωπαϊκά μέταλλα συνδέονται με όλα όσα οικοδομούν το μέλλον μας.

Αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής – κάθε άλλο. Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η εφαρμογή των πολιτικών θα καθορίσει αν θα μπορέσει να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο και να διατηρήσει τη θέση της. Τα θεσμικά πλαίσια διαμορφώνονται σταδιακά, όμως από μόνα τους δεν διατηρούν παραγωγικές μονάδες, δεν κινητοποιούν επενδύσεις και δεν αποκαθιστούν την ανταγωνιστικότητα. Αυτό που απαιτείται είναι ουσιαστική εφαρμογή στην πράξη.

Για κάθε επιχείρηση που καλείται να αποφασίσει αν θα επενδύσει, όλα τα παραπάνω συνοψίζονται σε ένα βασικό ερώτημα: προσφέρει η Ευρώπη ένα βιώσιμο επιχειρηματικό περιβάλλον;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει αν η Ευρώπη θα διατηρήσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που χρειάζεται ή αν οι στρατηγικές πρώτες ύλες, η βιομηχανική αξία και η τεχνολογική πρωτοπορία θα συνεχίσουν να μεταφέρονται σε ανταγωνιστικές περιοχές του κόσμου. Εάν επιτρέψουμε στην παραγωγή να εγκαταλείψει την Ευρώπη, μαζί με τα εργοστάσια θα χαθούν και τα θεμέλια της στρατηγικής αυτονομίας και της επιρροής μας για τα επόμενα χρόνια.

Η Ευρώπη διαθέτει τις δυνατότητες, την τεχνογνωσία, την τεχνολογία και τη βιομηχανική φιλοδοξία για να διασφαλίσει τη θέση της στον κόσμο και να οδηγήσει την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία. Η βιομηχανία μετάλλων είναι έτοιμη να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, αρκεί να της δοθεί η δυνατότητα.

Διαβάστε ακόμη