Το ρωσικό κρατικό ενεργειακό μεγαθήριο της Rosatom, το οποίο έχει αναλάβει την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου στην Ουγγαρία, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με βαρύτατες καταγγελίες για αστοχίες στους τομείς της ασφάλειας, της προστασίας και της μηχανικής σε αντίστοιχο έργο που εκτελεί στην Αίγυπτο, αξιοποιώντας την ίδια τεχνολογία. Τα δεδομένα αυτά προκύπτουν από εσωτερικά έγγραφα που έφερε στο φως το POLITICO.

Συγκεκριμένα, σε εμπιστευτική επιστολή με ημερομηνία 4 Ιουνίου προς ανώτερο στέλεχος της Rosatom, η Αρχή Πυρηνικών Σταθμών της Αιγύπτου καταγράφει αναλυτικά «ελαττώματα» που πλήττουν πολλαπλές μονάδες αντιδραστήρων. Παράλληλα, καταγγέλλει σοβαρές παραβιάσεις της «κουλτούρας πυρηνικής ασφάλειας» στο εργοτάξιο του πυρηνικού σταθμού του Ελ Ντάμπα. Το έγγραφο επισημαίνει μάλιστα κρούσματα «εσκεμμένης αμέλειας» από αξιωματούχο του έργου.

Ο εν λόγω φάκελος παραδόθηκε από αξιωματούχο των μυστικών υπηρεσιών ο οποίος διατήρησε την ανωνυμία του ελλείψει εξουσιοδότησης– και βλέπει για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας. Το υλικό εμπεριέχει εμπιστευτικές εκθέσεις της εταιρείας που καταγράφουν συστημικές κατασκευαστικές καθυστερήσεις, καθώς και τεχνικές ανησυχίες που εγείρονται από τις εσωτερικές αναθεωρήσεις της ίδιας της Rosatom.

Από το 2022, όταν η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ώθησε τις ευρωπαϊκές αρχές στην επιβολή σαρωτικών κυρώσεων, η διοίκηση της Rosatom καταβάλλει προσπάθειες να πείσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι διατηρεί τη θέση ενός αξιόπιστου προμηθευτή στην αγορά ενέργειας. Ωστόσο, οι αποκαλύψεις για παραβιάσεις ασφαλείας απειλούν να εντείνουν την ήδη υπάρχουσα επιφυλακτικότητα για τις δραστηριότητες της ελεγχόμενης από το Κρεμλίνο εταιρείας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η απάντηση της Rosatom και το χρονοδιάγραμμα του Ελ Ντάμπα

Τοποθετούμενη επισήμως στο POLITICO, η Rosatom υποστήριξε ότι εφαρμόζει αυστηρά τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και ότι η πρακτική αυτή τηρείται απαρέγκλιτα καθ’ όλη τη διάρκεια κατασκευής του Ελ Ντάμπα. Αντιθέτως, η εταιρεία αρνήθηκε να επιβεβαιώσει εάν παρέλαβε την επιστολή ή τις σχετικές καταγγελίες από την Αρχή Πυρηνικών Σταθμών της Αιγύπτου, η οποία με τη σειρά της απέφυγε να απαντήσει στα αλλεπάλληλα αιτήματα σχολιασμού σχετικά με την αλληλογραφία της.

«Το υψηλό επίπεδο οργάνωσης της εργασίας, το σύστημα διαχείρισης ποιότητας και η κουλτούρα ασφάλειας επιβεβαιώνονται από τη συνεχή προσοχή που δίνεται στο έργο από την πολιτική ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου, καθώς και από την ηγεσία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), εκπρόσωποι του οποίου παρίστανται τακτικά σε σημαντικά ορόσημα του έργου», υπογράμμισε η εταιρεία. Συμπλήρωσε δε ότι, σε πρόσφατη τελετή για μονάδα αντιδραστήρα του Ελ Ντάμπα, έδωσαν το «παρών» Ρώσοι, Αιγύπτιοι και αξιωματούχοι του ΔΟΑΕ. Η ρωσική πλευρά πρόσθεσε ότι καμία από τις καταγγελίες της επιστολής δεν έχει «επιβεβαιωθεί στο πλαίσιο των συμβατικών, τεχνικών και εποπτικών διαδικασιών που προβλέπονται από το έργο».

