Συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από την κρίση στις τιμές της ενέργειας που προκάλεσε ο ρωσοουκρανικός πόλεμος, με τον κλάδο των μεταλλευτικών επιχειρήσεων να υφίσταται τις πιέσεις από την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους. Σε μια Ευρώπη που, αν και αύξησε την κατανάλωση πρώτων υλών, άμεσα ή έμμεσα, μείωσε την παραγωγή τους. Πρόκειται για μια οξύμωρη διαπίστωση, δεδομένου ότι η Ευρώπη επιδιώκει να αυξήσει την παραγωγή στρατηγικών πρώτων υλών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ενεργειακή της αυτονομία.

Η Ευρώπη, ωστόσο, έχει χάσει κρίσιμο έδαφος, με την Κίνα να αποτελεί τη χώρα όπου παράγονται τα δύο τρίτα της παγκόσμιας παραγωγής για τις μισές από τις 34 κρίσιμες πρώτες ύλες. Στην τελική λίστα των Κρίσιμων και Στρατηγικών Ορυκτών εντάσσονται και σημαντικές πρώτες ύλες που υπάρχουν ή παράγονται στην Ελλάδα, όπως βωξίτης, αλουμίνα, αλουμίνιο, κοβάλτιο, χαλκός, άστριοι, γάλλιο, γερμάνιο και μεταλλικό πυρίτιο.

Ανάμεσα στα στοιχήματα της επόμενης περιόδου είναι η αναθεώρηση του Κανονισμού Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών και οι αλλαγές στον Μεταλλευτικό Κώδικα. Ο βασικός λόγος είναι η παλαιότητά του, καθώς «μετρά» περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες εφαρμογής. Στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει, το θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο της χώρας έχει μεταβληθεί σημαντικά.

Τι έγινε την περίοδο 2022-2024

Το 2022 χαρακτηρίστηκε από υψηλή ζήτηση μεγάλου μέρους των εξορυκτικών και μεταλλουργικών προϊόντων. Η αυξημένη ζήτηση οδήγησε σε αύξηση τιμών, που σε αρκετά προϊόντα κυμάνθηκε από 15% έως 20% έναντι του 2021, σημειώνοντας, σύμφωνα με τον ΣΜΕ, αύξηση κύκλου εργασιών κατά 12,5%. Η παραγωγή εμπορεύσιμων προϊόντων αυξήθηκε κατά 3% σε όλες τις κατηγορίες προϊόντων του κλάδου. Την ίδια χρονιά καταγράφηκε αύξηση των πωλήσεων κατά 12,5%. Αυτό καταγράφεται, κατά κύριο λόγο, στα αδρανή, σε σημαντικό μέρος των βιομηχανικών ορυκτών, καθώς και στα μαγνησιακά προϊόντα. Επίσης, σημειώθηκε αύξηση κατά 20% των εξαγωγών, η οποία οφείλεται στα μαγνησιακά προϊόντα και στα προϊόντα βιομηχανικών ορυκτών.

Έναν χρόνο μετά, το 2023, εκτιμάται ότι στο σύνολο των εξορυκτικών προϊόντων, συγκριτικά με το 2022, η παραγωγή διατηρήθηκε σταθερή παρά τη μη λειτουργία της ΛΑΡΚΟ, οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 3,5%, ενώ οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 11,5%. Το 2023 καταγράφηκε αύξηση στον αριθμό των απασχολουμένων. Οι πωλήσεις αυξήθηκαν, όχι όμως και οι εξαγωγές, οι οποίες κατέγραψαν μείωση 11,5%. Την ίδια περίοδο παρατηρήθηκε ότι στην Ε.Ε. οι βιομηχανίες χάλυβα, χαρτιού, λιπασμάτων και χημικών μείωσαν την παραγωγή τους λόγω του ενεργειακού κόστους, με αποτέλεσμα τη μείωση της απορρόφησης μαγνησιακών προϊόντων.

Το 2024 στην αγορά επικράτησαν μικτές τάσεις. Θετική ήταν η εικόνα στα μεταλλικά ορυκτά, με τις διεθνείς τιμές να παραμένουν σχετικά σταθερές και τις επενδύσεις να προχωρούν. Θετική ήταν επίσης η εικόνα στις πωλήσεις και τις εξαγωγές, οι οποίες κατέγραψαν αύξηση 9%. Τα αδρανή εμφάνισαν αύξηση κατά 10% στην παραγωγή και τις πωλήσεις, συγκριτικά με το 2022, λόγω της αύξησης κυρίως των ιδιωτικών έργων.

Οι πρωτιές για την Ελλάδα

Για το 2025, ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων αναφέρει ότι, παρά το ασταθές διεθνές περιβάλλον και τις γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και πρώτων υλών, ο ελληνικός εξορυκτικός τομέας διατήρησε υψηλά επίπεδα ανταγωνιστικότητας και εξαγωγικής δραστηριότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 είναι η χρονιά κατά την οποία η παραγωγή αδρανών καταγράφει αύξηση 15,6%, τη υψηλότερη τιμή της δεκαετίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα καταγράφει σημαντικές πρωτιές. Με βάση στοιχεία του World Mining Data, η χώρα μας είναι πρώτη στην Ε.Ε. και δεύτερη παγκοσμίως στην παραγωγή περλίτη. Είναι επίσης πρώτη στην Ε.Ε. και έκτη παγκοσμίως στην παραγωγή μπεντονίτη, καθώς και πρώτη στην Ε.Ε. και 14η παγκοσμίως στην παραγωγή βωξίτη.

Όπως αναφέρει στο μήνυμά του ο πρόεδρος του ΣΜΕ, Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου, με αφορμή την έκθεση δραστηριοτήτων για την περσινή χρονιά, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές ενέργειας, επισημαίνοντας ότι «η διακοπή, για άλλη μία φορά, βασικών εφοδιαστικών αλυσίδων υπογραμμίζει την ανάγκη στοιχειώδους αυτάρκειας σε κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες».

Η φετινή χρόνια είναι κομβική για το μεταλλευτικό έργο των Σκουριών στη Χαλκιδική που υλοποιείται από την Ελληνικός Χρυσός καθώς η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωσή του έχει ξεκινήσει. Η πρώτη παραγωγή αναμένεται το τρίτο τρίμηνο του 2026 και η εμπορική λειτουργία έως το τέλος του έτους. Παράλληλα, στρατηγικής σημασίας είναι η επένδυση της Metlen για την παραγωγή γαλλίου, που θα συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε. σε κρίσιμα υλικά.

Διαβάστε ακόμη