Η ενεργειακή ασφάλεια, η ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, ο ρόλος της Ελλάδας ως κόμβου LNG και η νέα επενδυτική δυναμική της ελληνικής οικονομίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Ομίλου AKTOR και διευθύνοντος συμβούλου της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρου Εξάρχου, στο 30th Annual Government Roundtable του Economist.

Ο κ. Εξάρχου τόνισε πως «η ενέργεια είναι ασφάλεια». Όπως σημείωσε, αυτό αποδείχθηκε με τον πόλεμο στην Ουκρανία, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε αντιμέτωπη με τις συνέπειες της υπερβολικής εξάρτησής της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Κατά την ανάλυσή του, η Μόσχα αξιοποίησε την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης ως εργαλείο πίεσης, γεγονός που ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο τα όρια ενός μοντέλου προμήθειας που στηριζόταν σε μία κυρίαρχη πηγή.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πήρε ένα «πολύ δυνατό μάθημα» για το παρόν και το μέλλον, αλλά άσκησε σαφή κριτική στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά. Όπως είπε, η Ευρώπη «αντιδρά πλέον, δεν προλαμβάνει» και μαθαίνει από τα λάθη της «the hard way». Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι απλώς η αντικατάσταση μιας εξάρτησης από μια άλλη, αλλά η επίτευξη πραγματικής ισορροπίας στις πηγές ενέργειας.

Η Ευρώπη ανάμεσα στην ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα

Στην παρέμβασή του, ο κ. Εξάρχου προειδοποίησε ότι θα ήταν εξίσου λανθασμένο η Ευρώπη να εγκαταλείψει την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μόνο και μόνο για να οδηγηθεί σε αποκλειστική εξάρτηση από το αμερικανικό LNG. «Εάν φύγουμε από μία εξάρτηση για να πάμε σε μία άλλη, θα είναι το ίδιο εσφαλμένη επιλογή», ανέφερε, περιγράφοντας ως κεντρικό ζητούμενο τη διαφοροποίηση, τη γεωπολιτική ισορροπία και την ικανότητα της Ευρώπης να σταθεί στο τραπέζι των μεγάλων δυνάμεων.

Κατά τον ίδιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ανακτήσει θέση στις μεγάλες γεωπολιτικές διαπραγματεύσεις. Κατά τον ίδιο, οι μεγάλοι παίκτες σήμερα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ρωσία, ενώ η Ευρώπη, εάν δεν αποκτήσει ενιαία στρατηγική και ικανότητα έγκαιρης λήψης αποφάσεων, κινδυνεύει να παρακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις συνδιαμορφώνει.

Η κριτική του επεκτάθηκε και στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Ο κ. Εξάρχου ξεκαθάρισε ότι δεν διαφωνεί με την πράσινη μετάβαση ούτε με την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Αντιθέτως, χαρακτήρισε την πράσινη ενέργεια κρίσιμο εργαλείο για την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης. Ωστόσο, επισήμανε ότι δεν μπορεί να αποτελεί τον μοναδικό δρόμο για την ενεργειακή ασφάλεια, ιδίως όταν το κόστος μετακυλίεται στις επιχειρήσεις και στους πολίτες.

Όπως είπε, δεν μπορεί η Ευρώπη να επιλέγει «το ακριβότερο ρεύμα του κόσμου» μόνο επειδή θέλει να είναι πράσινο, χωρίς να λαμβάνει υπόψη την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της. Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να εφαρμόσει μια πολιτική υψηλού κόστους, πρόσθεσε, πρέπει να έχει και τη δυνατότητα να την πληρώσει. Διαφορετικά, θα χρειαστεί να κάνει συμβιβασμούς μέχρι να αποκτήσει την οικονομική ισχύ που θα της επιτρέψει να επιβάλει στο μέλλον ένα τέτοιο μοντέλο χωρίς να υπονομεύει την παραγωγική της βάση.

