Κίνηση ματ στην αγορά του LNG κάνει ο Όμιλος AKTOR, καθώς η απόκτηση του 50% της Διώρυγα Gas του Ομίλου Motor Oil τον τοποθετεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής που χτίζεται γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο. Η συμφωνία δεν είναι απλώς μια συμμετοχή σε ακόμη ένα ενεργειακό έργο, αλλά ένα στρατηγικό βήμα καθετοποίησης σε μια αγορά που αποκτά αυξανόμενη σημασία για την ασφάλεια εφοδιασμού της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και την ανάδειξη της Ελλάδας σε βασική πύλη εισόδου LNG, κυρίως αμερικανικής προέλευσης.

Για την AKTOR, η είσοδος στη Διώρυγα Gas σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον ρόλο του εμπορικού παίκτη LNG σε ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο, με παρουσία και στις υποδομές που καθορίζουν την εισαγωγή, την επαναεριοποίηση και τη διοχέτευση του καυσίμου προς την αγορά. Με άλλα λόγια, ο Όμιλος δεν περιορίζεται πλέον στην αγορά και πώληση φορτίων LNG, αλλά αποκτά πρόσβαση σε μια κρίσιμη υποδομή φυσικής παράδοσης, στοιχείο που ενισχύει τον έλεγχο στην αλυσίδα εφοδιασμού και περιορίζει το ρίσκο που συνοδεύει την εμπορία του καυσίμου.

Το FSRU της Διώρυγα Gas στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας, στην περιοχή του διυλιστηρίου της Motor Oil, θεωρείται από κύκλους της αγοράς ένα από τα πλέον ώριμα έργα της κατηγορίας του στην Ελλάδα, καθώς έχει εξασφαλίσει το σύνολο των απαιτούμενων αδειών και μελετών. Η μονάδα προβλέπεται να προσθέσει αποθηκευτική δυναμικότητα LNG 170.000 έως 210.000 κυβικών μέτρων, ενώ η μέγιστη αδειοδοτημένη δυνατότητα παροχής φυσικού αερίου στο εθνικό σύστημα εκτιμάται στα 4,3 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Με τη διασύνδεσή του με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, το έργο δημιουργεί μια νέα πύλη εισόδου για την ελληνική και την περιφερειακή αγορά.

Η σημασία του έργου δεν εξαντλείται στη χωρητικότητα. Η Διώρυγα Gas μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετος κρίκος για τον Κάθετο Διάδρομο, σε μια περίοδο που οι ροές LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά. Η Ελλάδα, διαθέτοντας υποδομές εισαγωγής, επαναεριοποίησης και διασύνδεσης με τις γειτονικές αγορές, αποκτά τη δυνατότητα να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος προς τα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη και, υπό προϋποθέσεις, την Κεντρική Ευρώπη.

Η κίνηση έχει και σαφή οικονομική λογική για την AKTOR. Στο business plan του Ομίλου για την περίοδο 2027-2031, το οποίο προβλέπει κεφαλαιουχικές δαπάνες ύψους 3 δισ. ευρώ, περιλαμβάνεται επένδυση 190 εκατ. ευρώ για FSRU. Στην ίδια στρατηγική αποτυπώνεται και το όφελος της καθετοποίησης: όταν η εμπορία LNG αποδίδει περιθώρια 5%-10%, η συνδυασμένη παρουσία σε εμπορία και FSRU μπορεί να ανεβάσει τα περιθώρια στο 8%-12%. Πέρα από την απόδοση, η συμμετοχή σε υποδομή μειώνει την εξάρτηση από τρίτους, προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό εισαγωγών και περιορίζει τον κίνδυνο να μη μπορεί να διοχετευθεί εγκαίρως ένα φορτίο λόγω περιορισμένης δυναμικότητας στις υφιστάμενες πύλες εισόδου.

