Ακριβώς απέναντι από τον χώρο όπου πρόκειται να διεξαχθεί η πρώτη διεθνής διάσκεψη για τη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα (γνωστή ως TAFF), πετρελαιοφόρα πλοία ξεφορτώνουν τακτικά το φορτίο τους στον τερματικό σταθμό Pozos Colorados, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη δεξαμενή αποθήκευσης καυσίμων της Κολομβίας. Όπως σχολιάζει το Bloomberg, η εικόνα αυτή αποτυπώνει με έντονο τρόπο την αντίφαση ανάμεσα στις φιλοδοξίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την συνεχιζόμενη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Αυτή ακριβώς η ένταση βρίσκεται στο επίκεντρο της συνάντησης που ξεκινά την Παρασκευή στην καραϊβική πόλη Santa Marta. Στη διάσκεψη συμμετέχουν περισσότερες από 50 χώρες — από παραγωγούς πετρελαίου όπως η Νιγηρία μέχρι μεγάλους καταναλωτές όπως η Γερμανία — καθώς και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος είναι να ξεπεραστεί το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί στις διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ για το κλίμα.

Η συνάντηση αυτή αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τον αργό ρυθμό προόδου. Οι χώρες είχαν συμφωνήσει ήδη από την COP28 το 2023 στο Ντουμπάι να «μεταβούν μακριά από τα ορυκτά καύσιμα», χωρίς όμως να υπάρξει σαφές σχέδιο εφαρμογής. Στην τελευταία σύνοδο, την COP30 στη Βραζιλία, ένας οδικός χάρτης για τη σταδιακή κατάργηση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα υποστηρίχθηκε από περίπου 80 χώρες, αλλά τελικά αποσύρθηκε λόγω έλλειψης συναίνεσης, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενίσχυσε το μομέντουμ της διάσκεψης για απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα

Αυτή η απογοήτευση οδήγησε χώρες όπως η Κολομβία και η Ολλανδία να συγκροτήσουν έναν «συνασπισμό των πρόθυμων» στη Santa Marta. Η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν προκάλεσε αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και ανέδειξε τους κινδύνους της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Όπως σημειώνουν ειδικοί, οι χώρες προσέρχονται στη διάσκεψη με την ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο της σκέψης τους, έχοντας μια έντονη υπενθύμιση του πόσο ασταθής και απρόβλεπτη μπορεί να είναι η εξάρτηση από τέτοιες πηγές ενέργειας. Η ανάγκη πλέον δεν είναι απλώς να τεθεί ο στόχος της μετάβασης, αλλά να καθοριστεί και ο τρόπος υλοποίησής του.

Ένα βασικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η δημιουργία ενός παγκόσμιου οδικού χάρτη. Η Βραζιλία, ως διοργανώτρια της COP30, έχει προτείνει ένα τέτοιο σχέδιο και αναμένεται να το παρουσιάσει στη COP31 στην Τουρκία. Η διάσκεψη της Santa Marta στοχεύει στο να ανοίξει τη συζήτηση για την ανάπτυξη εθνικών και διεθνών στρατηγικών.

Ωστόσο, η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα είναι λιγότερο τυπική σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ και θα βασίζεται σε συμμετοχικό διάλογο μεταξύ κυβερνήσεων, επιστημόνων και κοινωνίας των πολιτών. Τα αποτελέσματα δεν θα είναι δεσμευτικά, αλλά θα αποτυπωθούν σε μια τελική έκθεση. Παρά τη σημασία της πρωτοβουλίας, απουσιάζουν σημαντικοί παίκτες όπως η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ινδία, καθώς και μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία.

Η αντιφατική παγκόσμια ενεργειακή πραγματικότητα

Η παγκόσμια ενεργειακή πραγματικότητα παραμένει αντιφατική: από τη μία πλευρά, η αύξηση των τιμών ενισχύει τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές· από την άλλη, οδηγεί σε περισσότερες γεωτρήσεις και επιδοτήσεις. Στην ίδια την Κολομβία, η κυβέρνηση του προέδρου Gustavo Petro έχει υιοθετήσει πολιτικές κατά των ορυκτών καυσίμων, αλλά ταυτόχρονα επεκτείνονται υποδομές αποθήκευσης και αυξάνεται η ανάγκη για άνθρακα λόγω ενεργειακών ελλείψεων.

Το μέλλον παραμένει αβέβαιο, ιδιαίτερα ενόψει εκλογών που ενδέχεται να αλλάξουν την ενεργειακή πολιτική της χώρας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η υπερθέρμανση του πλανήτη συνεχίζει να ξεπερνά τους στόχους της Συμφωνία των Παρισίων, ενώ οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα έφτασαν σε ιστορικό υψηλό το 2025.

Παρά τις δυσκολίες, η ίδια η πραγματοποίηση της διάσκεψης θεωρείται σημαντικό βήμα, καθώς για πρώτη φορά χώρες συγκεντρώνονται ειδικά για να συζητήσουν πρακτικά πώς θα περιορίσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.

Διαβάστε ακόμη