Τα τελευταία 15 χρόνια, η Ισπανία έχει εξελιχθεί σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές ανανεώσιμης ενέργειας στην Ευρώπη, με επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων, εταιρείες κοινής ωφέλειας και τράπεζες να διοχετεύουν πάνω από 80 δισ. δολάρια στον κλάδο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Bloomberg, αυτή η έκρηξη επενδύσεων έχει δημιουργήσει ένα τόσο μεγάλο πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε η αξία των φωτοβολταϊκών πάρκων να καταρρέει και οι επενδυτές να αναζητούν τρόπους εξόδου.

Τόση μεγάλη ηλιακή ισχύς προστέθηκε πέρυσι, ώστε το δίκτυο «πλημμύρισε» από ενέργεια, οδηγώντας τις τιμές σε βαθιά αρνητικά επίπεδα κατά τις ώρες αιχμής, όταν οι παραγωγοί αναγκάζονται ουσιαστικά να πληρώνουν τους καταναλωτές για να απορροφήσουν το πλεόνασμα. Μόλις στο πρώτο εξάμηνο του έτους, η χώρα έχει ήδη ξεπεράσει το ετήσιο ρεκόρ ωρών κατά τις οποίες οι παραγωγοί πληρώνουν για να διαθέσουν την ηλεκτρική τους ενέργεια. Το πρόβλημα εμφανίζεται σε όλη την Ευρώπη, αλλά είναι πιο έντονο στην Ισπανία, όπου πέρυσι η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε την αιολική ως η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρισμού. «Η οικονομική κατάσταση έχει επιδεινωθεί τόσο απότομα, που οι επενδυτές προσπαθούν να αποχωρήσουν με μεγάλες εκπτώσεις», λέει ο Daniel Pérez, επικεφαλής της L’Energètica στην Καταλονία.

Σε αρκετές περιπτώσεις, τουλάχιστον τέσσερα ισπανικά έργα ή εταιρείες έχουν τεθεί προς πώληση, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαδικασίες. Μεταξύ αυτών βρίσκονται οι Arena Green Power SL και Matrix Renewables, οι οποίες έχουν προωθηθεί στην αγορά, αν και οι ίδιες αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Η ιδιωτική εταιρεία RIC Sun España SL είχε επίσης βρεθεί προς πώληση, αλλά δηλώνει ότι η διαδικασία έχει ανασταλεί καθώς προσπαθεί να προσθέσει συστήματα αποθήκευσης (μπαταρίες) στα πάρκα της.

Η διαφορά μεταξύ των προσδοκιών πωλητών και αγοραστών έχει γίνει τόσο μεγάλη, ώστε οι συναλλαγές έχουν επιβραδυνθεί σημαντικά, σύμφωνα με την Alvarez & Marsal Valuation Services στη Μαδρίτη. Η Iberdrola SA, ο μεγαλύτερος παραγωγός πράσινης ενέργειας στην Ευρώπη, έχει καθυστερήσει κάποιες πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, μετά από προσφορές που θεωρήθηκαν χαμηλές, σύμφωνα με πηγές. Η εταιρεία αρνήθηκε να σχολιάσει.

Παράλληλα, έχουν εμφανιστεί και «short sellers», δηλαδή επενδυτές που στοιχηματίζουν στην πτώση των μετοχών. Η BlackRock Advisors LLC και τουλάχιστον τέσσερις ακόμη μεγάλες εταιρείες έχουν ανοίξει σημαντικές θέσεις short στη Solaria Energia y Medio Ambiente SA. Η παραγωγή της εταιρείας αυξήθηκε σχεδόν κατά 50% στο πρώτο τρίμηνο του έτους, αλλά η μέση τιμή πώλησης της ηλιακής ενέργειας μειώθηκε κατά περίπου 20%. Για να διαφοροποιηθεί, η Solaria άντλησε 300 εκατ. ευρώ για την αγορά μπαταριών που θα αποθηκεύουν την πλεονάζουσα ενέργεια και εξετάζει ακόμη και την κατασκευή κέντρων δεδομένων ως σταθερούς αγοραστές ηλεκτρικής ενέργειας.

Μετά το μπλακάουτ του περυσινού Απριλίου «κόβονται» πιο συχνά φωτοβολταϊκά από το δίκτυο

Το πρόβλημα έχει επιδεινωθεί μετά το μπλακάουτ του Απριλίου 2025, που βύθισε μεγάλο μέρος της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στο σκοτάδι. Έκτοτε, ο διαχειριστής του δικτύου Red Eléctrica έχει γίνει πιο αυστηρός, αποσυνδέοντας συχνότερα φωτοβολταϊκά πάρκα, καθώς η ηλιακή ενέργεια δυσκολεύει τη σταθερότητα του συστήματος. Τα ηλεκτρικά δίκτυα χρειάζονται σταθερότητα στη συχνότητα και στην τάση, κάτι που παλαιότερα εξασφάλιζαν οι μεγάλες περιστρεφόμενες τουρμπίνες, ενώ η ηλιακή παραγωγή είναι πιο μεταβλητή και απαιτεί πιο ενεργή διαχείριση.

Για τους καταναλωτές, το πλεόνασμα αποτελεί όφελος, αφού οι τιμές στη χονδρική αγορά παραμένουν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη — περίπου στο μισό σε σχέση με τη Γερμανία. Ωστόσο, η κατάσταση έχει ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση για το πώς τα δίκτυα θα προσαρμοστούν στη ραγδαία αύξηση των ΑΠΕ.

Η ισπανική κυβέρνηση χαρακτηρίζει την κατάσταση «μεταβατική» και σχεδιάζει επενδύσεις περίπου 30 δισ. ευρώ για αναβάθμιση του δικτύου έως το 2030. Παράλληλα εξετάζει μέτρα στήριξης και κίνητρα για την εγκατάσταση μπαταριών ώστε να απορροφάται η πλεονάζουσα παραγωγή.

Οι επενδυτές αρχικά υπολόγιζαν ότι οι μπαταρίες και η αύξηση της ζήτησης θα απορροφήσουν την υπερβάλλουσα παραγωγή. Όμως η ηλιακή ισχύς αυξήθηκε πολύ ταχύτερα από τις υποδομές αποθήκευσης και μεταφοράς, ενώ οι κανονισμοί σύνδεσης στο δίκτυο υποχρεώνουν πολλά έργα να προχωρούν ακόμη και όταν τα οικονομικά δεδομένα επιδεινώνονται.

Παρά την κρίση, ορισμένοι ειδικοί βλέπουν ευκαιρίες για επενδυτικά κεφάλαια που θα αγοράσουν προβληματικά έργα και θα τα αναδιαρθρώσουν. Για την ώρα, όμως, η πίεση επεκτείνεται και στους κατασκευαστές, με εταιρείες να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις πληρωμών από πελάτες που βλέπουν χαμηλότερες αποδόσεις. «Πρέπει να είμαστε ευέλικτοι», λέει ο Rafael Alcón της Lantania. «Καλύτερα να πληρωθούμε αργά παρά ποτέ».

Διαβάστε ακόμη