Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών για τη χώρα. Από το μότο που ακουγόταν πριν από μερικά χρόνια, σύμφωνα με το οποίο θα έπρεπε να υπάρχει τουλάχιστον ένα πρόγραμμα «Εξοικονομώ» κάθε χρόνο, σήμερα οι ανάγκες έχουν λάβει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις.

Με βάση τις κατευθύνσεις για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, απαιτείται η ανακαίνιση περίπου 180.000 κατοικιών κάθε χρόνο για τα επόμενα 20 χρόνια. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι από την πρώτη εφαρμογή των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» μέχρι σήμερα έχουν ανακαινιστεί περίπου 200.000 κατοικίες συνολικά.

Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν το μέγεθος της απόστασης που πρέπει να καλυφθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η ενεργειακή αναβάθμιση του ελληνικού κτιριακού αποθέματος απαιτεί σημαντική επιτάχυνση των ρυθμών ανακαίνισης.

Χρηματοδοτήσεις 2 δισ. ευρώ και 150.000 υπαγωγές

Μόνο για τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ 2025», «Εξοικονομώ – Αυτονομώ» και «Ανακαινίζω – Εξοικονομώ για Νέους» έχουν διατεθεί περίπου 2 δισ. ευρώ, με τις υπαγωγές να φτάνουν τις 150.000.

Το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων αυτών κατευθύνθηκε στα προγράμματα «Εξοικονομώ», ενώ μέσω των συγκεκριμένων δράσεων στηρίχθηκαν και ιδιαίτερα ευάλωτα νοικοκυριά.

Η ανάγκη για συνέχιση και διεύρυνση αυτών των προγραμμάτων γίνεται ακόμη πιο εμφανής μέσα από τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που ενεργοποιούνται.

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα

Πριν από λίγες ημέρες εγκρίθηκε το Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προγράμματα «Εξοικονομώ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Ειδικά για τις ανακαινίσεις κατοικιών, η επιδότηση μπορεί να ξεπερνά το 80%. Οι παρεμβάσεις που προβλέπονται περιλαμβάνουν μονώσεις και θερμοπροσόψεις, αλλά και έργα ενεργειακής θωράκισης του κτιριακού κελύφους.

Παράλληλα, στο πεδίο της ενεργειακής αναβάθμισης εισέρχονται και οι πάροχοι ενέργειας μέσω του συστήματος on-bill financing. Με βάση το συγκεκριμένο μοντέλο, προβλέπεται η χρηματοδότηση παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης, με την αποπληρωμή να γίνεται μέσω των λογαριασμών ενέργειας.

Μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα προβλέπεται επίσης η χρηματοδότηση δράσεων για την εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων σε κατοικίες. Επιπλέον, περιλαμβάνεται η δημιουργία 2.800 νέων κατοικιών που θα στεγάσουν ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και αύξηση έως και 100 ευρώ τον χρόνο στο επίδομα θέρμανσης.

Ένα από τα παλαιότερα κτιριακά αποθέματα

Η ανάγκη για επιτάχυνση των ενεργειακών ανακαινίσεων συνδέεται άμεσα με την ηλικία των κτιρίων στη χώρα.

Σήμερα, το 49% των κτιρίων στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1980, δηλαδή πριν από την εφαρμογή των κανονισμών θερμομόνωσης. Το 48,5% των κτιρίων έχει κατασκευαστεί μετά την εφαρμογή του Κανονισμού Θερμομόνωσης.

Η Αττική διαθέτει τα παλαιότερα κτίρια, με το 47% του κτιριακού αποθέματός της να αφορά κτίρια που έχουν κατασκευαστεί πριν από την εφαρμογή του Κανονισμού Θερμομόνωσης. Ακολουθεί το Βόρειο Αιγαίο.

Αντίθετα, η Κρήτη διαθέτει τα νεότερα κτίρια, όπως και η Δυτική Μακεδονία, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πριν από λίγες ημέρες σε εκδήλωση του Πανελλήνιου Συλλόγου Πιστοποιημένων Ενεργειακών Επιθεωρητών (Π.Συ.Π.Εν.Επ.).

Η πρόταση για ένα σταθερό «Εξοικονομώ»

Στο πλαίσιο της ίδιας συζήτησης, ο πρόεδρος του συνδέσμου, Κώστας Λάσκος, επισήμανε την ανάγκη αλλαγής της πολεοδομικής νομοθεσίας για τις εργασίες θερμομόνωσης κατακόρυφων δομικών στοιχείων.

Παράλληλα, πρότεινε τη δημιουργία ενός νέου και σταθερού προγράμματος «Εξοικονομώ», με διάρκεια τουλάχιστον πέντε ετών και ετήσιους κύκλους, ανάλογα με τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά κονδύλια.

Η πρόταση περιλαμβάνει την επιλογή των αιτήσεων από λίστα με χρονική προτεραιότητα, την υποβολή αιτήσεων με πλήρη φάκελο —όπως, για παράδειγμα, με Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και τις απαιτούμενες αδειοδοτήσεις— καθώς και τον καθορισμό του ποσοστού επιχορήγησης έπειτα από σχετική μελέτη.

Η πρόκληση των επόμενων 20 ετών

Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων περνά πλέον σε μια νέα φάση. Οι ανάγκες που καταγράφονται για την επόμενη εικοσαετία, η ηλικία του ελληνικού κτιριακού αποθέματος και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πλαίσιο.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς η συνέχιση των προγραμμάτων «Εξοικονομώ», αλλά η δημιουργία ενός σταθερού και μακροπρόθεσμου μηχανισμού που θα μπορεί να υποστηρίξει την ενεργειακή αναβάθμιση εκατοντάδων χιλιάδων κατοικιών.

Με δεδομένο ότι απαιτούνται περίπου 180.000 ανακαινίσεις κατοικιών κάθε χρόνο για τα επόμενα 20 χρόνια, η επιτάχυνση των διαδικασιών, η σταθερή χρηματοδότηση και η δημιουργία ενός προβλέψιμου πλαισίου για τους πολίτες και την αγορά αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης.

Διαβάστε ακόμη