Η στρατηγική αυτή κουμπώνει με τις κινήσεις της AKTOR μέσω της Atlantic SEE LNG, της κοινής εταιρείας με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, η οποία φιλοδοξεί να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις αγορές της ευρύτερης περιοχής. Ήδη έχουν κλειστεί 20ετείς συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία για την προμήθεια 1,5 bcm LNG ετησίως, με ποσότητες που θα προέρχονται σχεδόν πλήρως από την αμερικανική Venture Global. Παράλληλα, η Atlantic SEE LNG επιδιώκει να ωριμάσει σε δεσμευτικές 20ετείς συμφωνίες τα MoU με Ρουμανία, Βουλγαρία και Ουκρανία για επιπλέον 4 bcm τον χρόνο, ενώ διερευνώνται αντίστοιχες κινήσεις προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι υφιστάμενες συμφωνίες και τα MoU του Ομίλου αντιστοιχούν δυνητικά σε 5,5 bcm νέων ποσοτήτων LNG ετησίως, όταν οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου της χώρας, μέσω αγωγών και LNG, ανήλθαν πέρυσι σε 7,5 bcm. Η σύγκριση δείχνει το μέγεθος της πρόκλησης αλλά και την ανάγκη για πρόσθετες υποδομές εισόδου. Δεν είναι τυχαία η επισήμανση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της AKTOR, Αλέξανδρου Εξάρχου, ότι η ανάγκη για ένα δεύτερο FSRU, καθώς και για βελτίωση και επέκταση των αγωγών φυσικού αερίου, «δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαιότητα».

Για τη Motor Oil, η συμφωνία ενισχύει την προοπτική υλοποίησης του έργου, καθώς φέρνει έναν στρατηγικό εταίρο με εμπορικό ενδιαφέρον για μακροχρόνια αξιοποίηση της υποδομής. Η συμμετοχή της AKTOR μειώνει το επενδυτικό ρίσκο και ενισχύει την οικονομική βιωσιμότητα του FSRU, σε συνέχεια και του MoU που έχει υπογράψει η Motor Oil με τη Mercuria Energy για δέσμευση δυναμικότητας επαναεριοποίησης και μακροπρόθεσμη προμήθεια LNG μέσω της Διώρυγα Gas.

Η συμφωνία AKTOR-Motor Oil αποκτά χαρακτήρα ευρύτερης ενεργειακής τοποθέτησης. Ενισχύει την εμπορική στρατηγική της AKTOR στο LNG, δίνει νέα ώθηση στο FSRU της Διώρυγα Gas και προσθέτει ακόμη έναν κρίκο στο σχέδιο ανάδειξης της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο φυσικού αερίου. Κυρίως, όμως, έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά νέες, ασφαλείς και ανταγωνιστικές διαδρομές εφοδιασμού, με τον Κάθετο Διάδρομο να περνά από τη φάση του σχεδιασμού στη δοκιμασία της πραγματικής αγοράς.

Ο Κάθετος Διάδρομος περνά στη φάση της διεύρυνσης

Η συμφωνία AKTOR–Motor Oil αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ιδωθεί υπό το πρίσμα των εξελίξεων γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος εισέρχεται πλέον σε νέα φάση γεωγραφικής και εμπορικής επέκτασης. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται πλέον στις πέντε χώρες που αποτέλεσαν τον αρχικό πυρήνα του εγχειρήματος –Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία– αλλά επεκτείνεται σταδιακά προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, καθώς Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Σλοβακία και Ουγγαρία συμμετέχουν πλέον στις τεχνικές διαβουλεύσεις για την επόμενη ημέρα του έργου.

Η διεύρυνση αυτή δεν αποτελεί μόνο πολιτική επιλογή, αλλά αντανακλά και τις ανάγκες της αγοράς. Οι δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Ιουλίου, με το νέο καθεστώς μειωμένων ταριφών και τα προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας, επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει αυξανόμενο εμπορικό ενδιαφέρον για τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω του ελληνικού συστήματος προς τις αγορές της Βαλκανικής. Με άλλα λόγια, ο Κάθετος Διάδρομος περνά σταδιακά από τη θεωρία στην πράξη.

