Αποδόσεις έως και 13% για εκείνους που θα κινηθούν γρήγορα μέσα στα επόμενα χρόνια θέτοντας σε λειτουργία συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες προβλέπει ανάλυση της Aurora Energy Research, προειδοποιώντας, εντούτοις, ότι η ελληνική αγορά εξακολουθεί να κινδυνεύει να χάσει έδαφος από περιφερειακές αγορές, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, οι οποίες αναπτύσσουν την εμπορική αποθήκευση με μπαταρίες με πολύ ταχύτερους ρυθμούς.

Την ώρα που τα πρώτα συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μεγάλης κλίμακας (BESS) έχουν ήδη τεθεί σε εμπορική λειτουργία και αρχίζουν να δημιουργούν πραγματικές ταμειακές ροές, η ελληνική αγορά περνά σε μια νέα φάση.  Η μελέτη της Aurora αποτυπώνει μια αγορά με σημαντικές προοπτικές, αλλά και με έντονες προκλήσεις. Από τη μία πλευρά, η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ δημιουργεί τις συνθήκες για υψηλές αποδόσεις των επενδύσεων σε μπαταρίες. Από την άλλη, οι καθυστερήσεις στις συνδέσεις με το δίκτυο και η επιφυλακτικότητα των τραπεζών απειλούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των εμπορικών έργων, την ώρα που γειτονικές χώρες κινούνται ταχύτερα.

Παράθυρο υψηλών αποδόσεων για όσους κινηθούν πρώτοι

Η χρονική στιγμή εισόδου στην αγορά αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την απόδοση των επενδύσεων. Η Aurora εκτιμά ότι οι μονάδες που θα τεθούν σε λειτουργία μέσα στην επόμενη διετία ή τριετία μπορούν να αξιοποιήσουν μια περίοδο μεγαλύτερων διαφορών τιμών και ισχυρότερων εσόδων από την αγορά εξισορρόπησης, πριν η αυξανόμενη ανάπτυξη νέων έργων συμπιέσει τα περιθώρια κέρδους. Η Aurora εκτιμά ότι τα έργα που θα τεθούν σε λειτουργία μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια θα απολαμβάνουν σημαντικό πλεονέκτημα απόδοσης έναντι εκείνων που θα εισέλθουν στην αγορά αργότερα μέσα στη δεκαετία.

Με βάση τις βασικές παραδοχές της αγοράς, αυτό μεταφράζεται σε εσωτερικό βαθμό απόδοσης (IRR) προ φόρων περίπου 10–12% για τις αυτόνομες εμπορικές μονάδες αποθήκευσης και περίπου 10–13% για τα συνδυασμένα έργα PV+BESS, με τα τελευταία να αποτελούν την πλέον κερδοφόρα κατηγορία.

Η εικόνα αυτή σημαίνει ότι οι πρώτοι επενδυτές θα αποκομίσουν δυσανάλογα μεγαλύτερα οφέλη σε σχέση με όσους καθυστερήσουν να εισέλθουν στην αγορά προς το τέλος της δεκαετίας.

Οι αγορές ηλεκτρισμού θα δίνουν το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσης είναι ότι οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας θα αποτελέσουν την κυριότερη πηγή εσόδων των συστημάτων αποθήκευσης σε όλη τη διάρκεια ζωής τους.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Aurora, περίπου το 70% των συνολικών εσόδων μιας αυτόνομης εμπορικής μονάδας αποθήκευσης διάρκειας δύο ωρών, η οποία πραγματοποιεί κατά μέσο όρο 1,5 κύκλο φόρτισης και εκφόρτισης ημερησίως, θα προέρχεται από τη συμμετοχή στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη μεταβολή του ενεργειακού μίγματος της χώρας. Η συνεχής αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταϊκών προκαλεί ολοένα μεγαλύτερες διακυμάνσεις στις τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς. Τις μεσημβρινές ώρες, όταν η ηλιακή παραγωγή είναι ιδιαίτερα υψηλή, οι τιμές συμπιέζονται, ενώ μετά τη δύση του ήλιου αυξάνονται σημαντικά. Οι μπαταρίες εκμεταλλεύονται ακριβώς αυτή τη διαφορά, αποθηκεύοντας φθηνή ενέργεια και διοχετεύοντάς την στο σύστημα όταν οι τιμές ανεβαίνουν.

Παράλληλα, σημαντικό μέρος των εσόδων εξακολουθεί να προέρχεται από την αγορά εξισορρόπησης. Ωστόσο, η Aurora επισημαίνει ότι όσο αυξάνεται ο αριθμός των μονάδων αποθήκευσης που θα συμμετέχουν στις επικουρικές υπηρεσίες, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι πιέσεις στις τιμές αυτής της αγοράς. Αυτό σημαίνει ότι η μελλοντική κερδοφορία δεν θα βασίζεται σε μία μόνο αγορά αλλά στη δυνατότητα βελτιστοποίησης πολλαπλών πηγών εσόδων.

Γιατί υπερέχουν τα έργα φωτοβολταϊκών με μπαταρίες

Ιδιαίτερο βάρος δίνει η μελέτη στα συνδυασμένα έργα φωτοβολταϊκών και αποθήκευσης (PV+BESS), τα οποία εμφανίζονται οικονομικά ισχυρότερα από τα αυτόνομα έργα αποθήκευσης.

