Με τη μέση τιμή της αμόλυβδης και του ντίζελ κίνησης να ξεπερνά τα 2 ευρώ το λίτρο, τη μέση χονδρεμπορική τιμή ρεύματος να είναι – συχνά – άνω των 200 ευρώ η μεγαβατώρα, πετρέλαιο θέρμανσης και φυσικό αέριο επίσης να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, τα νοικοκυριά αναπροσαρμόζουν την καθημερινότητά τους, καθώς ο φετινός χειμώνας αναμένεται δύσκολος.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται στα αποτελέσματα της νέας έρευνας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία εξετάζει πώς οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μόνο στο διάστημα Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου 2026 η αύξηση στο ηλεκτρικό ρεύμα ήταν 4,7%, στο φυσικό αέριο 15,3%, ενώ σε ετήσια βάση 37,5% εμφανίζει αύξηση το πετρέλαιο θέρμανσης, 80% το φυσικό αέριο, 8,5% τα στερεά καύσιμα, 25% η βενζίνη και 39,4% το πετρέλαιο κίνησης και αυτό πάρα την κρατική επιδότηση και τις εκπτώσεις από τα διυλιστήρια.

Η δυσμενής αυτή συνθήκη για σχεδόν οκτώ στους δέκα Έλληνες έχει φέρει μείωση της αγοραστικής τους δύναμης, με τα ελληνικά νοικοκυριά να βρίσκονται στην πρώτη πεντάδα των Ευρωπαίων που μειώνουν ακόμα και τη θέρμανση στις κατοικίες τους για να τα βγάλουν πέρα, με το 41% να μειώνει τη θέρμανση.

Καθυστερήσεις στις πληρωμές λογαριασμών

Μάλιστα είναι ενδεικτικό, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, το 33% των Ελλήνων δηλώνει ότι χρεώθηκε, ζήτησε οικονομική βοήθεια ή καθυστέρησε να πληρώσει έναν λογαριασμό ρεύματος τον τελευταίο χρόνο, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ-27 ήταν στο 16%.

«Τα ελληνικά νοικοκυριά συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επλήγησαν περισσότερο από τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ, Γιάννης Τσακίρης, σημειώνοντας ότι η αξιοποίηση του άφθονου ηλιακού δυναμικού της Ελλάδας αποτελεί μια στρατηγική ευκαιρία για τη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και την έκθεση στις διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας.

Μάλιστα, η έρευνα δείχνει ότι οι Έλληνες σε ποσοστό 81% θεωρούν επικίνδυνη τη μακροπρόθεσμη αύξηση των τιμών της ενέργειας και του κόστους ζωής, όταν στην ΕΕ το ποσοστό είναι στο 79%, ενώ άνω του 80% αναφέρουν ως κίνδυνο και την αύξηση της εξάρτησης από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Περιορισμός στις αγορές

Τον τελευταίο χρόνο οι αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου, των καυσίμων για τα οχήματα, του πετρελαίου θέρμανσης και της ηλεκτρικής ενέργειας έχουν μειώσει «σε μεγάλο βαθμό» την αγοραστική δύναμη για το 78% των Ελλήνων, από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, με το 32% να αναφέρει ότι επηρεάστηκε σε «πολύ μεγάλο βαθμό» από τις αυξήσεις.

Για να αντεπεξέλθει το 52% δηλώνει ότι έχει περιορίσει τις καθημερινές δαπάνες για τρόφιμα ή για την υγεία, ενώ ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι στο 38%, ενώ το 41% έχει μειώσει τη θέρμανση (στην ΕΕ-27 το αντίστοιχο ποσοστό είναι 34%).

Φρένο και στα ΙΧ

Κάποτε το αυτοκίνητο ήταν η εύκολη λύση για μια βόλτα, έναν καφέ με φίλους ή μια μικρή απόδραση το Σαββατοκύριακο. Σήμερα, για αρκετούς Έλληνες, πριν καν σκεφθεί για κάποια διαδρομή προηγείται ένας μικρός υπολογισμός: Πόση βενζίνη υπάρχει στο ρεζερβουάρ, πόσα χιλιόμετρα χρειάζεται να διανύσουν και πόσο θα κοστίσει τελικά η μετακίνηση;

Το 74% των ερωτηθέντων Ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό του λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Είναι το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο μέσος όρος διαμορφώνεται στο 60%.

Σχεδόν τρεις στους τέσσερις Έλληνες (ΕΕ-27 είναι 60%) δηλώνουν ότι οι αυξήσεις των τιμών έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους, με το 45% να έχει περιορίσει τις μετακινήσεις για βασικές ανάγκες, όπως ψώνια, ιατρικά ραντεβού ή για τη διεκπεραίωση διοικητικών υποθέσεων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό είναι 31%.

