Στην τελική ευθεία έχει μπει το ρυθμιστικό πλαίσιο που θα επιτρέψει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ευρεία εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπαλκονιού, των λεγόμενων plug-in συστημάτων που συνδέονται απευθείας σε οικιακή πρίζα και υπόσχονται μείωση της κατανάλωσης ρεύματος για τα νοικοκυριά. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο διαμόρφωσης των κανόνων, με στόχο να ανοίξει μια νέα αγορά μικρών οικιακών εφαρμογών έως 800 Watt.
Η πρωτοβουλία είχε παρουσιαστεί ήδη από τα τέλη Απριλίου από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος είχε επισημάνει ότι στόχος είναι να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες να μειώσουν μέρος της κατανάλωσής τους μέσω μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων εύκολης εγκατάστασης.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα αδειοδότησης
Παρότι πρόκειται για απλές και μικρές εγκαταστάσεις, η εφαρμογή τους δεν θα είναι πλήρως ανεξέλεγκτη. Σύμφωνα με πληροφορίες το ΥΠΕΝ σχεδιάζει ένα οργανωμένο πλαίσιο λειτουργίας, με ηλεκτρονική δήλωση κάθε εγκατάστασης, συγκεκριμένες τεχνικές προϋποθέσεις και μηχανισμούς ελέγχου. Η διαδικασία θα είναι τυποποιημένη και θα συνοδεύεται από σαφείς κανόνες ασφαλείας, ώστε να αποφεύγονται αυθαιρεσίες ή τεχνικές αποκλίσεις.
Ο ρόλος του ΔΕΔΔΗΕ και οι έλεγχοι
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή του νέου συστήματος φαίνεται ότι θα έχει ο ΔΕΔΔΗΕ, καθώς αναμένεται να δημιουργήσει ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας οι πολίτες θα δηλώνουν τα φωτοβολταϊκά τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα καταγράφονται τα βασικά τεχνικά στοιχεία και θα υπάρχει συνολική εικόνα για τη διείσδυση της τεχνολογίας.
Παράλληλα, εξετάζεται η διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων, ώστε να διαπιστώνεται ότι οι εγκαταστάσεις ανταποκρίνονται στα δηλωμένα χαρακτηριστικά και πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας. Στο πλαίσιο αυτό συζητείται και η πιθανή αξιοποίηση δεδομένων από παρόχους ενέργειας, με στόχο να διαπιστώνεται εάν καταγράφεται μείωση στην κατανάλωση μετά την εγκατάσταση των συστημάτων που βγαίνει «εκτός» των προβλέψεων του νέου σχήματος. Έτσι, θα μπορούν να «πιαστούν» όσοι προχωρήσουν σε εγκαταστάσεις μεγαλύτερες των 800 Watt. Σημειώνεται, δε, ότι σε περίπτωση που κάποιος πιαστεί να έχει προχωρήσει σε υποδήλωση της πραγματικής ισχύος του συστήματος, θα προβλέπεται επιβολή προστίμου.
«Κόφτης» για την έγχυση ενέργειας στο δίκτυο
Ένα από τα πιο κρίσιμα τεχνικά ζητήματα αφορά την αποτροπή επιστροφής ενέργειας στο ηλεκτρικό δίκτυο. Το υπουργείο εξετάζει την εφαρμογή ειδικού μηχανισμού περιορισμού, ενός λεγόμενου «κόφτη», που θα διασφαλίζει ότι η παραγόμενη ενέργεια θα καταναλώνεται αποκλειστικά μέσα στο σπίτι.
Οι προδιαγραφές εγκατάστασης
Το πλαίσιο θα καθορίζει επίσης τις τεχνικές προδιαγραφές εγκατάστασης, τις απαιτήσεις ασφαλείας και τις υποχρεώσεις των χρηστών. Αν και η εγκατάσταση θεωρείται απλή, σε ορισμένες περιπτώσεις θα απαιτείται η συνδρομή ηλεκτρολόγου ή σχετική βεβαίωση, ειδικά όταν προκύπτουν τεχνικά ζητήματα συμμόρφωσης.