Υπενθυμίζεται ότι ο Αιγύπτιος πρωθυπουργός Μουστάφα Μαντμπούλι εκτίμησε τον Ιούλιο πως η κατασκευή των τεσσάρων αντιδραστήρων θα ολοκληρωθεί έως το 2030, ενώ η πρώτη μονάδα αναμένεται να τεθεί σε παραγωγή ενέργειας έως το 2028. Στην παρούσα φάση, δεν έχει εισαχθεί πυρηνικό καύσιμο στην εγκατάσταση.

Ο ευρωπαϊκός αντίκτυπος: Το έργο Paks II

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το εργοστάσιο στην Αίγυπτο θα αξιοποιήσει την ίδια ακριβώς τεχνολογία που αποτελεί τον πυρήνα του έργου Paks II της Ουγγαρίας, το οποίο έχει προκαλέσει επανειλημμένα ρυθμιστικές και γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ Βουδαπέστης και Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Από την πλευρά της Κομισιόν, εκπρόσωπος δήλωσε ότι δεν υπήρχε προηγούμενη γνώση των εμπιστευτικών εγγράφων και των καταγγελιών, τονίζοντας ωστόσο ότι «για την ΕΕ, η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί βασική προτεραιότητα». Ο ίδιος διευκρίνισε ότι, ενώ η Επιτροπή παρακολουθεί τις εξελίξεις, «τα ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας αποτελούν ευθύνη του ενδιαφερόμενου κράτους-μέλους της ΕΕ».

Το Paks II, το οποίο εξασφάλισε το αρχικό «πράσινο φως» από τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν το 2014, αποτέλεσε το σύμβολο της ευθυγράμμισης της Βουδαπέστης με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, λειτουργώντας ως στρατηγικό «πάτημα» για τη ρωσική ενεργειακή τεχνολογία στην ΕΕ. Οι κατασκευαστικές εργασίες ξεκίνησαν μόλις τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους.

Παράλληλα, η Rosatom διατηρεί εργοτάξια σε Τουρκία και Κίνα. Ταυτόχρονα, έντονη κριτική δέχεται η Γερμανία μετά την έγκριση (τον Ιούλιο) συμφωνίας που επιτρέπει σε θυγατρική της ρωσικής εταιρείας να συνδράμει στην παραγωγή ράβδων πυρηνικού καυσίμου στην Κάτω Σαξονία, με το Βερολίνο να δεσμεύεται για αυστηρούς ελέγχους εθνικής ασφάλειας. Η αιγυπτιακή κυβέρνηση και οι πρεσβείες της σε Βέλγιο και ΗΠΑ δεν ανταποκρίθηκαν.

Τα δομικά ελαττώματα και η συγκάλυψη

Το συγκρότημα του Ελ Ντάμπα θα διαθέτει τέσσερις μονάδες ρωσικού σχεδιασμού. Στην επίμαχη επιστολή, αξιωματούχος της αιγυπτιακής υπηρεσίας ανέφερε ρητά ότι οι ημιτελείς μονάδες παρουσιάζουν ήδη συστημικά ελαττώματα. Το έγγραφο εστάλη αρχικά στα αγγλικά, μεταφράστηκε στα ρωσικά για εσωτερική χρήση και αναλύθηκε από το POLITICO.

«Υπήρξε επανεμφάνιση σοβαρών ελαττωμάτων στο σκυρόδεμα, συμπεριλαμβανομένων κενών πίσω από τη μεταλλική επένδυση στη Μονάδα 4, ελαττωμάτων στις πλάκες θεμελίωσης των Μονάδων 1, 2 και 3, των οποίων η επισκευή διήρκεσε έναν χρόνο, και ελαττωμάτων στην κυψελοειδή δομή του κυλινδρικού τοιχώματος του κτιρίου του αντιδραστήρα στη Μονάδα 4», σημειώνεται αναλυτικά.

