Τρία κρίσιμα ζητήματα εντοπίζει στο προτεινόμενου Industrial Accelerator Act της Ευρωπαϊκής Ένωσης που φιλοδοξεί να αποτελέσει το βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για την πράσινη μετάβαση ανάλυση του Bruegel υποστηρίζοντας πως οι αδυναμίες αυτές μπορεί να αυξήσουν το κόστος της μετάβασης και να περιορίσουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Tρείς κρίσιμες αδυναμίες

Όπως τονίζει η ανάλυση, στους στόχους του IAA είναι η ενίσχυση της ζήτησης για προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα που κατασκευάζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως πράσινος χάλυβας, τσιμέντο, καθαρές τεχνολογίες και ηλεκτρικά οχήματα καθώς και η αύξηση της μεταποίησης από το σημερινό 14% στο 20% στο ΑΕΠ της ΕΕ έως το 2035, εισάγοντας προτιμήσεις «Made in EU» στις δημόσιες προμήθειες και στις επιδοτήσεις αλλά και αυστηρότερους όρους για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

  1. Σύμφωνα με το Bruegel, το πρώτο βασικό πρόβλημα αφορά ακριβώς αυτόν τον στόχο του 20% για τη μεταποίηση. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για έναν αριθμητικό στόχο χωρίς σαφή οικονομική τεκμηρίωση που μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλή κατανομή πόρων και να επηρεάσει αρνητικά άλλους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας.
  2. Η δεύτερη αδυναμία σχετίζεται με τους κανόνες που βασίζονται στην προέλευση των προϊόντων. Το ινστιτούτο προειδοποιεί ότι οι προτιμήσεις υπέρ ευρωπαϊκών προϊόντων στις επιδοτήσεις και στις δημόσιες συμβάσεις ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές, να καθυστερήσουν την απανθρακοποίηση και να προκαλέσουν νομικές προσφυγές καθώς μπορεί να θεωρηθούν ασύμβατες με τους διεθνείς κανόνες εμπορίου.
  3. Το τρίτο σημείο κριτικής αφορά την επιλογή των τομέων που θα ενταχθούν στο νέο πλαίσιο στήριξης. Το Bruegel υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει επαρκής διαφάνεια και τεκμηρίωση για το ποιοι κλάδοι χαρακτηρίζονται στρατηγικοί, τη στιγμή που η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και κυρίως στην κυριαρχία της Κίνας στις αλυσίδες αξίας καθαρών τεχνολογιών.

Τι προτείνει το Bruegel

Οι αναλυτές του ινστιτούτου προτείνουν συγκεκριμένες διορθώσεις όπως η εγκατάλειψη του στόχου του 20% του ΑΕΠ, την αντικατάσταση των κανόνων τοπικού περιεχομένου με κριτήρια βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας, καθώς και η διασφάλιση αμοιβαίας πρόσβασης στις αγορές αντί γενικευμένων αποκλεισμών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο ζήτημα του ελέγχου των ξένων επενδύσεων. Σύμφωνα με το Bruegel, η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει τις στρατηγικές της υποδομές χωρίς όμως να αποθαρρύνει επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας που μπορούν να ενισχύσουν την καινοτομία και την πράσινη βιομηχανική ανάπτυξη.

Πιο αναλυτικά, οι συντάκτες της ανάλυσης προτείνουν:

  1. Αποσαφήνιση και εγκατάλειψη του στόχου 20% του ΑΕΠ: Όπως σημειώνεται η έως σήμερα πρόταση αφήνει πολλά κρίσιμα σημεία να καθοριστούν μέσω delegated acts δημιουργώντας ρυθμιστική αβεβαιότητα και δυσκολεύοντας τον επενδυτικό σχεδιασμό. Επιπλέον, σημειώνουν ότι ο στόχος 20% θεωρείται προβληματικός, καθώς δεν αποτελεί αξιόπιστο οικονομικό δείκτη και μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες πολιτικές προτεραιότητες εις βάρος άλλων τομέων, όπως οι υπηρεσίες.
  2. Αυστηρή αξιολόγηση στρατηγικών τομέων: Η λίστα των στρατηγικών κλάδων πρέπει να βασίζεται, αναφέρουν, σε: ανάλυση κόστους, εμπορικά δεδομένα, εξαρτήσεις των εφοδιαστικών αλυσίδων και αξιολόγηση κινδύνων. Επισημαίνεται, δε, πως ένας τομέας πρέπει να χαρακτηρίζεται στρατηγικός μόνο όταν υπάρχει συγκριτικό πλεονέκτημα ή πραγματικός κίνδυνος εξάρτησης
  3. Ενίσχυση πράσινων δημόσιων προμηθειών με σαφείς κανόνες. Στο πλαίσιο αυτό τονίζεται ότι χρειάζονται γρήγορα και σαφή delegated acts για ορισμό «πράσινων» προϊόντων, μεθόδους μέτρησης εκπομπών και τεχνικά κριτήρια ένταξης καθώς χωρίς αυτά, η αγορά παραμένει αβέβαιη και οι επενδύσεις καθυστερούν.
  4. Χρήση lead markets και Net-Zero Industry Act. Όπως σημειώνεται, οι κανόνες τοπικού περιεχομένου θεωρούνται υψηλού ρίσκου. Αντίθετα, προτείνεται χρήση κριτηρίων του NZIA που βασίζονται σε βιωσιμότητα, ανθεκτικότητα και χαμηλές εκπομπές.
  5. Αμοιβαιότητα στις αγορές αντί αποκλεισμών. Όπως εξηγούν οι συγγραφείς, η ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιεί το IAA ως εργαλείο διαπραγμάτευσης. Χώρες που προσφέρουν πρόσβαση στις αγορές τους θα μπορούν να ενταχθούν στα κίνητρα και η απόσυρση προνομίων πρέπει να γίνεται μόνο με αυστηρά κριτήρια, διαφάνεια και αποδείξεις.
  6. Ξένες επενδύσεις: όχι εμπόδιο στην πράσινη βιομηχανία. Όπως αναφέρει η ανάλυση, ένα εργοστάσιο μπαταριών στην Ευρώπη, ακόμη κι αν είναι ξένης ιδιοκτησίας, ενισχύει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Άρα, σημειώνει, οι περιορισμοί δεν πρέπει να αποθαρρύνουν επενδύσεις και απαιτείται ισορροπία μεταξύ ελέγχου και ελκυστικότητας.
  7.  Μείωση του ευρωπαϊκού προστατευτισμού για την πρόσβαση σε πράσινες πρώτες ύλες.

Διαβάστε ακόμη