Ο Κάθετος Διάδρομος και ο ρόλος της Ελλάδας

Σε αυτό το περιβάλλον, ο κ. Εξάρχου τοποθέτησε την Ελλάδα «ένα βήμα μπροστά», κυρίως λόγω του Κάθετου Διαδρόμου. Όπως ανέφερε, η δημιουργία του concept του Vertical Corridor δίνει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να διακινεί σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η ήπειρος χρειάζεται νέες, αξιόπιστες διαδρομές και πηγές προμήθειας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, από το 2027 και μετά, όταν η εμπορία ρωσικού φυσικού αερίου δεν θα είναι πλέον επιτρεπτή στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ανάγκη για εναλλακτικές ποσότητες θα γίνει ακόμη πιο έντονη. Σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τους περιορισμούς άλλων προμηθευτών, ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι η πιο αξιόπιστη πηγή LNG αυτή τη στιγμή είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένα νέο concept των τελευταίων μηνών, αλλά μια ιδέα που έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια. Ωστόσο, όπως είπε, η αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή και οι γεωπολιτικές μεταβολές των τελευταίων μηνών έχουν καταστήσει το project πολύ πιο αναγκαίο για την Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα διαθέτει ήδη κρίσιμες υποδομές, όπως η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη, οι οποίες μπορούν να στηρίξουν τη λειτουργία του διαδρόμου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην Atlantic SEE LNG Trade, την εταιρεία που δημιουργήθηκε με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, σημειώνοντας ότι δείχνει την πίστη και τη δέσμευση στη δημιουργία εμπορικών προϋποθέσεων για να λειτουργήσει ο Κάθετος Διάδρομος. Όπως τόνισε, η διασφάλιση μακροχρόνιων συμβάσεων αποτελεί «τον μοναδικό δρόμο» για να υπάρξει πραγματική ισορροπία στις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Συμμαχίες ανάλογα «το θέμα»

Ο κ. Εξάρχου επέμεινε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία στις διεθνείς της συμμαχίες. Όπως ανέφερε, οι στρατηγικές αλλάζουν ανάλογα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τις ανάγκες της συγκυρίας και τα συμφέροντα που διακυβεύονται κάθε φορά. Εάν σε ένα θέμα χρειάζεται συνεργασία με τις ΗΠΑ, η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να την επιλέξει. Εάν σε άλλο ζήτημα απαιτείται συνεργασία με την Κίνα, πρέπει επίσης να μπορεί να το κάνει.

Η προϋπόθεση, όπως είπε, είναι να υπάρχει βούληση και μηχανισμός λήψης αποφάσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ξέρει τι θέλει, να μπορεί να το αποφασίζει εγκαίρως και να δρα με γνώμονα το κοινό συμφέρον της ίδιας και των κρατών-μελών της. Διαφορετικά, κινδυνεύει να παραμένει εγκλωβισμένη σε καθυστερημένες αντιδράσεις, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις θα κινούνται ταχύτερα.

Η ανάγκη για ευρωπαϊκούς πρωταθλητές

Συνδέοντας τη γεωπολιτική με την οικονομία, ο κ. Εξάρχου στάθηκε και στο ζήτημα των επιχειρηματικών μεγεθών. Όπως είπε, ο όμιλος AKTOR μπορεί να θεωρείται μεγάλος όμιλος για τα ελληνικά δεδομένα, όμως τα ελληνικά μεγέθη παραμένουν μικρά σε σχέση με τη διεθνή οικονομία. Γι’ αυτό, αντί για εθνικούς πρωταθλητές, όπως ανέφερε ότι άκουσε να συζητείται, η Ευρώπη χρειάζεται «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές».

Κατά την άποψή του, μόνο μέσα από τη δημιουργία μεγαλύτερων ευρωπαϊκών σχημάτων θα μπορέσουν οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανταγωνιστούν αμερικανικές και κινεζικές εταιρείες με τα μεγέθη που διαθέτουν σήμερα. Διαφορετικά, η Ευρώπη θα συνεχίσει να υπολείπεται σε κλίμακα, κεφάλαια και στρατηγική επιρροή.

