Το αναθεωρημένο προσχέδιο συμφωνίας της COP31 εγκαταλείπει τις εκκλήσεις για σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και στρέφει τη σύνοδο προς την υιοθέτηση προτάσεων για την ενίσχυση του εξηλεκτρισμού της παγκόσμιας οικονομίας.

Το προσχέδιο απόφασης που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη αναφέρει ότι τα κράτη αναγνωρίζουν πως ο εξηλεκτρισμός προσφέρει σημαντικά οφέλη στη μείωση των εκπομπών και στην ενεργειακή ασφάλεια, αυξάνοντας τις προοπτικές για μεγαλύτερη εστίαση στη μετατόπιση τομέων, όπως οι μεταφορές και η βαριά βιομηχανία, μακριά από τη χρήση ρυπογόνων καυσίμων.

Προσφέροντας πιθανούς συμβιβασμούς σε ευαίσθητα ζητήματα, όπως η κλιματική χρηματοδότηση, οι εμπορικοί περιορισμοί και το χρονοδιάγραμμα για μια σειρά βασικών επιστημονικών εκθέσεων, το έγγραφο ενισχύει τις πιθανότητες οι συνομιλίες της COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας να καταλήξουν σε μια ευρεία συμφωνία μεταξύ των σχεδόν 200 χωρών που εκπροσωπούνται.

Αν και περιορίστηκε στις εννέα σελίδες —στο μισό μέγεθος από ένα προηγούμενο έγγραφο που κυκλοφόρησε τη Δευτέρα—, το τελευταίο προσχέδιο θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συζήτησης μεταξύ των διαπραγματευτών και η σύνοδος αναμένεται να παραταθεί πέραν της προγραμματισμένης λήξης της την Παρασκευή. Οι υπουργοί επρόκειτο να συνεδριάσουν αργότερα την Πέμπτη για να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις.

«Έχουμε υποχρέωση να κάνουμε την COP31 επιτυχημένη», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη ο Μουράτ Κουρούμ, υπουργός Περιβάλλοντος, Αστικοποίησης και Κλιματικής Αλλαγής της Τουρκίας και πρόεδρος της συνόδου. «Αντιμετωπίζουμε επίσης τους τομείς διαφωνίας με ειλικρίνεια και ανοιχτό πνεύμα».

Η οπισθοχώρηση στα ορυκτά καύσιμα και ο στόχος του 35% στον εξηλεκτρισμό

Το νέο προσχέδιο απομακρύνεται αποφασιστικά από την αυστηρή διατύπωση που είχε προταθεί τη Δευτέρα και ζητούσε «επιταχυνόμενη δράση για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα στα ενεργειακά συστήματα». Υποβαθμίστηκαν επίσης οι εκκλήσεις προς τις χώρες να πράξουν περισσότερα για τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου, ενός ιδιαίτερα ισχυρού αερίου του θερμοκηπίου που συνδέεται με τους τομείς της ενέργειας και της γεωργίας.

Η υποχώρηση στο ζήτημα των ορυκτών καυσίμων στη σύνοδο ήρθε λίγες ώρες αφότου οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας συμφώνησαν να αυξήσουν την προσφορά διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου, καθώς οι πόλεμοι πιέζουν τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Οι διοργανωτές της συνόδου εργάζονται για να εξασφαλίσουν στήριξη σε μια εθελοντική δέσμευση αύξησης του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια τελική ζήτηση ενέργειας στο 35% έως το 2035, από λίγο πάνω από 20% σήμερα. Επιδιώκουν επίσης να συμπεριλάβουν τον στόχο στην τελική διακήρυξη της COP31, κάτι που θα έδινε στη φιλοδοξία πιο επίσημο χαρακτήρα.

Η πρόταση αυτή συνάντησε σθεναρές αντιδράσεις από ένα μπλοκ αναπτυσσόμενων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, οι οποίες αντιτίθενται στην κατοχύρωση στόχων από τα πάνω προς τα κάτω σε μια επίσημη απόφαση. Παρότι το νέο προσχέδιο περιλαμβάνει έκκληση για συνεργασία στην επίτευξη του στόχου, η πρωτοβουλία αναμένεται να συνεχίσει να αμφισβητείται καθώς οι συμμετέχοντες οδεύουν προς τις τελικές διαπραγματεύσεις.

