Η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να μην πετύχει τους στόχους της για την ασφάλεια εφοδιασμού σε κρίσιμες πρώτες ύλες, παρά τις προσπάθειες για ανάπτυξη εγχώριας παραγωγής και διαφοροποίηση των προμηθευτών της. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας ανάλυσης του Bruegel, σύμφωνα με την οποία τα υφιστάμενα στρατηγικά έργα δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, ο χαλκός, το νικέλιο, ο γραφίτης και οι σπάνιες γαίες, αποτελούν τη βάση για τεχνολογίες αιχμής, από τις μπαταρίες και τις ανεμογεννήτριες έως τα ηλεκτρικά οχήματα, τους ημιαγωγούς και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού παραμένει ιδιαίτερα συγκεντρωμένη, με την Κίνα να διατηρεί κυρίαρχο ρόλο κυρίως στη διύλιση και επεξεργασία πολλών υλικών.

Σύμφωνα με το Bruegel, η ζήτηση για ορισμένες κρίσιμες πρώτες ύλες αναμένεται να αυξηθεί εκρηκτικά έως το 2050. Ενδεικτικά, η ζήτηση για λίθιο μπορεί να αυξηθεί από 470% έως 800%, ενώ σημαντική άνοδος προβλέπεται και για τον γραφίτη και το νικέλιο, λόγω της επέκτασης της ηλεκτροκίνησης και των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας.

Η ΕΕ έχει θέσει, μέσω του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act), στόχους για το 2030: τουλάχιστον 10% της ετήσιας κατανάλωσης να προέρχεται από ευρωπαϊκή εξόρυξη, 40% από εγχώρια επεξεργασία και 25% από ανακύκλωση. Παράλληλα, προβλέπεται ότι κανένα τρίτο κράτος δεν θα πρέπει να καλύπτει πάνω από το 65% της προμήθειας ενός υλικού. Ωστόσο, το Bruegel εκτιμά ότι τα 60 στρατηγικά έργα που έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα πιθανότατα δεν επαρκούν για την επίτευξη των στόχων αυτάρκειας της ΕΕ.

Το Bruegel καταγράφει σε πίνακα όλα τα έργα που έχουν επιλεχθεί ως στρατηγικά, κάνοντας αναφορά και στην επένδυση της Metlen Energy & Metals, ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, σε βωξίτη, αλουμίνα και γάλλιο. Η επένδυση περιλαμβάνει την επέκταση των μεταλλείων βωξίτη, την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας αλουμίνας και τη δημιουργία νέας μονάδας γαλλίου. Η παραγωγή βωξίτη προβλέπεται να αυξηθεί στους 2 εκατ. τόνους ετησίως, από περίπου 1,2 εκατ. τόνους σήμερα. Η δυναμικότητα της αλουμίνας εκτιμάται ότι θα ανέλθει στους 1.265.000 τόνους, από 875.000 τόνους, ενώ η νέα μονάδα γαλλίου θα έχει παραγωγική δυνατότητα 50 τόνων ετησίως.

Η σημασία του έργου είναι στρατηγική, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει πάνω από το 70% του γαλλίου που καταναλώνει από την Κίνα. Το γάλλιο αποτελεί κρίσιμη ύλη για ημιαγωγούς, φωτοβολταϊκά, τηλεπικοινωνιακές εφαρμογές, αμυντικά συστήματα και επιλεγμένες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Με πλήρη λειτουργία το 2028, η Metlen εκτιμάται ότι μπορεί να καλύπτει περίπου το 5% της παγκόσμιας ζήτησης γαλλίου. Η παραγωγική αυτή δυνατότητα θα μπορούσε να οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση από την εξάρτηση σε θέση καθαρού εξαγωγέα του συγκεκριμένου υλικού.

Το Bruegel επισημαίνει, επίσης, ότι οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με ειδικές προβλέψεις για κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν μέχρι σήμερα αποδειχθεί πιο αποτελεσματικές από τις στρατηγικές εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Οι συμφωνίες αυτές έχουν συνδεθεί με σημαντική αύξηση των εξαγωγών πρώτων υλών προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Bruegel: Να δημιουργηθεί ευρωπαϊκός χρηματοδοτικός μηχανισμός για κρίσιμες πρώτες ύλες

Η έκθεση προτείνει τη δημιουργία ειδικού ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού μηχανισμού για κρίσιμες πρώτες ύλες, μεγαλύτερη χρήση εγγυήσεων και συμμετοχών του Δημοσίου σε επενδύσεις υψηλού ρίσκου, αλλά και ενίσχυση των συμφωνιών μακροχρόνιας αγοράς με χώρες παραγωγούς.

Παράλληλα, η ΕΕ καλείται να αποφύγει μια γενικευμένη πολιτική επιδοτήσεων ή ελάχιστων τιμών, όπως προτείνουν οι ΗΠΑ, και να επικεντρωθεί σε στοχευμένες συνεργασίες που θα ενισχύουν τόσο την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και την ανάπτυξη των χωρών παραγωγής.

Διαβάστε ακόμη