Η νέα εικόνα της ελληνικής οικονομίας

Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης, ο κ. Εξάρχου αναφέρθηκε εκτενώς στην ελληνική οικονομία, την οποία χαρακτήρισε ότι ζει «ιστορικές στιγμές». Περιέγραψε μια μεγάλη αλλαγή στο επενδυτικό κλίμα, σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης. Όπως είπε, υπήρξε περίοδος κατά την οποία η αναφορά και μόνο στην Ελλάδα αρκούσε για να διακοπεί μια συζήτηση με ξένους επενδυτές. Στη συνέχεια, υπήρξε μια μεταβατική περίοδος κατά την οποία οι επενδυτές άκουγαν, αλλά δεν προχωρούσαν. Τον τελευταίο χρόνο, όμως, όπως σημείωσε, παρατηρείται «συγκλονιστικά σοβαρό ενδιαφέρον» από ξένα κεφάλαια να αναλάβουν ελληνικό ρίσκο.

Το κρίσιμο στοιχείο, κατά τον ίδιο, είναι ότι πλέον δεν πρόκειται μόνο για δανειακά κεφάλαια, αλλά για equity, δηλαδή για επενδυτές που βάζουν ίδια κεφάλαια στην Ελλάδα και αναλαμβάνουν τον κίνδυνο της ελληνικής οικονομίας. Αυτό, όπως είπε, δεν το έχει ξαναδεί σε ανάλογη ένταση. Η σημερινή εικόνα, κατά τον ίδιο, είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών των τελευταίων επτά έως οκτώ ετών, αλλά και των ευκαιριών που δημιουργήθηκαν μετά τα πολύ χαμηλά επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.

Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα στάδιο όπου οι ιδιωτικές επενδύσεις μπορούν σταδιακά να αντικαταστήσουν εργαλεία όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό, όπως είπε, είναι η σωστή βάση ανάπτυξης μιας οικονομίας: μια οικονομία που στηρίζεται περισσότερο στα δικά της πόδια και λιγότερο σε εξωτερικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης.

Το αποτύπωμα του AKTOR

Σε αυτό το περιβάλλον, ο όμιλος AKTOR παρουσιάζεται από τον κ. Εξάρχου ως ένας όμιλος που ακολουθεί και ταυτόχρονα αξιοποιεί τη νέα φάση της ελληνικής οικονομίας. Όπως είπε, ο όμιλος αναπτύσσεται και μεγαλώνει γιατί βρίσκει ευκαιρίες σε μια χώρα που έχει επανέλθει στο επενδυτικό ραντάρ του διεθνούς οικονομικού συστήματος.

Αναφερόμενος στους τομείς ενδιαφέροντος, στάθηκε στην ενέργεια, στις ΑΠΕ, στις παραχωρήσεις και στις κατασκευές, που αποτελούν βασικό αντικείμενο του ομίλου, ενώ έκανε αναφορά και στις συζητήσεις για επενδύσεις στην κυκλική οικονομία. Αν και σημείωσε ότι ο τουρισμός δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο της στρατηγικής του AKTOR, εκτίμησε ότι και αυτός ο κλάδος θα συνεχίσει να προσελκύει σοβαρό ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές.

Κλείνοντας, ο κ. Εξάρχου εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για την ελληνική οικονομία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθούν η πολιτική σταθερότητα, η συνέχεια όσων έχουν χτιστεί μέχρι σήμερα και η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Όπως είπε, εάν η Ελλάδα καταφέρει να διατηρήσει αυτή τη δυναμική, μπορεί να βάλει τις βάσεις για την «επόμενη γενιά του RRF»: μια οικονομία που θα στηρίζεται στα δικά της πόδια και όχι στα ξένα.

Διαβάστε ακόμη