Οι ανεπτυγμένες χώρες δέχονται επίσης κριτική στο κείμενο επειδή δεν πέτυχαν την κλίμακα μείωσης των εκπομπών που απαιτείται για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη. «Θα διαβουλευόμαστε και θα διαπραγματευόμαστε μέχρι να μας γίνει απολύτως σαφές ότι έχουμε μια συναίνεση που στέλνει ένα μήνυμα όσο πιο ηχηρό χρειάζεται στα διοικητικά συμβούλια και στα νοικοκυριά του κόσμου», δήλωσε ο Κρις Μπόουεν, υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας της Αυστραλίας, ο οποίος εκτελεί χρέη προέδρου των διαπραγματεύσεων.

Τα κράτη συνεδριάζουν στην Αττάλεια επί δύο εβδομάδες για τη δράση για το κλίμα και καλούνται να δώσουν μια αποφασιστική απάντηση μετά από ένα έτος φονικών ακραίων καιρικών καταστροφών και μια δυσοίωνη αξιολόγηση του ΟΗΕ ότι ο κόσμος δεν θα εκπληρώσει τη δέσμευση της Συμφωνίας του Παρισιού να συγκρατήσει την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, ένα κρίσιμο όριο για την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Η τελευταία εκδοχή του προσχεδίου υποχωρεί από τις αρχικές προτάσεις και «περικόπτει άβολες εντολές και τη λογοδοσία», δήλωσε ο Χαρτζίτ Σινγκ, βετεράνος ακτιβιστής και ιδρυτικός διευθυντής του ιδρύματος Satat Sampada Climate Foundation. «Είναι ενεργά πιο οπισθοδρομικό, αφαιρώντας τη σκληρά κερδισμένη λογοδοσία, τα χρονοδιαγράμματα και τις νομικές δικλείδες».

Χρηματοδότηση προσαρμογής, εμπόριο και επιστημονικές εκθέσεις

Ενώ ένα σχέδιο τριπλασιασμού της χρηματοδότησης προσαρμογής έως το 2035 περιλαμβάνεται στο προσχέδιο της Πέμπτης, μια προηγούμενη πρόταση που ζητούσε την παροχή τουλάχιστον 120 δισ. δολαρίων ετησίως αφαιρέθηκε. Οι αναπτυσσόμενες χώρες εκτιμάται ότι χρειάζονται περίπου 305 δισ. δολάρια ετησίως για την προσαρμογή έως το 2035, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ. Το προσχέδιο αφήνει ορισμένες λεπτομέρειες επί του θέματος να αποφασιστούν στην επόμενη σύνοδο COP32 στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας, αν και διατηρήθηκε ένας ξεχωριστός οδικός χάρτης για τον εντοπισμό προβλέψιμων και μεγαλύτερων πηγών χρηματοδότησης προσαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των απωλειών και ζημιών.

Το εμπόριο αποδείχθηκε αμφιλεγόμενο ζήτημα στις αίθουσες διαπραγματεύσεων, και μια αρχική πρόταση για τη σταδιακή κατάργηση μονομερών μέτρων —όπως οι μηχανισμοί που φορολογούν φθηνότερα αγαθά τα οποία παράγονται υπό χαλαρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες— έως το τέλος του επόμενου έτους αφαιρέθηκε στο προσχέδιο της Πέμπτης. Η Κίνα, ο κορυφαίος εξαγωγέας πράσινης τεχνολογίας παγκοσμίως, πίεσε για την ελεύθερη ροή των προϊόντων. Τα συμβαλλόμενα μέρη «πρέπει να συνεργαστούν για την προώθηση ενός υποστηρικτικού και ανοιχτού διεθνούς οικονομικού συστήματος», αναφέρει το τελευταίο προσχέδιο.

Οι διαπραγματευτές συνεχίζουν να αναζητούν λύση σε μια διαμάχη σχετικά με το χρονοδιάγραμμα τριών επικείμενων εκθέσεων της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, τις οποίες ορισμένα κράτη θέλουν να δημοσιευθούν εγκαίρως ώστε να τροφοδοτήσουν τον παγκόσμιο απολογισμό για την πρόοδο επίτευξης των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού. Η Κένυα, η Ινδία και η Ρωσία είναι μεταξύ των χωρών που εξέφρασαν ανησυχίες ότι οι αξιολογήσεις δεν μπορούν να ολοκληρωθούν σε ένα συμπιεσμένο χρονοδιάγραμμα και ότι η διαδικασία ευνοεί τα πλούσια κράτη που διαθέτουν περισσότερους ερευνητές. Η νέα προσχεδιασμένη συμφωνία «καλεί τις συνεισφορές και των τριών ομάδων εργασίας» να ενημερώσουν τον απολογισμό, ένας συμβιβασμός που προσφέρει ένα λιγότερο σαφές χρονοδιάγραμμα.

Διαβάστε ακόμη