Την απόλυτη προτεραιότητα στην ενεργειακή της ασφάλεια δίνει πλέον η Γηραιά Ήπειρος, στρέφοντας στρατηγικά το ενδιαφέρον της στην αύξηση της παραγωγής φυσικού αερίου στη νορβηγική υφαλοκρηπίδα. Ενώ ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε τη σταδιακή εγκατάλειψη εγκαταστάσεων εξόρυξης και επεξεργασίας, όπως το Κόρστο, το συγκεκριμένο βιομηχανικό συγκρότημα τίθεται πλέον στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενεργειακού μετασχηματισμού, σύμφωνα με δημοσίευμα του POLITICO. Η επίτευξη κλιματικών στόχων και η μείωση των εκπομπών υποχωρούν ιεραρχικά, παραχωρώντας τη θέση τους στην απρόσκοπτη τροφοδοσία των αγορών.

Οι γεωπολιτικές συρράξεις στο Ιράν και την Ουκρανία ανέτρεψαν βίαια τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό για την καθαρή ενέργεια. Καθώς τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη καταγράφουν ιστορικά χαμηλά ενόψει του χειμώνα –προοιωνίζοντας αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης– η ήπειρος πασχίζει να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους για την ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανία. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αποφεύγουν την υπερβολική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκφράζοντας ανησυχίες ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός θα μπορούσε να εργαλειοποιηθεί σε μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ. Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος διαβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «άφθονη και αξιόπιστη προσφορά» για τους συμμάχους τους.

«Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι εξαρτήσεις μπορούν να εργαλειοποιηθούν και εργαλειοποιούνται», δήλωσε χαρακτηριστικά η Ανν Μέτλερ, πρώην σύμβουλος του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, προσθέτοντας: «Είναι κατανοητό ότι οι Ευρωπαίοι μπορεί να έχουν δεύτερες σκέψεις».

Η ανασφάλεια αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το Κόρστο. Αποτελώντας έναν βιομηχανικό κόμβο από αγωγούς, πύργους απόσταξης και πυρσούς καύσης στις νορβηγικές ακτές, συνιστά τη μεγαλύτερη εγκατάσταση επεξεργασίας φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Αν και η Νορβηγία βρίσκεται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης –και χρησιμοποιεί ελάχιστα ορυκτά καύσιμα στο εσωτερικό της– το περασμένο έτος κάλυψε σχεδόν το ένα τρίτο των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο και το 14% σε αργό πετρέλαιο. Το 25% της νορβηγικής παραγωγής φυσικού αερίου διέρχεται από το Κόρστο, τροφοδοτώντας μέσω αγωγών το Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Γερμανία.

Αν και η παραγωγή στη νορβηγική υφαλοκρηπίδα συρρικνώθηκε την τελευταία δεκαετία, η κρίση ασφάλειας εφοδιασμού αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για την εξόρυξη των εναπομεινάντων υδρογονανθράκων. Στο νέο δόγμα, οι ΑΠΕ αντιμετωπίζονται πλέον κυρίως ως εργαλείο αντιστάθμισης κινδύνου απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Η Equinor ASA, κρατικός ενεργειακός βραχίονας της Νορβηγίας και διαχειρίστρια του Κόρστο, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μεταστροφής. Πριν από έξι χρόνια, η εταιρεία είχε δεσμευτεί για την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών και μαζικές επενδύσεις στις ΑΠΕ. Φέτος, εγκατέλειψε τον στόχο των ανανεώσιμων πηγών –διατηρώντας τον στόχο μηδενικών εκπομπών– προκειμένου να επικεντρωθεί στις εξορύξεις της υφαλοκρηπίδας.

«Όλοι οι πελάτες μου στην Ευρώπη έχουν μια στρατηγική μετάβασης και εργάζονται για να επενδύσουν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αλλά ταυτόχρονα εξασφαλίζουν και μακροπρόθεσμα συμβόλαια για φυσικό αέριο», δήλωσε πρόσφατα ο Διευθύνων Σύμβουλος της Equinor, Άντερς Όπενταλ, μετά την υπογραφή 15ετούς συμβολαίου προμήθειας φυσικού αερίου με τη γερμανική Uniper.

