Η ενεργειακή συνεργασία εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της νέας στρατηγικής σχέσης Καναδά–Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το LNG, το υδρογόνο και τα κρίσιμα ορυκτά να βρίσκονται στο επίκεντρο ενός σχεδιασμού που μπορεί να κινητοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και να αναδιαμορφώσει τις αλυσίδες εφοδιασμού στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η Οτάβα επιχειρεί να αξιοποιήσει τα ενεργειακά και μεταλλευτικά της αποθέματα για να ενισχύσει τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ οι Βρυξέλλες αναζητούν νέες, αξιόπιστες πηγές ενέργειας και πρώτων υλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αβεβαιότητα καθιστά τη διαφοροποίηση των προμηθευτών στρατηγική προτεραιότητα.

Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο την περασμένη εβδομάδα, ο Κάρνεϊ δήλωσε ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης με LNG και υδρογόνο «σε μεγάλη κλίμακα», μεταξύ άλλων μέσω νέων λιμενικών υποδομών στις ακτές του Ατλαντικού και στον απώτατο Βορρά της χώρας. Παράλληλα, υπογράμμισε τις δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα των κρίσιμων ορυκτών και των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας.

Η ενεργειακή διάσταση είναι σημαντική, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να αναδιαμορφώνει τις αλυσίδες εφοδιασμού της μετά την κατάρρευση της εξάρτησής της από τη ρωσική ενέργεια, έπειτα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αβεβαιότητα στο παγκόσμιο εμπόριο έχουν ενθαρρύνει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να αναζητήσουν μεγαλύτερη ποικιλία προμηθευτών.

Ο Καναδάς, από την πλευρά του, επιδιώκει να μειώσει τη μακροχρόνια εξάρτησή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δύο οικονομίες παραμένουν βαθιά διασυνδεδεμένες, όμως η Οτάβα δίνει πλέον μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγκη διαφοροποίησης των εξαγωγών και ανάπτυξης ισχυρότερων οικονομικών σχέσεων με την Ευρώπη και άλλες αγορές.

LNG: οι πρώτες συγκεκριμένες συμφωνίες

Το πιο απτό μέχρι σήμερα σκέλος της ενεργειακής σχέσης Καναδά-Ευρώπης είναι το LNG.

Το προτεινόμενο έργο Ksi Lisims LNG στη βόρεια ακτή της Βρετανικής Κολομβίας έχει εξασφαλίσει συμφωνίες με Ευρωπαίους αγοραστές, οι οποίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν έναν σημαντικό εμπορικό σύνδεσμο μεταξύ του Ειρηνικού και της Ευρώπης. Τον Μάιο, η γερμανική κρατική εταιρεία SEFE υπέγραψε συμφωνία για την αγορά ενός εκατομμυρίου τόνων LNG ετησίως, για έως και 20 χρόνια, με τις παραδόσεις να αναμένονται στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Τον Ιούλιο, η γερμανική Uniper προχώρησε ακόμη περισσότερο, υπογράφοντας δεσμευτική μακροπρόθεσμη συμφωνία για δύο εκατομμύρια τόνους ετησίως, με τις παραδόσεις να αναμένονται από το 2032. Η καναδική κυβέρνηση χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντικό βήμα για τη διαφοροποίηση των πελατών της καναδικής ενέργειας και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.

Τον Σεπτέμβριο, το έργο ενισχύθηκε περαιτέρω διεθνώς, όταν η αυστραλιανή Santos συμφώνησε να αγοράζει ένα εκατομμύριο τόνους ετησίως για 20 χρόνια. Αν και η Santos προσανατολίζεται κυρίως στην ασιατική ζήτηση, η συμφωνία αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο του Ksi Lisims στα διεθνή χαρτοφυλάκια LNG.

Οι συμφωνίες αυτές, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι σύντομα θα αρχίσουν να πλέουν σε τακτική βάση πλοία LNG από τις ακτές του Ατλαντικού του Καναδά προς ευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς. Το Ksi Lisims βρίσκεται στις ακτές του Ειρηνικού, ενώ ο Καναδάς διαθέτει σήμερα πολύ πιο ανεπτυγμένες εξαγωγικές υποδομές στη δυτική ακτή του απ’ ό,τι στην ανατολική.

Αυτή η γεωγραφική πραγματικότητα καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό το παγκόσμιο εμπόριο LNG. Ευρωπαίοι αγοραστές μπορούν δυνητικά να εξασφαλίσουν καναδικό φυσικό αέριο μέσω συμφωνιών ανταλλαγής φορτίων (swaps), κατά τις οποίες φορτία που προορίζονται για την Ασία ανταλλάσσονται με αντίστοιχες ποσότητες αλλού, οι οποίες μπορούν να κατευθυνθούν προς την Ευρώπη. Τέτοιοι μηχανισμοί θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Ευρώπη πρόσβαση σε καναδικό φυσικό αέριο χωρίς να απαιτείται η αναμονή για έναν νέο εξαγωγικό διάδρομο LNG στην ανατολική ακτή του Καναδά.

