Η μετάβαση των νησιωτικών μικροδικτύων σε παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σχεδόν 100% από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελεί έναν σύνθετο γρίφο, σύμφωνα με τη νέα έκθεση Task 18 του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA-PVPS).  Όπως αναφέρει δημοσίευμα του PV-Magazine, το κείμενο του ερευνητή Ιγνάσιο Λάντιβαρ αξιολογεί 11 νησιά –από το απομονωμένο χωριό Απολίμα της Σαμόα των 88 κατοίκων έως το διασυνδεδεμένο Λόλαντ της Δανίας με πληθυσμό άνω των 57.000– καταδεικνύοντας ότι ο πραγματικός καταλύτης δεν είναι η αμιγώς τεχνική επάρκεια. Η τεχνολογία για την πλήρη ηλεκτροδότηση ενός νησιού μέσω ΑΠΕ υφίσταται ήδη, ωστόσο η επιτυχία κρίνεται από τον συνδυασμό των κατάλληλων κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών και οργανωτικών συνθηκών.

Τα δεδομένα αποδεικνύουν την απουσία ενός καθολικού μοντέλου επιτυχίας. Στην Αλάσκα, το νησί Κόντιακ διαθέτει ένα υβριδικό σύστημα αιολικών και υδροηλεκτρικών, το οποίο διαχειρίζεται ένας συνεταιριστικός πάροχος, επιτυγχάνοντας 99-100% πράσινη τροφοδοσία. Στη Δανία, το Σαμσό καλύπτει τις ανάγκες του αποκλειστικά μέσω κοινοτικών ανεμογεννητριών και επενδύσεων των πολιτών, αξιοποιώντας τη διασύνδεση με το κεντρικό δίκτυο αντί για τοπική αποθήκευση. Στην Ιαπωνία, το Γιακουσίμα φτάνει το 100% αποκλειστικά με μικρά υδροηλεκτρικά, εκμεταλλευόμενο το ορεινό ανάγλυφο και την υψηλή βροχόπτωση. Αντίθετα, η Απολίμα τροφοδοτείται από ένα αυτόνομο φωτοβολταϊκό σύστημα δίχως μπαταρίες, καθώς το μέγεθος του χωριού δεν απαιτεί αποθήκευση.

Το πλήρως ηλιακό σύστημα του Τοκελάου λειτουργεί με μπαταρίες χάρη στη διαρκή χρηματοδότηση από τη Νέα Ζηλανδία, ενώ στην Ισπανία, το Ελ Ιέρο (Κανάρια Νησιά) συνδυάζει αιολική ενέργεια με μονάδα αντλησιοταμίευσης. Στο ίδιο σύμπλεγμα, η Λα Γκρασιόσα λειτουργεί ένα υβριδικό δίκτυο αιολικών, φωτοβολταϊκών και μπαταριών, βελτιστοποιώντας ενεργά τις στρατηγικές κατανομής φορτίου.

Η έκθεση αναδεικνύει αυτή την ποικιλομορφία ως το κεντρικό της εύρημα. Ένα υβριδικό σύστημα αιολικών και αντλησιοταμίευσης που λειτουργεί άριστα στο Ελ Ιέρο, θα ήταν υπερδιαστασιολογημένο για την Απολίμα. Αντίστοιχα, το μοντέλο εξωτερικής χρηματοδότησης του Τοκελάου δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε ένα νησί που βασίζεται σε εταιρείες κοινής ωφέλειας, όπως το Κόντιακ.