Όσο το δυνατόν υψηλότερη παραγωγή

Στο Σταβάνγκερ, το κέντρο της νορβηγικής πετρελαϊκής βιομηχανίας και έδρα της Equinor, πραγματοποιήθηκε φέτος η Σύνοδος Υπεράκτιων Δραστηριοτήτων Βόρειας Θαλασσας (ONS), συγκεντρώνοντας σχεδόν 70.000 συμμετέχοντες. Εκεί, αξιωματούχοι προώθησαν τη Νορβηγία ως τον πλέον αξιόπιστο προμηθευτή της Ευρώπης.

Ο Όπενταλ υπογράμμισε ότι η συμφωνία με τη Uniper θα «συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και, μέσω αυτού του συμβολαίου, η Uniper θα συμβάλει στην ασφάλεια της ζήτησης, επιτρέποντάς μας να συνεχίσουμε να επενδύουμε στην ανάπτυξη της νορβηγικής υφαλοκρηπίδας». Το μήνυμα ταυτίζεται με τη στρατηγική της κυβέρνησης, η οποία κατέχει τα δύο τρίτα της Equinor. «Η στρατηγική μας είναι να είμαστε ένας μακροπρόθεσμος πάροχος πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά», τόνισε ο Νορβηγός υπουργός Ενέργειας, Τέριε Άσλαντ. «Ο στόχος μας δεν είναι σε αριθμούς, αλλά στο να έχουμε όσο το δυνατόν υψηλότερη παραγωγή».

Ωστόσο, η βιωσιμότητα των αποθεμάτων παραμένει ασαφής. Σύμφωνα με τον Τόργκειρ Στόρνταλ, επικεφαλής της Νορβηγικής Διεύθυνσης Υπεράκτιων Δραστηριοτήτων, η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου αναμένεται να μειωθεί κατά ένα τρίτο έως το 2050 (στο καλύτερο σενάριο) ή να υποχωρήσει πάνω από το ήμισυ στο βασικό σενάριο.

Η βιομηχανία επενδύει μαζικά στην τεχνολογία –μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υποβρύχια ρομπότ και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης– για την «επιπέδωση της καμπύλης» και την αναχαίτιση της πτώσης. Κρίσιμη θεωρείται η αξιοποίηση νέων κοιτασμάτων στη Θάλασσα του Μπάρεντς. Αυτό απαιτεί υψηλά κεφάλαια και προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού, όπως σημείωσε ο δήμαρχος του Χάμερφεστ, Τέριε Ρόγκντε, ο οποίος προωθεί τη δημιουργία τοπικού πανεπιστημίου. Μαζί του βρισκόταν ο 31χρονος Γιόν-Αντρέ Κόνγκσμπακ, ο οποίος χρειάστηκε να οδηγήσει 30 ώρες για να σπουδάσει στο Σταβάνγκερ πριν επιστρέψει στον βορρά, αναδεικνύοντας τις τοπικές εκπαιδευτικές ελλείψεις («δεν χρειάζεται να κάνεις ό,τι έκανε αυτός ο τύπος», σημείωσε ο δήμαρχος).

Η πολιτική του πετρελαίου

Τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες κεφαλαιοποιούν το μεγαλύτερο κρατικό ταμείο πλούτου παγκοσμίως (αξίας άνω των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων), το οποίο χρηματοδοτεί περίπου το 20% του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Η επιχειρηματική επιρροή του κλάδου διαπερνά την κοινωνία του Σταβάνγκερ, από την τοπική ομάδα χόκεϊ («Oilers») έως τις εκτεταμένες εταιρικές εκδηλώσεις δικτύωσης και τα χρηματοδοτούμενα συνέδρια.