Στο πλαίσιο αυτό, οι Διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου των εννέα χωρών προχωρούν στον σχεδιασμό της επόμενης φάσης του εγχειρήματος, εξετάζοντας τόσο τις τεχνικές όσο και τις εμπορικές προϋποθέσεις για την ένταξη των νέων συμμετεχόντων. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένας ενιαίος διάδρομος μεταφοράς φυσικού αερίου που θα ξεκινά από τις ελληνικές υποδομές LNG και θα εκτείνεται μέσω των Βαλκανίων προς την Κεντρική Ευρώπη.

Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι η πρώτη προτεραιότητα αφορά τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, αξιοποιώντας τη δυναμική που δημιούργησε η τετραμερής υπουργική συνεργασία Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας. Η επιδίωξη είναι το επόμενο διάστημα να συμφωνηθεί ένας κοινός οδικός χάρτης, ο οποίος θα μπορούσε να αποτυπωθεί σε Μνημόνιο Συνεργασίας το φθινόπωρο, δημιουργώντας το θεσμικό πλαίσιο για τη συμμετοχή των νέων χωρών στο project.

Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν και οι νέες διασυνδέσεις φυσικού αερίου που βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Ο αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027, θα διαθέτει αρχική δυναμικότητα 1 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, με δυνατότητα αύξησης έως και 2,8 bcm μέσω στοχευμένων τεχνικών παρεμβάσεων στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς. Την ίδια περίοδο αναμένεται να ολοκληρωθεί και η σύνδεση Βόρειας Μακεδονίας–Σερβίας, δημιουργώντας έναν νέο βαλκανικό άξονα μεταφοράς φυσικού αερίου.

Η ενίσχυση των διασυνδέσεων συμπίπτει με τη σημαντική αύξηση της εξαγωγικής δυνατότητας της Ελλάδας. Σήμερα, η χώρα μπορεί να διοχετεύει προς τον Κάθετο Διάδρομο περίπου 5 bcm φυσικού αερίου ετησίως, ενώ με την πλήρη λειτουργία των σταθμών συμπίεσης στην Αμπελιά και την Κομοτηνή η δυναμικότητα αναμένεται να αυξηθεί στα 8 bcm. Με την ολοκλήρωση του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, οι εξαγωγικές δυνατότητες εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 9 bcm, ενώ υπό προϋποθέσεις μπορούν να προσεγγίσουν ακόμη και τα 12 bcm ετησίως.

Η ανάγκη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στον σχεδιασμό για την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από το 2027. Η αντικατάσταση αυτών των ποσοτήτων προϋποθέτει όχι μόνο νέες πηγές προμήθειας LNG, αλλά και επαρκείς υποδομές εισαγωγής, αποθήκευσης, επαναεριοποίησης και διασυνοριακής μεταφοράς. Σε αυτό το περιβάλλον, η επένδυση στη Διώρυγα Gas αποκτά ευρύτερη στρατηγική σημασία, καθώς προσθέτει μία ακόμη πύλη εισόδου LNG στο ελληνικό σύστημα και ενισχύει τη δυνατότητα της χώρας να λειτουργήσει ως κόμβος τροφοδοσίας για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Με αυτά τα δεδομένα, η συμμετοχή της AKTOR στο FSRU της Διώρυγα Gas δεν αποτελεί μόνο μια επιχειρηματική συμφωνία με τη Motor Oil. Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που συνδέει τις νέες υποδομές LNG, την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου και τη σταδιακή αναδιαμόρφωση του ενεργειακού χάρτη της περιοχής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια εφοδιασμού και η διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου αποκτούν καθοριστική σημασία για την ευρωπαϊκή αγορά.

Διαβάστε ακόμα