Με τον χρόνο για τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) να μετράει αντίστροφα και τα χρονικά περιθώρια να στενεύουν, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάζεται εναλλακτικές λύσεις για τη χρηματοδότηση έργων και προγραμμάτων που «δυσκολεύονται» να συμβαδίσουν με τα αυστηρά ορόσημα του ευρωπαϊκού μηχανισμού. Στο «τραπέζι» βρίσκονται το Εξοικονομώ Ανακαινίζω για Νέους και το Εξοικονομώ Επιχειρώ, για τα οποία εξετάζεται το ενδεχόμενο μεταφοράς μέρους της χρηματοδότησης σε άλλα διαθέσιμα εργαλεία, μεταξύ των οποίων το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Απανθρακοποίησης. Στόχος είναι να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων χωρίς απώλεια πόρων και χωρίς επιπτώσεις για τους δικαιούχους.

Πρόκειται για προγράμματα που καταγράφουν σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίησή τους, εξαιτίας δυσλειτουργιών και καθυστερήσεων που προέκυψαν κατά τον σχεδιασμό και την ενεργοποίησή τους, χωρίς υπαιτιότητα των ωφελούμενων. Εντούτοις, παρά τις δυσκολίες, οι αρμόδιοι εμφανίζονται καθησυχαστικοί ως προς την επίτευξη των συνολικών στόχων των προγραμμάτων Εξοικονομώ. Πιο αναλυτικά, τα προγράμματα του Εξοικονομώ 2021, Εξοικονομώ 2023, το Ανακαινίζω – Εξοικονομώ για Νέους, το Εξοικονομώ 2025 και το Εξοικονομώ Επιχειρώ υπολογίζονται αθροιστικά στον ίδιο δείκτη επίδοσης με στόχο τις 95.000 ενεργειακές αναβαθμίσεις.

Πώς εξελίσσεται το Εξοικονομώ Ανακαινίζω για Νέους

Σύμφωνα με πληροφορίες, το πρόγραμμα Εξοικονομώ Ανακαινίζω για Νέους συνεχίζει να καταγράφει πρόοδο στην ολοκλήρωση των επενδυτικών σχεδίων, αν και παραμένει σε χαμηλές ταχύτητες λίγες εβδομάδες πριν την ολοκλήρωση του προγράμματος στις 30 Ιουνίου.

Ειδικότερα, οι αιτήσεις που έχουν ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία και έχουν εκταμιευθεί ανέρχονται σε λιγότερες από 300 παρουσιάζοντας αύξηση κατά περίπου 60 από την περασμένη εβδομάδα. Παράλληλα, 145 αιτήσεις βρίσκονται ένα βήμα πριν από την τελική εκταμίευση, έχοντας ολοκληρώσει τα βασικά στάδια ελέγχου και πιστοποίησης, με τις μισές περίπου εξ αυτών έχουν ήδη λάβει έγκριση για την καταβολή της χρηματοδότησης.

Το μεγαλύτερο μέρος των έργων βρίσκεται ακόμη στη φάση ελέγχου, καθώς σχεδόν 700 αιτήσεις έχουν ολοκληρώσει τις παρεμβάσεις και τελούν υπό αξιολόγηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Την ίδια στιγμή, περισσότερες από 280 αιτήσεις εμφανίζουν ελλείψεις ή εκκρεμότητες που πρέπει να διευθετηθούν προκειμένου να προχωρήσουν προς την τελική εκταμίευση.

Σε ΦΕΚ η τροποποίηση του Εξοικονομώ – Επιχειρώ για να ξεμπλοκάρουν οι επενδύσεις

Με στόχο να αρθούν οι δυσλειτουργίες που έχουν κρατήσει πίσω ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης επιχειρήσεων, δημοσιεύθηκε στις 4 Ιουνίου σε ΦΕΚ η νέα τροποποίηση του οδηγού του Εξοικονομώ – Επιχειρώ. Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το πρόγραμμα εξακολουθεί να κινείται με χαμηλές ταχύτητες με εκατοντάδες επιχειρήσεις να έχουν προχωρήσει ή ακόμη και ολοκληρώσει τις ενεργειακές τους παρεμβάσεις, χωρίς ωστόσο να μπορούν να κλείσουν τυπικά τους φακέλους τους και να προχωρήσουν στις προβλεπόμενες πληρωμές. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα σημαντικότερα εμπόδια που επιβράδυναν την πορεία του προγράμματος συνδέονται με ερμηνευτικά και τεχνικά ζητήματα που αναδείχθηκαν κατά την εφαρμογή του.