Το 34% δηλώνει πως έχει στερηθεί μια εκδρομή το Σαββατοκύριακο, τις διακοπές ή μια επίσκεψη σε συγγενείς και φίλους, ενώ το 25% οδηγεί πλέον πιο αργά για εξοικονόμηση καυσίμων και το 31% έχει αντικαταστήσει τις μεμονωμένες μετακινήσεις με αυτοκίνητο με την από κοινού χρήση αυτοκινήτου, μέσα μαζικής μεταφοράς ή ποδήλατο.

Περιορίζονται οι άσκοπες διαδρομές

Αυτό δεν σημαίνει ότι τρεις στους τέσσερις Έλληνες έχουν σταματήσει να οδηγούν. Σημαίνει όμως ότι η χρήση του αυτοκινήτου έχει μπει σε διαφορετική βάση. Οι άσκοπες διαδρομές περιορίζονται, οι εναλλακτικοί τρόποι μετακίνησης εξετάζονται συχνότερα και η κατανάλωση καυσίμου αποκτά μεγαλύτερη σημασία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μετακινήσεις αναψυχής. Σύμφωνα με την έρευνα, το 34% των Ελλήνων έχει στερηθεί κάποια εκδρομή του Σαββατοκύριακου, διακοπές ή μια επίσκεψη σε συγγενείς και φίλους εξαιτίας της ακρίβειας στην ενέργεια. Το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 30%.

Μια κοντινή εκδρομή, για παράδειγμα, μπορεί να μην απαιτεί διανυκτέρευση ή κάποιο ιδιαίτερο έξοδο, όμως τα καύσιμα αρκούν για να ανεβάσουν τον λογαριασμό. Ειδικά όταν το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται καθημερινά για τη δουλειά και τις οικογενειακές υποχρεώσεις, τα επιπλέον χιλιόμετρα του Σαββατοκύριακου δεν θεωρούνται πλέον δεδομένα.

Μείωση συχνότητας και των αναγκαίων μετακινήσεων

Για έναν οδηγό αυτό μπορεί να σημαίνει ότι προσπαθεί να συνδυάσει περισσότερες δουλειές στην ίδια έξοδο ή να αποφύγει μια διαδρομή που μπορεί να μετατεθεί για αργότερα. Η έρευνα δεν καταγράφει αναλυτικά τέτοιες πρακτικές, δείχνει όμως καθαρά ότι το κόστος έχει αρχίσει να επηρεάζει ακόμη και τη συχνότητα των αναγκαίων μετακινήσεων.

Υπάρχει και μια άλλη αλλαγή που έχει άμεση σχέση με την οδήγηση. Ένας στους τέσσερις Έλληνες (25%) αναφέρει ότι οδηγεί πλέον πιο αργά για να περιορίσει την κατανάλωση καυσίμου. Πρόκειται για μια επιλογή που μπορεί να μειώσει τα έξοδα, ιδιαίτερα σε διαδρομές εκτός πόλης, όπου η υψηλή ταχύτητα αυξάνει αισθητά την κατανάλωση.

Την ίδια στιγμή, το 31% δηλώνει ότι έχει αντικαταστήσει ορισμένες διαδρομές που πραγματοποιούσε μόνο του με το αυτοκίνητο, επιλέγοντας τη συνεπιβίβαση, τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή το ποδήλατο. Το αντίστοιχο ευρωπαϊκό ποσοστό είναι 22%.

Αυτή η μεταβολή έχει ενδιαφέρον και για την ελληνική αγορά αυτοκινήτου. Η κατανάλωση καυσίμου, το κόστος χρήσης και η δυνατότητα οικονομικής μετακίνησης αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητό τους. Η έρευνα δεν εξετάζει τις αγοραστικές προτιμήσεις, αλλά δείχνει πόσο σημαντικό έχει γίνει το κόστος κάθε διαδρομής.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Έλληνες δίνουν πλέον ιδιαίτερη σημασία στο οικονομικό όφελος της ενεργειακής μετάβασης. Το 81% θέλει σταθερότερες ή χαμηλότερες τιμές ενέργειας, ενώ το 82% θεωρεί σημαντική τη μείωση της εξάρτησης από το εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Ipsos bva για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, από τις 3 έως τις 25 Αυγούστου 2026, με τη συμμετοχή 23.000 ατόμων ηλικίας 16 ετών και άνω σε ολόκληρη την ΕΕ. Στην Ελλάδα συμμετείχαν 1.000 άτομα.

Δείτε όλη την έρευνα της ΕΤΕπ εδώ.

Διαβάστε ακόμη