Κόστος, απόσβεση και χρόνος εγκατάστασης
Το οικονομικό σκέλος θεωρείται από τα πιο ελκυστικά στοιχεία της τεχνολογίας. Το κόστος αγοράς κυμαίνεται περίπου από 500 έως 1.000 ευρώ, ενώ η εγκατάσταση μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου μισή ώρα χωρίς ιδιαίτερη τεχνική δυσκολία. Η απόσβεση της επένδυσης εκτιμάται ότι μπορεί να επιτευχθεί σε χρονικό διάστημα τεσσάρων έως πέντε ετών, ανάλογα με την κατανάλωση και τις συνθήκες ηλιοφάνειας.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού
Τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού απευθύνονται κυρίως σε αστικά νοικοκυριά που δεν διαθέτουν χώρο για μεγαλύτερες εγκαταστάσεις, σε διαμερίσματα χωρίς πρόσβαση σε ταράτσα, αλλά και σε ενοικιαστές που χρειάζονται μια ευέλικτη λύση χωρίς μόνιμες παρεμβάσεις στο ακίνητο. Παρά τα πλεονεκτήματα, η απόδοση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον προσανατολισμό, τη σκίαση και τη διαθέσιμη επιφάνεια εγκατάστασης.
Τι μπορούν να καλύψουν στην πράξη
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα συστήματα αυτά δεν μπορούν να μηδενίσουν τον λογαριασμό ρεύματος ούτε να καλύψουν μεγάλες ενεργειακές ανάγκες, όπως θερμοσίφωνες ή ενεργοβόρες συσκευές. Μπορούν όμως να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση του βασικού ημερήσιου φορτίου, καλύπτοντας ανάγκες όπως ο φωτισμός, το ψυγείο, το router και μικρές ηλεκτρικές συσκευές.
Η κριτική για τα φωτοβολταϊκά χωρίς αποθήκευση
Ωστόσο, την ίδια στιγμή αναπτύσσεται έντονος προβληματισμός από φορείς της αγοράς για τον σχεδιασμό των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού χωρίς ενσωματωμένη αποθήκευση ενέργειας. Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύλλογο ΕΠΑΦΗ, η προώθηση των συστημάτων ισχύος έως 800W είναι μεν θετική, αλλά κινδυνεύει να αποδειχθεί ανεπαρκής ή ακόμη και αντιπαραγωγική εάν δεν συνοδευτεί από μπαταρία.
Όπως επισημαίνεται, το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα ήδη αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υπερπαραγωγής από ΑΠΕ τις μεσημεριανές ώρες, με αποτέλεσμα να καταγράφονται αρνητικές τιμές χονδρικής και αυξανόμενες περικοπές παραγωγής. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού χωρίς αποθήκευση μπορεί να μειώνει περαιτέρω τη ζήτηση τις ίδιες ώρες, επιβαρύνοντας το ήδη πλεονασματικό σύστημα αντί να το εξισορροπεί.
Η πρόταση για μπαταρία ως «κρίκος που λείπει»
Η βασική θέση που διατυπώνεται είναι ότι η προσθήκη μικρής μπαταρίας περίπου 2 kWh αλλάζει πλήρως την ενεργειακή και οικονομική εξίσωση. Η αποθήκευση της μεσημεριανής παραγωγής και η χρήση της τις βραδινές ώρες, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες, αυξάνει το όφελος για τον καταναλωτή και ταυτόχρονα συμβάλλει στην αποσυμφόρηση του δικτύου.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Συλλόγου, ένα ολοκληρωμένο σύστημα με φωτοβολταϊκό, μπαταρία και έξυπνο μετρητή μπορεί να αποδώσει πολλαπλάσια οικονομικά οφέλη σε βάθος χρόνου σε σχέση με ένα απλό kit χωρίς αποθήκευση, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει τη λειτουργία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, απορροφώντας μέρος της υπερπαραγωγής των μεσημεριανών ωρών.