Η εισαγωγή του νέου ρυθμιστικού πλαισίου με τα στατικά όρια έγχυσης των άρθρων 11Α και 11Β έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο σχεδιασμού αυτών των επενδύσεων.

Στα έργα της κατηγορίας 11Α, σύμφωνα με την Aurora, μεγαλύτερη οικονομική αξία δημιουργείται όταν υπερδιαστασιολογείται το φωτοβολταϊκό πάρκο. Αντίθετα, στα έργα της κατηγορίας 11Β, καλύτερες αποδόσεις προκύπτουν όταν η υπερδιαστασιολόγηση αφορά την ίδια τη μονάδα αποθήκευσης.

Η εταιρεία υπολογίζει ότι τα όρια έγχυσης μειώνουν τον IRR των έργων 11Β κατά περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις αρχικές προσδοκίες της αγοράς πριν από την εφαρμογή του νέου καθεστώτος, ενώ στα έργα 11Α η αντίστοιχη επίπτωση περιορίζεται περίπου στη μισή ποσοστιαία μονάδα.

Παρά τους περιορισμούς, η ανάλυση καταλήγει ότι ο σωστός σχεδιασμός της εγκατάστασης, η επιλογή της κατάλληλης ισχύος μπαταρίας και φωτοβολταϊκών, η στρατηγική φόρτισης και εκφόρτισης, αλλά και ο χρόνος εισόδου στην αγορά μπορούν να μετατρέψουν ακόμη και τους περιορισμούς του δικτύου σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Δίκτυο και χρηματοδότηση τα δύο μεγάλα «αγκάθια»

Παρά τις θετικές οικονομικές προοπτικές, η ανάπτυξη της αγοράς εξακολουθεί να προσκρούει σε δύο σημαντικά εμπόδια.

Το πρώτο αφορά την αργή διάθεση ηλεκτρικού χώρου και τις καθυστερήσεις στη χορήγηση όρων σύνδεσης για τα αυτόνομα εμπορικά έργα αποθήκευσης. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα δυναμικότητας στο δίκτυο μεταθέτει χρονικά την υλοποίηση επενδύσεων, αυξάνει το κόστος ανάπτυξης και περιορίζει την ταχύτητα με την οποία μπορούν να εισέλθουν νέα έργα στην αγορά.

Το δεύτερο αφορά τη χρηματοδότηση. Οι τράπεζες εμφανίζονται σαφώς πιο επιφυλακτικές απέναντι στα merchant έργα, καθώς τα έσοδά τους εξαρτώνται από τις διακυμάνσεις της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως επισημαίνει η Aurora, οι δανειστές ζητούν πλέον ολοένα συχνότερα συμβασιοποιημένα έσοδα μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών ή χρηματοδοτικές δομές σε επίπεδο χαρτοφυλακίου, ώστε να περιορίζεται ο επενδυτικός κίνδυνος.

Η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει έδαφος

Η Aurora εκτιμά ότι η ελληνική αγορά βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Παρότι η χώρα έχει ολοκληρώσει σημαντικά βήματα, θέτοντας σε λειτουργία τις πρώτες μεγάλες μονάδες αποθήκευσης και δημιουργώντας σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για τα έργα φωτοβολταϊκών με μπαταρίες, οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση έχουν επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη της αγοράς.

Ακόμη και τα επιδοτούμενα έργα, τα οποία θεωρητικά εμφάνιζαν το μικρότερο επενδυτικό ρίσκο, χρειάστηκαν πολύ περισσότερο χρόνο από τον αναμενόμενο για να ολοκληρωθούν, ενώ ορισμένα παραμένουν ακόμη ημιτελή. Το γεγονός αυτό αύξησε το κόστος ανάπτυξης και δημιούργησε μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα τόσο στους επενδυτές όσο και στους χρηματοδότες.

Την ίδια στιγμή, ανταγωνιστικές αγορές της περιοχής, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, προχωρούν με ταχύτερους ρυθμούς στην ανάπτυξη εμπορικών έργων αποθήκευσης, διεκδικώντας επενδυτικά κεφάλαια που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαν να κατευθυνθούν προς την Ελλάδα.

Καθοριστικός ο ρόλος των μπαταριών για τις ΑΠΕ

Πέρα από την επενδυτική διάσταση, η ανάπτυξη της αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμη και για τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.
Η συνεχής αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές οδηγεί ήδη σε αυξανόμενες περικοπές «πράσινης» ενέργειας, ιδιαίτερα κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν μέρος αυτής της πλεονάζουσας παραγωγής και να την επαναδιοχετεύουν στο σύστημα όταν αυξάνεται η ζήτηση, περιορίζοντας έτσι τις απορρίψεις ενέργειας και βελτιώνοντας την αξιοποίηση των ΑΠΕ.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Aurora, η ισχύς αποθήκευσης που απαιτείται για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά το πρόβλημα των περικοπών είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τους σημερινούς στόχους ανάπτυξης της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει συντελεστεί, η αγορά των μπαταριών βρίσκεται ακόμη στην αρχή της αναπτυξιακής της πορείας και οι επενδύσεις που θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια θα είναι καθοριστικές τόσο για την οικονομία των έργων όσο και για την ομαλή μετάβαση του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος σε ένα ενεργειακό μείγμα με πολύ υψηλή συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών.

Διαβάστε ακόμα