Το αγκάθι των μισθωμένων εγκαταστάσεων

Όπως έγραφε το Energygame, το βασικότερο πρόβλημα αφορούσε τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε μισθωμένους χώρους, οι οποίες εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ των ενταγμένων δικαιούχων. Η διαφορετική ερμηνεία του τρόπου απόσβεσης των επενδύσεων σε μισθωμένα ακίνητα δημιούργησε πολύμηνες εμπλοκές, παρά το γεγονός ότι ο αρχικός οδηγός δεν προέβλεπε ελάχιστη διάρκεια μίσθωσης για την ένταξη στο πρόγραμμα.

Οι ασυμβατότητες μεταξύ ΠΕΑ και Ηλεκτρονικής Ταυτότητας

Παράλληλα, σημαντικές καθυστερήσεις προκλήθηκαν από την απαίτηση ταύτισης των επιφανειών που αναγράφονται στο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) και στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Πρόκειται για πρόβλεψη που εφαρμόζεται αποτελεσματικά στα προγράμματα κατοικιών, ωστόσο στις επιχειρήσεις δημιούργησε σοβαρά προβλήματα, καθώς συχνά οι παρεμβάσεις αφορούν μόνο μέρος των εγκαταστάσεων και όχι το σύνολο των κτιριακών υποδομών.

Ως αποτέλεσμα, αρκετές επιχειρήσεις που είχαν ήδη ολοκληρώσει τις εργασίες τους αδυνατούσαν να προχωρήσουν στην υποβολή δήλωσης ολοκλήρωσης, παρατείνοντας περαιτέρω τις καθυστερήσεις.

Τι αλλάζει με τη νέα τροποποίηση

Η νέα απόφαση επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στην υλοποίηση των έργων. Μεταξύ άλλων:

  • Παρατείνεται έως τις 30 Ιουνίου 2026 η επιλεξιμότητα δαπανών για τις αιτήσεις που βασίζονται σε Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).
  • Αυξάνεται από 10% σε 20% το επιτρεπόμενο περιθώριο απόκλισης από τον προβλεπόμενο ενεργειακό στόχο.
  • Καταργείται το ασυμβίβαστο μεταξύ ενεργειακού επιθεωρητή και μελετητή ή επιβλέποντα του έργου.
  • Καθίσταται μη επιλέξιμη δαπάνη η συνολική εγκατάσταση καυστήρων και λεβήτων ορυκτών καυσίμων.
  • Διευκρινίζεται ότι τυχόν υπέρβαση του εγκεκριμένου προϋπολογισμού θα καλύπτεται αποκλειστικά από ίδιους πόρους των επιχειρήσεων.
  • Περιορίζεται η υποχρέωση προσκόμισης εγγυητικής επιστολής μόνο στις περιπτώσεις ενδιάμεσων καταβολών.

Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι οι αλλαγές μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά την πρόοδο του προγράμματος, καθώς αίρουν σειρά ερμηνευτικών και διαδικαστικών εμποδίων που είχαν οδηγήσει σε συσσώρευση εκκρεμοτήτων και καθυστερήσεων τους τελευταίους μήνες.

Το Εξοικονομώ Επιχειρώ σε αριθμούς

Η εικόνα υλοποίησης του προγράμματος «Ενεργειακή απόδοση επιχειρήσεων του τριτογενούς τομέα» δείχνει ότι η επίτευξη του αρχικού στόχου των 2.600 επιχειρήσεων καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη εντός των χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης. Ενδεικτικό των καθυστερήσεων είναι ότι μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε μία ενεργειακή αναβάθμιση, παρά το γεγονός ότι έχουν εκταμιευθεί περίπου 57 εκατ. ευρώ μέσω των ειδικών λογαριασμών escrow, ενώ εκκρεμεί η πίστωση επιπλέον περίπου 30 εκατ. ευρώ, ενώ έχουν αναφερθεί λειτουργικά ζητήματα στη διαδικασία πληρωμών.

Παρά το έντονο ενδιαφέρον της αγοράς, με περισσότερες από 7.000 αιτήσεις να έχουν καταγραφεί στο πληροφοριακό σύστημα, τελικά στο πρόγραμμα εντάχθηκαν λίγες περσότερες από 1.830 με συνολικό προϋπολογισμό επιδοτήσεων περί τα 148 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με πληροφορίες περίπου το ένα τρίτο εκτιμάται να ολοκληρώσει εμπρόθεσμα τα έργα ενεργειακής αναβάθμισης έως τις 30 Ιουνίου.

Από τις υπαγμένες αιτήσεις, λιγότερες από 500 βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης ή σε προχωρημένη φάση ελέγχων, ενώ η μεγάλη πλειονότητα εξακολουθεί να βρίσκεται σε διοικητικά στάδια αξιολόγησης και ελέγχου νομιμότητας. Ειδικότερα, περίπου 1.000 αιτήσεις δεν έχουν ακόμη εισέλθει στη φάση αξιολόγησης, ενώ άλλες περίπου 300 παραμένουν σε έλεγχο νομιμότητας.

Διαβάστε ακόμα