Η αγορά των φωτοβολταϊκών έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με τις συνθήκες λειτουργίας και αποζημίωσης των παραγωγών να διαμορφώνονται πλέον με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με το παρελθόν. Παλαιότερα, οι παραγωγοί φωτοβολταϊκής ενέργειας λάμβαναν μια σταθερή τιμή αποζημίωσης, η οποία καταβαλλόταν εξ ολοκλήρου από τον ΔΑΠΕΕΠ.

Ωστόσο, το μοντέλο αυτό άλλαξε, με αποτέλεσμα σήμερα ένα μέρος των εσόδων να προέρχεται από τον ΔΑΠΕΕΠ και ένα άλλο από τη συμμετοχή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το σύστημα Feed-in Premium (FiP), είναι ένας μηχανισμός στήριξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Μέσω αυτού, οι παραγωγοί πωλούν την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν απευθείας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και, παράλληλα, λαμβάνουν μια πρόσθετη οικονομική ενίσχυση, γνωστή ως πριμοδότηση (premium).

Πώς διαμορφώνεται η τιμή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι παραγωγοί φωτοβολταϊκών, είναι σημαντικό να εξεταστεί ο τρόπος λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αγορά λειτουργεί με βάση τη ζήτηση και την προσφορά, λαμβάνοντας υπόψη τα φορτία που πρέπει να καλυφθούν σε κάθε χρονικό διάστημα. Για κάθε τέταρτο της ημέρας καταγράφεται ένα συγκεκριμένο επίπεδο ζήτησης και η αγορά επιλέγει τις διαθέσιμες μονάδες παραγωγής με βάση τις οικονομικές προσφορές τους.

Η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι να καλυφθεί το απαιτούμενο φορτίο. Η τιμή που προσφέρει η τελευταία μονάδα παραγωγής που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης, στην οποία αποζημιώνονται οι μονάδες που συμμετέχουν στην αγορά, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο μηχανισμό.

Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα εμφανές τις μεσημεριανές ώρες, όταν η ηλιοφάνεια οδηγεί σε μεγάλη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά. Σε αυτές τις ώρες, η διαθέσιμη παραγωγή από τις ΑΠΕ μπορεί να καλύψει μεγάλο μέρος ή ακόμη και το σύνολο του φορτίου, περιορίζοντας τη συμμετοχή άλλων μονάδων παραγωγής και ασκώντας πιέσεις στις τιμές.

Όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών ξεπερνά τις ανάγκες της αγοράς

Σήμερα, η αγορά έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου δεν υπάρχει πλέον επαρκής χώρος για να απορροφηθεί το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά. Με άλλα λόγια, η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ και η παραγωγή τους, ιδιαίτερα κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, έχουν αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί να αξιοποιηθεί όλη η διαθέσιμη ενέργεια.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εντείνονται τα φαινόμενα των μηδενικών και αρνητικών τιμών, δημιουργώντας σημαντικές πιέσεις στα έσοδα των παραγωγών. Το πρόβλημα αφορά πλέον όχι μόνο τη δυνατότητα συμμετοχής στην αγορά, αλλά και την πραγματική οικονομική αξία της ενέργειας που παράγεται.

Βέβαια, τον Ιούνιο δόθηκαν και αποζημιώσεις, οι οποίες αφορούσαν αποκλειστικά τις ώρες κατά τις οποίες καταγράφονται μηδενικές τιμές. Ωστόσο, η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν αντιμετωπίζει συνολικά τις πιέσεις που δέχονται οι παραγωγοί, ιδιαίτερα όταν η αγορά καταγράφει και αρνητικές τιμές.

Η Ελλάδα χάνει έδαφος στο capture rate των φωτοβολταϊκών

Την ίδια στιγμή, σε άλλες χώρες παρατηρείται αύξηση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία συνοδεύεται και από υψηλότερες τιμές πώλησης για την ενέργεια που παράγουν τα φωτοβολταϊκά. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η εικόνα είναι διαφορετική.

Παρά την αύξηση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδο αγοράς, δεν καταγράφεται αντίστοιχη αύξηση κατά τις ώρες που παράγουν τα φωτοβολταϊκά.  Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται στον δείκτη capture rate, ο οποίος δείχνει τη σχέση ανάμεσα στην πραγματική τιμή που επιτυγχάνει ένας φωτοβολταϊκός σταθμός για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγει και στη μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, το capture rate των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα βρίσκεται στο 47%, το 11μηνο ποσοστό που καταδεικνύει τη σημαντική απόκλιση ανάμεσα στη μέση τιμή της αγοράς και στην τιμή που καταφέρνουν να εξασφαλίσουν στην πράξη οι φωτοβολταϊκοί παραγωγοί. Πρόκειται για μια μεγάλη διαφορά σε σύγκριση με άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έχουν παίξει η αύξηση των ωρών με μηδενικές τιμές, αλλά και ο διπλασιασμός των ωρών με αρνητικές τιμές σε σχέση με πέρυσι.

Επιπλέον, η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σε έργα αποθήκευσης ενέργειας σε σύγκριση με άλλες χώρες. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα συστημάτων αποθήκευσης δεν επιτρέπει την επαρκή μεταφορά της πλεονάζουσας μεσημεριανής παραγωγής σε ώρες κατά τις οποίες η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες.

Η κατάσταση αναμένεται να γίνει ακόμη πιο απαιτητική, καθώς η προσθήκη νέων έργων ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα μέσα στη φετινή χρονιά εκτιμάται ότι θα ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στο capture rate, εφόσον δεν υπάρξει αντίστοιχη ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης και άλλων λύσεων που θα ενισχύσουν την απορρόφηση της παραγόμενης ενέργειας.

Ποιες λύσεις μπορούν να προστατεύσουν τους παραγωγούς

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για τη διασφάλιση πιο σταθερών εσόδων γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική. Οι παραγωγοί φωτοβολταϊκών καλούνται να αναζητήσουν λύσεις που θα περιορίσουν την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της αγοράς και θα τους επιτρέψουν να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα την παραγόμενη ενέργεια.

Δύο βασικές επιλογές που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην προστασία τους είναι οι εξής:

  • Μέσω των διμερών συμβάσεων, οι παραγωγοί μπορούν να περιορίσουν την έκθεσή τους στις καθημερινές διακυμάνσεις των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς.
  • Μια δεύτερη σημαντική λύση είναι η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες. Η δυνατότητα αποθήκευσης επιτρέπει στους παραγωγούς να μην διοχετεύουν υποχρεωτικά όλη την παραγόμενη ενέργεια στο δίκτυο τις ώρες κατά τις οποίες οι τιμές είναι χαμηλές. Αντίθετα, μπορούν να αποθηκεύουν την ενέργεια κατά τις μεσημεριανές ώρες, όταν η ηλιακή παραγωγή είναι υψηλή και οι τιμές πιέζονται προς τα κάτω, και να την πωλούν αργότερα, κατά τις απογευματινές ώρες, όταν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλότερες.

Διαβάστε ακόμα