Όπως τονίζει ο Σύλλογος σήμερα ένα ολοκληρωμένο plug–and–play kit 800W κυκλοφορεί στην ευρωπαϊκή αγορά γύρω στα 440 ευρώ (με ΦΠΑ 0% κατά την Οδηγία ΕΕ 2022/542) ή 550 ευρώ με τον ελληνικό ΦΠΑ 24%. Αν προστεθεί μικρή μπαταρία 2 kWh, το σύνολο φτάνει τα 1.290 ευρώ (1.600 με ΦΠΑ 24%). Η διαφορά κόστους είναι περίπου 850 ευρώ. Όπως θα δούμε, αποσβένεται γρήγορα και κάνει όλη τη διαφορά.
Για τον πολίτη, υποστηρίζει ο Σύλλογος η διαφορά είναι συντριπτική: Ένα απλό kit 800W χωρίς μπαταρία, σε εργαζόμενο νοικοκυριό όπου το σπίτι είναι άδειο τις ώρες μέγιστης παραγωγής, αξιοποιεί μόλις το ένα τρίτο της ενέργειας που παράγει. Σε εικοσαετία ο πολίτης κερδίζει περίπου 836 ευρώ. Αν προσθέσει μπαταρία 2 kWh και ηλεκτρονικό μετρητή με δυναμικό τιμολόγιο, το όφελος εικοσαετίας ανεβαίνει στις 3.910 ευρώ. Σχεδόν πενταπλάσιο, αφού έχει αφαιρεθεί ακόμη και το κόστος αντικατάστασης της μπαταρίας στη δεκαετία.
Το ζήτημα των τιμολογίων και του πραγματικού οφέλους
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ρόλο των δυναμικών τιμολογίων, τα οποία συνδέονται με τη χρήση έξυπνων μετρητών. Όπως επισημαίνεται, η πραγματική αξιοποίηση τέτοιων τιμολογίων προϋποθέτει τεχνολογικό εξοπλισμό που επιτρέπει τη μετατόπιση κατανάλωσης, κάτι που δεν είναι εφικτό για όλα τα νοικοκυριά. Σε αυτό το πλαίσιο, η μπαταρία λειτουργεί ως εργαλείο εξομάλυνσης, επιτρέποντας αυτόματη φόρτιση όταν η ενέργεια είναι φθηνή και χρήση όταν η τιμή είναι υψηλότερη, χωρίς αλλαγή συνηθειών από τον καταναλωτή.
Προτάσεις για τον σχεδιασμό του μέτρου
Στο πλαίσιο αυτό ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ προτείνει τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού να θεσμοθετηθούν ως ολοκληρωμένα συστήματα αυτοκατανάλωσης, που θα περιλαμβάνουν φωτοβολταϊκό, μπαταρία, ηλεκτρονικό μετρητή και πρόσβαση σε δυναμικά τιμολόγια. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι πολίτες θα πρέπει να μπορούν να επιλεγούν, όπου είναι εφικτό, ολοκληρωμένα συστήματα με μπαταρία και έξυπνο μετρητή, να δημιουργηθεί απλή ψηφιακή διαδικασία δήλωσης και αδειοδότησης μέσω ΥΠΕΝ–ΔΕΔΔΗΕ και να εφαρμοστεί μηδενικός ΦΠΑ στα πακέτα φωτοβολταϊκού και μπαταρίας, ώστε να μειωθεί το κόστος και να επιταχυνθεί η απόσβεση της επένδυσης.
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία απλής ψηφιακής πλατφόρμας μέσω ΥΠΕΝ και ΔΕΔΔΗΕ για τη δήλωση των εγκαταστάσεων, καθώς και η εφαρμογή μηδενικού ΦΠΑ στο συνολικό πακέτο, με στόχο τη μείωση του κόστους και την ταχύτερη απόσβεση της επένδυσης.
Την ίδια στιγμή, τίθεται προς συζήτηση και η ανάγκη διαμόρφωσης πλαισίου για οικιακές μπαταρίες που μπορούν να λειτουργούν πιο ευέλικτα, ακόμη και με φόρτιση από το δίκτυο σε ώρες χαμηλού κόστους, κάτι που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τη σταθερότητα του συστήματος.
Διαβάστε ακόμα