Η προετοιμασία ως καταλύτης

Για την αξιολόγηση των έργων, οι συντάκτες δημιούργησαν μια μήτρα με 4 φάσεις (Προετοιμασία, Σχεδιασμός, Υλοποίηση, Παρακολούθηση & Αξιολόγηση) και 5 διαστάσεις (Κοινωνική, Πολιτική, Τεχνική, Οικονομική, Περιβαλλοντική). Μέσα από την ανασκόπηση 60 ακαδημαϊκών δημοσιεύσεων και 5 συνεντεύξεων με εμπειρογνώμονες, καταγράφηκαν 111 ξεχωριστοί παράγοντες επιτυχίας. Σχεδόν οι μισοί εντοπίζονται στη φάση της προετοιμασίας, πολύ πριν εγκατασταθεί η πρώτη ανεμογεννήτρια ή το πρώτο πάνελ.

Νησιά όπως το Λόλαντ, το Σαμσό και το Ελ Ιέρο, που επένδυσαν σε εκστρατείες ενημέρωσης της κοινότητας, ρυθμιστικές μελέτες και έγκαιρη χρηματοδοτική προετοιμασία, εξασφάλισαν την απαραίτητη θεσμική ετοιμότητα. Η υποχρηματοδότηση της φάσης σχεδιασμού και διαβούλευσης αποτελεί την κύρια, προβλέψιμη αιτία τριβών στις επόμενες φάσεις, ακόμη και αν ο τεχνικός σχεδιασμός κρίνεται άρτιος.

Οι 4 κανόνες και το ρυθμιστικό κενό

Από τους 111 παράγοντες, οι 13 χαρακτηρίστηκαν κομβικοί και 4 εξ αυτών εμφανίζονται σχεδόν καθολικά σε όλα τα case studies. Σε κοινωνικό-πολιτικό επίπεδο, κυριαρχούν η ύπαρξη τοπικών ηγετών που κινητοποιούν τις κοινότητες (χαρακτηριστικό παράδειγμα το Σαμσό) και η συνεχής διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς σε όλο τον κύκλο ζωής του έργου.

Σε τεχνικό επίπεδο, που αποτελεί και τη μεγαλύτερη κατηγορία με 41 παράγοντες, κυριαρχούν ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός του συστήματος και η αυστηρή ενίσχυση του δικτύου για την ενσωμάτωση των μεταβλητών ΑΠΕ. Η έκθεση πιστώνει την επιτυχία και σε συγκεκριμένες επιχειρησιακές πρακτικές, όπως η εξισορρόπηση αιολικής και υδροηλεκτρικής παραγωγής σε πραγματικό χρόνο στο Κόντιακ, καθώς και η χρήση σφονδύλων και δυναμικών αντιστάσεων στο Κινγκ Άιλαντ, για τη σταθεροποίηση του υβριδικού συστήματος (ντίζελ-αιολικών-φωτοβολταϊκών-μπαταριών).

Ωστόσο, η έκθεση της IEA-PVPS ξεκαθαρίζει ότι τα ευρήματα δεν συνιστούν μια έτοιμη προς χρήση λίστα ελέγχου. Ελλείψει ισχυρών τοπικών θεσμών, ικανών να διατηρήσουν τον πολυετή σχεδιασμό, και χωρίς σταθερά χρηματοδοτικά εργαλεία πέραν των βραχυπρόθεσμων δωρεών, οι ίδιες παρεμβάσεις τείνουν να βαλτώνουν. Χωρίς τοπικούς ηγέτες η συμμετοχή της κοινότητας ατονεί, οι τιμολογιακές μεταρρυθμίσεις αδυνατούν να προσελκύσουν επενδύσεις υπό ασταθές ρυθμιστικό καθεστώς, και τα δοκιμασμένα τεχνικά σχέδια ακυρώνονται χωρίς αξιόπιστες αλυσίδες εφοδιασμού ή εξειδικευμένο προσωπικό λειτουργίας και συντήρησης. Οι συγγραφείς ξεκαθαρίζουν ότι αυτό το χάσμα αντιγραφής πλήττει δυσανάλογα τα μικρότερα, απομονωμένα νησιά χαμηλού εισοδήματος, ιδίως στον Παγκόσμιο Νότο.

Δείτε όλη την έκθεση ΕΔΩ

Διαβάστε ακόμη