Η αιγυπτιακή αρχή κατηγορεί τη Rosatom για «παραπλανητικές μεθόδους» και «εικονικές εργασίες», υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία επιχείρησε να εμφανίσει πλασματική πρόοδο (άνω του 50%), «ενώ μια οπτική επιθεώρηση στον χώρο δείχνει ξεκάθαρα ότι τα κύρια κτίρια της πυρηνικής νησίδας βρίσκονται ακόμη στη φάση της υπόγειας κατασκευής».

Επιπλέον, καταλογίζεται ανοχή μιας αντιεπαγγελματικής εργασιακής κουλτούρας: Εργάτες εντοπίστηκαν με «απαγορευμένα αλκοολούχα ποτά», έκαναν χρήση «πλαστών αδειών εισόδου, υποδυόμενοι άλλους», ενώ διέρρευσαν οπτικοακουστικό υλικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλήττοντας τη φήμη του έργου. Το κείμενο εστιάζει και σε ένα σοβαρό εργατικό ατύχημα, όπου εργάτης υπέστη «σοβαρό ανοιχτό κάταγμα» και μεταφέρθηκε με ιδιωτικό όχημα αντί για «εξοπλισμένο ασθενοφόρο», σε μια προσπάθεια «εσκεμμένης» συγκάλυψης. «Μια τέτοια συμπεριφορά συνιστά κατάφωρη παραβίαση των κανονισμών ασφαλείας στον χώρο εργασίας, της κουλτούρας πυρηνικής ασφάλειας και των υποχρεώσεων αναφοράς», αναφέρει η επιστολή.

Τέσσερα πρόσθετα εσωτερικά έγγραφα της Rosatom επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες, παραθέτοντας καθυστερήσεις και αστοχίες. Προσχέδιο εσωτερικού ελέγχου του 2025 προειδοποιούσε για «σημαντικό κίνδυνο αδυναμίας εκπλήρωσης» συμβατικών υποχρεώσεων, προβλέποντας μετάθεση του χρονοδιαγράμματος της πρώτης μονάδας κατά 18 μήνες (από τον Σεπτέμβριο 2028 στον Μάρτιο 2030).

Αβεβαιότητα για την Ουγγαρία

Τα παραπάνω στοιχεία ρίχνουν βαριά σκιά στην Ουγγαρία, αυξάνοντας την επιφυλακτικότητα των Βρυξελλών. Ερευνητές της δεξαμενής σκέψης Royal United Services Institute (Λονδίνο) απηύθυναν αυστηρή προειδοποίηση προς τα δυτικά κράτη, υπογραμμίζοντας τις διασυνδέσεις της Rosatom με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες και τον ρόλο της στη βίαιη διαχείριση του σταθμού της Ζαπορίζια στην Ουκρανία.

Για την κυβέρνηση του νεοεκλεγέντος Ούγγρου πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ, οι αποκαλύψεις περιπλέκουν τον ενεργειακό σχεδιασμό. Αν και το Paks II παραμένει κομβικό για την απανθρακοποίηση της χώρας, η νέα κυβέρνηση αμφισβητώντας το έργο άνοιξε πρόσφατα έρευνα για το Paks II, εστιάζοντας στο υψηλό κόστος και τις διασυνδέσεις με τον Πούτιν. Ο πρώην βουλευτής των Πρασίνων, Μπένεντεκ Γιάβορ, δήλωσε στο POLITICO ότι ο φάκελος του Ελ Ντάμπα μπορεί να αποβεί μοιραίος. «Έχουν ήδη αποφασίσει να επανεξετάσουν τη σύμβαση. Οι πληροφορίες από την Αίγυπτο θα αποτελέσουν σίγουρα μέρος της αξιολόγησης», κατέληξε.

Διαβάστε ακόμη