Επενδύσεις περίπου 1 τρισ. δολαρίων ετησίως στα ηλεκτρικά δίκτυα έως το 2035 απαιτούνται, σύμφωνα με το αναθεωρημένο σενάριο του 1,5°C του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA), προκειμένου η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση να ευθυγραμμιστεί με τον στόχο περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ειδικότερα, οι ετήσιες επενδυτικές ανάγκες για τα δίκτυα εκτιμώνται σε 1,049 τρισ. δολάρια την περίοδο 2026-2035, ενώ για την αποθήκευση και τις υποδομές ευελιξίας απαιτούνται επιπλέον 234 δισ. δολάρια ετησίως.
Η έκδοση του 2026 της έκθεσης World Energy Transition Outlook του IRENA επισημαίνει ότι η πρόοδος εξακολουθεί να είναι πολύ αργή και άνιση, καθώς η κλιματική κρίση καθίσταται ολοένα πιο δύσκολη στη διαχείρισή της. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόκληση για τη χάραξη πολιτικής δεν είναι πλέον να αποτραπεί κάθε υπέρβαση του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5°C, αλλά να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο το μέγεθος και η διάρκεια της υπέρβασης, ώστε να καταστεί εφικτή η επαναφορά σε τροχιά συμβατή με τον στόχο του 1,5°C.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι, χωρίς την αντίστοιχη ενίσχυση των δικτύων, της αποθήκευσης και της ευελιξίας του συστήματος, η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ δεν αρκεί για να επιταχυνθεί η απανθρακοποίηση. Οι καθυστερήσεις στις συνδέσεις, η περιορισμένη χωρητικότητα των δικτύων και ο κίνδυνος περικοπών παραγωγής μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εμπόδια τόσο για την ενεργειακή μετάβαση όσο και για την υλοποίηση νέων επενδύσεων.
Πάνω από 256 τρισ. δολ. για την ενεργειακή μετάβαση έως το 2050
Σύμφωνα με το σενάριο του IRENA για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5°C, θα χρειαστούν συνολικά πάνω από 256 τρισ. δολάρια την περίοδο 2026–2050, δηλαδή περίπου 10,3 τρισ. δολάρια τον χρόνο. Το ποσό αυτό είναι περίπου 78 τρισ. δολάρια υψηλότερο από εκείνο που προβλέπεται στο σενάριο συνέχισης των υφιστάμενων πολιτικών και τάσεων.
Επενδύσεις 10 τρισ. δολαρίων στα δίκτυα έως το 2035
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι παγκόσμιες επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα θα πρέπει να φτάσουν τα 10 τρισ. δολάρια έως το 2035 και τα 29 τρισ. δολάρια έως το 2050, στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης ενεργειακής μετάβασης.
Στο αναθεωρημένο σενάριο του 1,5°C, η εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ παγκοσμίως θα πρέπει να αυξηθεί από περίπου 5,2 TW το 2025 σε 38,2 TW έως το 2050. Παράλληλα, το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας προβλέπεται να ανέλθει από περίπου 23% σήμερα σε 35% έως το 2035 και σε περισσότερο από 50% έως το 2050.
Η εξέλιξη αυτή προϋποθέτει την επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης των μεταφορών, των κτιρίων και της βιομηχανίας, καθώς και την ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας. Σύμφωνα με την IRENA, η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την προσθήκη νέων μονάδων ΑΠΕ σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να βασίζεται στις υφιστάμενες υποδομές και πρακτικές.
Πώς διαμορφώνονται οι επενδυτικές ανάγκες ανά τεχνολογία ΑΠΕ
Οι ανάγκες χρηματοδότησης παραμένουν υψηλές και για την ανάπτυξη νέας παραγωγικής ισχύος από ανανεώσιμες πηγές. Στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης που περιγράφει η έκθεση, οι μέσες ετήσιες επενδύσεις για τα φωτοβολταϊκά εκτιμώνται σε 527 δισ. δολάρια την περίοδο 2026-2035, ενώ για τα χερσαία αιολικά ανέρχονται σε 360 δισ. δολάρια. Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η απαιτούμενη επιτάχυνση στα υπεράκτια αιολικά, για τα οποία οι ετήσιες επενδύσεις θα πρέπει να φτάσουν τα 221 δισ. δολάρια, περίπου 11 φορές πάνω από τα επίπεδα του 2025. Αντίστοιχα, οι ετήσιες επενδύσεις στα υδροηλεκτρικά θα πρέπει να σχεδόν τετραπλασιαστούν, ενώ εκείνες στη βιοενέργεια να αυξηθούν περίπου εννέα φορές.
Οι επενδυτικές ανάγκες αυτές συγκρίνονται με τα κεφάλαια που κινητοποιούνται σήμερα στην αγορά. Οι παγκόσμιες επενδύσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ανήλθαν σε 625 δισ. δολάρια το 2025, μειωμένες κατά 2% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Ευρώπη: Επενδυτικές ανάγκες 5,9 τρισ. δολαρίων έως το 2050
Σημαντικές είναι οι επενδυτικές ανάγκες και στην Ευρώπη. Η περιοχή πρόσθεσε 85 GW νέας ισχύος ΑΠΕ το 2025, ανεβάζοντας τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ στα 1.071 GW, σχεδόν 9% υψηλότερα σε σχέση με το 2024.
Σύμφωνα με την έκθεση, για να ακολουθήσει την πορεία που είναι συμβατή με τον στόχο του 1,5°C, η Ευρώπη θα πρέπει να διπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ έως το 2035 και να την τετραπλασιάσει έως το 2050. Οι σωρευτικές επενδύσεις που απαιτούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ εκτιμώνται σε 5,9 τρισ. δολάρια την περίοδο 2026-2050.
Το ποσό αφορά την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Ευρώπης, όπως ορίζεται στην έκθεση, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου, των Δυτικών Βαλκανίων, της Ουκρανίας, της Μολδαβίας, της Ρωσίας και της Τουρκίας. Δεν αντιστοιχεί, επομένως, στο συνολικό κόστος της ενεργειακής μετάβασης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οικονομικά οφέλη 46 τρισ. δολαρίων έως το 2050
Η έκθεση WETO 2026 αναδεικνύει και την οικονομική διάσταση της ενεργειακής μετάβασης. Σύμφωνα με το σενάριο της IRENA που είναι συμβατό με τον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5°C, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο κατά 1,1 ποσοστιαία μονάδα ετησίως σε σύγκριση με το σενάριο συνέχισης των υφιστάμενων τάσεων. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε σωρευτικά οικονομικά οφέλη για τις κοινωνίες ύψους περίπου 46 τρισ. δολαρίων έως το 2050.
Διαβάστε ακόμα
