Η άνοδος μιας νέας γενιάς ακτινοθεραπειών σημαίνει ότι σύντομα θα χρειαστούμε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ραδιενεργών ατόμων. Γι’ αυτό οι εταιρείες σπεύδουν να τα απομονώσουν από κάθε είδους ραδιενεργά απόβλητα, αναφέρει το μέσο New Scientist.
«Αυτή είναι η Poppy», λέει ο Χάουαρντ Γκρίνγουντ, δείχνοντάς περήφανα την «αγελάδα» του. Στην πραγματικότητα, ο όρος είναι χαριτωμένη αργκό της πυρηνικής έρευνας: η Poppy είναι μια λεπτή γυάλινη στήλη γεμάτη ραδιενεργά απόβλητα, που βρίσκεται όχι σε λιβάδι αλλά σε εργαστήριο υψηλής ασφάλειας. Ο Γκρίνγουντ και η ομάδα του στο Εθνικό Πυρηνικό Εργαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου «την αρμέγουν» για να συλλέξουν ραδιενεργό μόλυβδο.
Πυρηνικά απόβλητα για τη θεραπεία του καρκίνου
Γιατί όλη αυτή η περίπλοκη διαδικασία; Επειδή μια νέα γενιά ραδιενεργών φαρμάκων δείχνει τεράστια δυναμική ως θεραπεία για τον καρκίνο. Η ραδιενέργεια δεν είναι κάτι νέο στην ιατρική, αλλά αυτά τα φάρμακα έχουν ιδιαίτερη ισχύ και φαίνεται ότι θα γνωρίσουν μεγάλη ανάπτυξη. Το πρόβλημα είναι ότι, αν αυτό συμβεί, η ζήτηση για τα ραδιοϊσότοπα που περιέχουν θα ξεπεράσει κατά πολύ τη σημερινή προσφορά.
Έτσι έχει ξεκινήσει μια παγκόσμια «κούρσα» για αύξηση της παραγωγής. Ορισμένοι ερευνητές ψάχνουν αποθέματα πυρηνικών αποβλήτων και τα επεξεργάζονται, άλλοι αξιοποιούν κατάλοιπα από προγράμματα πυρηνικών όπλων του Ψυχρού Πολέμου ή υλικά από παλιά ιατρικά μηχανήματα. Πρόκειται για μια προσπάθεια υψηλού ρίσκου, που υπόσχεται όχι μόνο σωτήριες θεραπείες αλλά και τεράστια κέρδη.
Οι παλιοί αλχημιστές μπορεί να έκαναν λάθος σε πολλά, αλλά όχι στο ότι ένα στοιχείο μπορεί να μετατραπεί σε άλλο. Αυτό συμβαίνει φυσικά μέσω τριών βασικών τύπων ραδιενεργού διάσπασης: άλφα, βήτα και γάμμα. Σε αυτές τις διαδικασίες, ο πυρήνας ενός ατόμου εκπέμπει σωματίδια ή ακτινοβολία και μετατρέπεται σε διαφορετικό στοιχείο. Οι επιστήμονες μετρούν τον χρόνο αυτής της μετατροπής με την «ημιζωή», δηλαδή τον χρόνο που χρειάζεται για να διασπαστεί το 50% των ατόμων μιας ουσίας.
Πότε άρχισε να χρησιμοποιείται η ραδιενέργεια ως θεραπεία
Η ιδέα χρήσης της ραδιενέργειας ως θεραπείας ξεκινά από τις αρχές του 20ού αιώνα, μετά την ανακάλυψη του ραδίου από τη Μαρί Κιουρί και τον σύζυγό της Πιερ. Οι γιατροί διαπίστωσαν ότι δείγματα ραδίου μπορούσαν να συρρικνώσουν όγκους. Αργότερα, όμως, αντικαταστάθηκαν από πιο ασφαλή ισότοπα.
Η σύγχρονη εξέλιξη επικεντρώνεται στη λεγόμενη «θεραπεία με ραδιολιγάνδια», που στοχεύει συγκεκριμένα τα καρκινικά κύτταρα, μειώνοντας τις βλάβες στους υγιείς ιστούς. Το 2017 η Novartis παρουσίασε το Lutathera, και το 2022 το Pluvicto, φάρμακα που σηματοδότησαν μεγάλη πρόοδο στον τομέα. Η επιτυχία τους έχει οδηγήσει σε εκρηκτική αύξηση επενδύσεων, με την αγορά ραδιοφαρμάκων να αναμένεται να φτάσει τα 39 δισ. δολάρια έως το 2032.
Οι ερευνητές στρέφονται τώρα σε ακόμη πιο ισχυρά ισότοπα που εκπέμπουν σωματίδια άλφα, τα οποία μπορούν να καταστρέψουν καρκινικά κύτταρα με πολύ λιγότερα «χτυπήματα». Όμως αυτά τα ισότοπα είναι σπάνια και δύσκολα στην παραγωγή. Ένα από τα πιο υποσχόμενα είναι το ακτίνιο-225, που θεωρείται ίσως το ακριβότερο υλικό στον κόσμο, με εξαιρετικά περιορισμένη παραγωγή. Παράγεται είτε από παλιές πηγές ραδίου, είτε από ουράνιο-233, είτε μέσω νέων τεχνολογιών.
Παρά τα πλεονεκτήματά του, το ακτίνιο έχει και μειονεκτήματα, όπως η μεγάλη ημιζωή του και πιθανές παρενέργειες. Για αυτό πολλοί ερευνητές θεωρούν καλύτερη επιλογή τον μόλυβδο-212, που μπορεί να παραχθεί από πυρηνικά απόβλητα και έχει πολύ μικρότερη ημιζωή.
Στο εργαστήριο, η «Poppy» συλλέγει θόριο από πυρηνικά απόβλητα, το οποίο τελικά μετατρέπεται σε μόλυβδο-212. Οι επιστήμονες «αρμέγουν» το σύστημα κάθε λίγες ημέρες για να συλλέξουν το πολύτιμο ισότοπο. Παράλληλα, άλλες εταιρείες αναπτύσσουν τεχνολογίες σύντηξης για την παραγωγή ισοτόπων ή εξετάζουν εναλλακτικές όπως το αστατίνιο-211, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και σε όγκους του εγκεφάλου.
Η επόμενη δεκαετία θα είναι κρίσιμη για τον τομέα, καθώς αναμένεται η έγκριση πολλών νέων θεραπειών. Αν οι επενδύσεις αποδώσουν, τα ραδιοϊσότοπα από πυρηνικά απόβλητα μπορεί να αποτελέσουν βασικό εργαλείο στην καταπολέμηση του καρκίνου.
Όπως λέει ο Γκρίνγουντ, το κίνητρο είναι και προσωπικό: «Όλοι γνωρίζουν κάποιον που έχει επηρεαστεί από τον καρκίνο. Ένας φίλος μου πέθανε από μια μορφή καρκίνου που αυτό θα μπορούσε να είχε σταματήσει. Έχουμε τους ανθρώπους, τις δεξιότητες και τον εξοπλισμό για να το κάνουμε.»
Διαβάστε ακόμη