Η κατασκευή τέτοιων υποδομών θα αποτελούσε, ωστόσο, ένα τεράστιο εγχείρημα. Όπως επισημαίνουν ειδικοί της ενέργειας που αναφέρονται στο υλικό, η δημιουργία αντίστοιχης εξαγωγικής δυναμικότητας στην ανατολική ακτή του Καναδά θα μπορούσε να απαιτήσει πολλά χρόνια και επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Οι φιλοδοξίες για το υδρογόνο

Το υδρογόνο αποτελεί ένα διαφορετικό σκέλος της εξίσωσης. Ο Καναδάς και η Γερμανία εγκαινίασαν το 2022 τη Συμμαχία Υδρογόνου, με στόχο τη δημιουργία ενός διατλαντικού διαδρόμου εφοδιασμού, ενώ οι πρώτες καναδικές εξαγωγές αναμένονταν το 2025. Οι αποστολές αυτές, ωστόσο, δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί παρ’ όλα αυτά φιλόδοξους στόχους για το υδρογόνο. Στο πλαίσιο του REPowerEU, η Ένωση στοχεύει έως το 2030 σε 10 εκατομμύρια τόνους εγχώριας παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου και άλλα 10 εκατομμύρια τόνους εισαγωγών.

Ο Καναδάς έχει προσπαθήσει να αναδείξει τις επαρχίες του Ατλαντικού ως δυνητικούς προμηθευτές, ιδίως μέσω μεγάλων έργων παραγωγής υδρογόνου και αμμωνίας με τη χρήση αιολικής ενέργειας. Η πρόοδος, όμως, είναι άνιση. Η επαρχία Νέα Γη και Λαμπραντόρ στις ακτές του Ατλαντικού αρνήθηκε τον Φεβρουάριο να παρατείνει τις δεσμεύσεις κρατικής γης για αρκετά έργα, επικαλούμενη ανεπαρκή πρόοδο και μη καταβολή τελών. Η απόφαση μείωσε την έκταση γης που είχε δεσμευτεί για ανάπτυξη αιολικής ενέργειας από 381.676 εκτάρια σε 30.712 εκτάρια, αν και στην Exploits Valley Renewable Energy Corporation χορηγήθηκε παράταση.

Κρίσιμα ορυκτά και καθαρή ηλεκτρική ενέργεια

Η ενεργειακή σχέση θα μπορούσε τελικά να επεκταθεί πέρα από τους υδρογονάνθρακες και το υδρογόνο.

Τα κρίσιμα ορυκτά αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης, καθώς η Ένωση επεκτείνει την ηλεκτροκίνηση, τις μπαταρίες, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και άλλες τεχνολογίες. Πρόσφατη έκθεση της Clean Energy Canada ονόμασε το κοβάλτιο, τον χαλκό, τον γραφίτη, το λίθιο, το νικέλιο και τις σπάνιες γαίες ως έξι ορυκτά στα οποία ο Καναδάς θα μπορούσε να επικεντρώσει τις προσπάθειές του για την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού με την ΕΕ.

Ο Καναδάς διαθέτει επίσης σημαντικό δυναμικό παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας. Τον Αύγουστο, η κυβέρνηση Κάρνεϊ ανακοίνωσε μια μεγάλη συμφωνία που αφορά την επέκταση του σταθμού παραγωγής Churchill Falls, το προτεινόμενο έργο Gull Island και συναφείς υποδομές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη Νέα Γη και Λαμπραντόρ.

Μια υπό διαμόρφωση ενεργειακή εταιρική σχέση

Η ενεργειακή ατζέντα αντανακλά έτσι τη γενικότερη αβεβαιότητα γύρω από την προτεινόμενη «συνδεδεμένη» σχέση Καναδά-ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανοίξει τη συζήτηση, όμως το συγκεκριμένο καθεστώς δεν υφίσταται σήμερα στο δίκαιο της ΕΕ και η ακριβής μορφή του παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Για οποιαδήποτε επίσημη συμφωνία θα απαιτούνταν η συναίνεση των κρατών-μελών.

Υπάρχουν επίσης σαφή όρια στο πόσο γρήγορα μπορεί η σχέση αυτή να μετατραπεί σε πραγματικές ενεργειακές ροές. Τα έργα LNG απαιτούν μεγάλες περιόδους κατασκευής, τα έργα υδρογόνου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές εμπορικές προκλήσεις, ενώ τα έργα κρίσιμων ορυκτών χρειάζονται σημαντική χρηματοδότηση και δυνατότητες επεξεργασίας.

Ο Καναδάς μπορεί να προσφέρει στην Ευρώπη έναν συνδυασμό φυσικού αερίου, δυναμικού παραγωγής υδρογόνου, κρίσιμων ορυκτών, ουρανίου, καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλων πόρων. Η Ευρώπη, από την πλευρά της, προσφέρει στους Καναδούς παραγωγούς πρόσβαση σε μια μεγάλη βιομηχανική αγορά, κεφάλαια, τεχνολογία και δυνητικούς μακροπρόθεσμους αγοραστές.

Διαβάστε ακόμη