Στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή των στοχευμένων -προς ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις- μέτρων, προσωρινού χαρακτήρα και με το μικρότερο δυνατό δημοσιονομικό κόστος φαίνεται να είναι προσανατολισμένη η «εργαλειοθήκη 2026» της Κομισιόν που προανήγγειλε ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν αμέσως μετά τη λήξη της άτυπης Συνόδου -δια τηλεδιάσκεψης- των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, απόλυτα ευθυγραμμισμένη με τη γραμμή φειδούς και αυστηρής δημοσιονομικής διαχείρισης που χάραξε το Eurogroup της περασμένης εβδομάδας. Κι όλα αυτά ενώ η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή μπαίνει στον δεύτερο μήνα χωρίς να διαφαίνεται «φως στο βάθος του τούνελ», ο πληθωρισμός -με αιχμή του δόρατος τις τιμές ενέργειας- έχει αρχίσει να παίρνει την ανιούσα (όπως φάνηκε από τα προσωρινά στοιχεία της Eurostat τον Μάρτιο), οι τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά 70% και 60% αντίστοιχα από τις αρχές της κρίσης και η «λυπητερή» για την Ευρώπη -με τη μορφή του αυξημένου κόστους εισαγωγών ορυκτών καυσίμων- έχει ήδη φτάσει τα 14 δισ. δολάρια.
Έρχεται η “εργαλειοθήκη 2026”, χαμηλά ο πήχης των προσδοκιών
Και όμως, στο περιβάλλον αυτό, αν και οι ίδιες οι Βρυξέλλες -και οι ΥΠΕΝ των 27- παραδέχθηκαν εμμέσως πλην σαφώς ότι η κατάσταση επιδεινώνεται, οι παρενέργειες δεν θα είναι βραχυπρόθεσμες κι ότι η κρίση είναι ευρύτερη από αυτή του 2022 καθώς δεν περιορίζεται μόνο στο φυσικό αέριο αλλά εκτείνεται και στο πετρέλαιο και στα προϊόντα του (ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα και ότι ήδη εκδηλώνονται φαινόμενα διάχυσης των υψηλότερων τιμών αερίου στις τιμές ηλεκτρισμού (όχι τυχαία ο Απρίλιος μπαίνει με μέση χονδρεμπορική τιμή ρεύματος στο Χρηματιστήριο Ενέργειας στα 154 ευρώ/MWh ενώ ο Μάρτιος έκλεισε στα 95 ευρώ/MWh), εντούτοις η διάσταση απόψεων μεταξύ Βορρά και Νότου καλά κρατεί. Και δείχνει να κρατά κλειστή την πόρτα σε ανάληψη πρωτοβουλιών «πανευρωπαϊκής εμβέλειας» και ακόμα περισσότερο στην εξαίρεση των όποιων μέτρων στήριξης από τον υπολογισμό του δημοσιονομικού ελλείμματος (ενεργοποίηση ρήτρας διαφυγής) όπως ζήτησε ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Παρά την επίκληση λέξεων όπως «ενότητα, αλληλεγγύη, συντονισμός» -που χρησιμοποίησαν κατ’ επανάληψη τόσο ο κ. Γιόργκενσεν όσο και ο προεδρεύων του Συμβουλίου, ο Κύπριος Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός- το βασικό μήνυμα παραμένει ότι κάθε κράτος-μέλος θα πρέπει να κινηθεί μόνο του, στο πλαίσιο των οικονομικών δυνατοτήτων που έχει και όχι να περιμένει τη βοήθεια της Ευρώπης.
Κομισιόν: Αντιμετώπιση της κρίσης με “ψαλίδι” στα ταξίδια και τηλεργασία
Σε αυτό τουλάχιστον παραπέμπει η προτροπή του κ. Γιόργκενσεν προς τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν τις παρενέργειες της κρίσης με μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, εμπνεόμενα από τον «δεκάλογο» της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας που πρότεινε μέτρα όπως τηλεργασία, προώθηση των δημόσιων συγκοινωνιών, αποφυγή των αεροπορικών ταξιδιών όπου υπάρχουν εναλλακτικές κλπ. Ερωτώμενος δε για το ακριβές περιεχόμενο της εργαλειοθήκης έκανε πάλι λόγο για μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια (για όσες χώρες έχουν περιθώριο να μειώσουν φόρους χωρίς να βρεθούν σε δύσκολη δημοσιονομική θέση), μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των σχημάτων κρατικών ενισχύσεων (η χρήση των οποίων επίσης εξαρτάται από το πόσο «βαθιές τσέπες» έχει κάθε χώρα), μεγαλύτερη αξιοποίηση χρηματοοικονομικών εργαλείων όπως τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας ηλεκτρισμού (PPAs) και τα συμβόλαια επί διαφοράς (CfDs). Δηλαδή μέτρα-ασπιρίνες που σε καμία περίπτωση δεν αρκούν για να μειώσουν άμεσα τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των ενεργοβόρων βιομηχανιών που δέχονται και πάλι ισχυρή πίεση.
Είναι δε αξιοσημείωτο ότι ο κ. Γιόργκενσεν αν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής σε πιο δραστικά μέτρα από την «εργαλειοθήκη του 2022» όπως η φορολόγηση των «ουρανοκατέβατων κερδών» των ενεργειακών ομίλων και το πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου, εντούτοις άφησε να εννοηθεί ότι αυτά αντιμετωπίζονται ως λύσεις έσχατης ανάγκης, με τις Βρυξέλλες να ελπίζουν ότι δεν θα απαιτηθεί να ενεργοποιηθούν. Και τούτο διότι -όπως τόνισε ο Δανός Επίτροπος- η Ευρώπη είναι σε καλύτερη θέση από ότι το 2022 για να αντιμετωπίσει τη νέα κρίση που της χτυπά την πόρτα διότι διαθέτει περισσότερες ΑΠΕ (που υπό προϋποθέσεις μπορούν να μειώσουν την συμμετοχή της ακριβότερης ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο στο ενεργειακό μείγμα), έχει διαφοροποιήσει τους προμηθευτές ενέργειας και δεν έχει υπέρμετρη εξάρτηση από μία μόνο πηγή.
Τα μηνύματα Παπασταύρου
Κατά τη παρέμβαση του στη συνεδρίαση των ΥΠΕΝ, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει συντονισμένη και στοχευμένη αντίδραση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, προσθέτοντας ότι «οφείλουμε να απαντήσουμε στις ανησυχίες των πολιτών, καθώς βρισκόμαστε πλέον τέσσερα χρόνια μετά την προηγούμενη κρίση και διακυβεύονται τόσο η κοινωνική συνοχή όσο και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας». Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε τα προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης για την ενέργεια να εξαιρεθούν από τον δείκτη καθαρών δαπανών του δημοσιονομικού πλαισίου, ως εφάπαξ παρεμβάσεις. Όσον αφορά το φυσικό αέριο, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με την αποθήκευση: Είτε θα κινηθεί άμεσα αποδεχόμενη υψηλότερες τιμές για να διασφαλίσει επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένει προσβλέποντας σε την επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένουμε ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, διακινδυνεύοντας, ωστόσο, νέες αυξήσεις στις τιμές και έναν πιο δύσκολο χειμώνα.
Διαβάστε ακόμη