Παρόλα αυτά, τα ανώτατα στελέχη κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο Τζόνι Χέρσβικ, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας ορυκτών καυσίμων Aker, πίεσε δημοσίως τον υπουργό Ενέργειας για διευκόλυνση των πειραματικών τεχνολογιών εξόρυξης. «Δεν νομίζω ότι υπάρχει αίσθηση επείγοντος, όχι», σχολίασε αυστηρά.

Στον αντίποδα, οργανώσεις όπως το Κίνημα Extinction Rebellion διαδηλώνουν κατά της βιομηχανίας, ενώ το Κόμμα των Πρασίνων πιέζει θεσμικά για ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα. Η βουλευτής Φρόγια Σκιόλντ Σιούρσεθερ (Frøya Skjold Sjursæther) κατήγγειλε τη βιομηχανική επιρροή: «Μπορείτε απλά να δείτε εδώ […] πόσο μεγάλο έλεγχο έχουν οι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου στους Νορβηγούς πολιτικούς και [ότι] μπορούν πρακτικά να υπαγορεύσουν την πολιτική που έχουμε εδώ. Αυτό είναι πραγματικά λυπηρό».

Ενεργειακές αντιφάσεις

Το παράδοξο της Νορβηγίας έγκειται στο ότι εξάγει ορυκτά καύσιμα, ενώ το 90% της εγχώριας ηλεκτρικής της ενέργειας παράγεται από υδροηλεκτρικά έργα και διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό ηλεκτρικών οχημάτων παγκοσμίως, σύμφωνα με το POLITICO. Η διπλωματία του Όσλο ισορροπεί λεπτά μεταξύ των ευρωπαϊκών κλιματικών ευαισθησιών και των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων.

Ερωτηθείς για τον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ, ο υπουργός Ενέργειας επισήμανε ότι «το αμερικανικό LNG είναι σημαντικό για να έχει η Ευρώπη ενεργειακή ασφάλεια». Από πλευράς Λευκού Οίκου, ο εκπρόσωπος Τέιλορ Ρότζερς (Taylor Rogers) δήλωσε: «Χάρη στην ατζέντα ενεργειακής κυριαρχίας του Προέδρου Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Έχουμε άφθονη και αξιόπιστη προσφορά τόσο για τη χώρα μας όσο και για τους συμμάχους μας», υπενθυμίζοντας παράλληλα τη θέση του Τραμπ κατά της «Νέας Πράσινης Απάτης».

Ο Όπενταλ επιβεβαίωσε την προσήλωση της Equinor στη συμβατική ενέργεια: «Έχουμε μια ξεκάθαρη στρατηγική να παρέχουμε αξιόπιστη ενέργεια σε έναν κόσμο σε μετάβαση. Πράγμα που σημαίνει εστίαση στην ανάπτυξη ενέργειας, είτε υπεράκτιας αιολικής ενέργειας είτε πετρελαίου και φυσικού αερίου, και η πλειοψηφία θα συνεχίσει να είναι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο».

Την ίδια στιγμή, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο καλύπτουν πάνω από το 50% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας της Ευρώπης. Η Ανν Μέτλερ υπογράμμισε τη δομική αντίφαση των Βρυξελλών: «Λέμε ένα πράγμα, ηθικολογούμε δημόσια […] αλλά μετά αυτό που πραγματικά κάνουμε είναι να αγοράζουμε πολύ LNG. Δεν έχουμε προσφέρει ένα επαρκές βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο για την καθαρή ενέργεια σε πολλές περιπτώσεις. Γι’ αυτό το λόγο, πολλές από τις ευρωπαϊκές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου επιστρέφουν κατά κάποιο τρόπο στις ρίζες τους».

Στο εργοστάσιο του Κόρστο, η αντίθεση αυτή αποκρυσταλλώνεται: Ανεμογεννήτριες και πράσινα λιβάδια συνυπάρχουν με πυρσούς καύσης που εκπέμπουν ρύπους για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων – μια πρακτική που η ΕΕ επιχειρεί να πατάξει. Αποτελεί τη σαφέστερη απόδειξη ότι η πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα προϋποθέτει την εξάντληση των υφιστάμενων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.

Διαβάστε ακόμη