Η τελική μορφή των παρεμβάσεων για τα καύσιμα περνά αυτές τις ώρες από το τελευταίο «φίλτρο» του οικονομικού επιτελείου, καθώς η κυβέρνηση καλείται να συνδυάσει δύο διαφορετικές ανάγκες: να περιορίσει άμεσα την πίεση στις τιμές της αντλίας και, ταυτόχρονα, να μην εξαντλήσει τον δημοσιονομικό χώρο σε μια ενεργειακή κρίση της οποίας η διάρκεια παραμένει άγνωστη.

Ο βασικός κορμός των μέτρων έχει ήδη σχηματιστεί. Στο επίκεντρο βρίσκονται η συνέχιση της στήριξης στο ντίζελ κίνησης, η παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης όταν ξεκινήσει η διάθεσή του στις 15 Οκτωβρίου και η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Ωστόσο, πριν μπουν οι τελικές υπογραφές, παραμένουν ανοιχτές κρίσιμες λεπτομέρειες που αφορούν το ύψος της συμμετοχής των διυλιστηρίων, τη μορφή που μπορεί να πάρει το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και κυρίως το πόσο μεγάλο τμήμα του συνολικού λογαριασμού θα χρειαστεί να αναλάβει τελικά ο κρατικός προϋπολογισμός.

Οι μέχρι τώρα πληροφορίες συγκλίνουν ότι για την πρώτη φάση των παρεμβάσεων θα κινητοποιηθούν τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ, με το ακριβές δημοσιονομικό κόστος να εξαρτάται και από τη συνεισφορά της αγοράς.

Το πετρέλαιο θέρμανσης στο επίκεντρο

Το πιο επείγον μέτωπο είναι το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς η φετινή περίοδος διάθεσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου. Με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, η τιμή χωρίς παρέμβαση θα μπορούσε να βρεθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ ο κυβερνητικός στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να περιοριστεί κάτω από τα 1,75 ευρώ.

Για να καλυφθεί αυτή η απόσταση, εξετάζεται συνδυασμός κρατικής επιδότησης και έκπτωσης από τα διυλιστήρια. Το ύψος της δεύτερης είναι κομβικό, καθώς κάθε επιπλέον συμμετοχή των εταιρειών μειώνει αντίστοιχα την πίεση στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η Helleniq Energy και η Motor Oil έχουν ήδη ενεργό ρόλο στις εκπτώσεις των καυσίμων. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε το ΥΠΕΘΟΟ, η συνολική επιβάρυνση που έχουν αναλάβει τα διυλιστήρια από τα μέσα Ιουλίου ανέρχεται σε 87 εκατ. ευρώ, ενώ οι τρέχουσες εκπτώσεις υπερβαίνουν τα 30 εκατ. ευρώ τον μήνα. Το υπουργείο έχει προαναγγείλει ότι η συμβολή αυτή θα συνεχιστεί.

Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ένα ακόμη κομμάτι του σχεδιασμού για τη θέρμανση. Το επίδομα θα αυξηθεί οριζόντια, χωρίς αλλαγές στα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, επομένως δεν προβλέπεται διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων. Θα παραμείνει επίσης η διαφοροποίηση της ενίσχυσης ανάλογα με τις κλιματικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Η συνέχεια στο ντίζελ και η βενζίνη

Στο ντίζελ κίνησης η κατεύθυνση είναι επίσης σαφής: η στήριξη θα συνεχιστεί και τον Οκτώβριο, καθώς η υψηλή τιμή του καυσίμου έχει άμεση επίπτωση όχι μόνο στους οδηγούς, αλλά και στο κόστος μεταφορών, logistics, αγροτικής παραγωγής και συνολικά στην αλυσίδα των τιμών.

Σήμερα το ντίζελ ενισχύεται συνολικά κατά περίπου 15 λεπτά το λίτρο, εκ των οποίων τα 10 λεπτά προέρχονται από το κράτος και τα υπόλοιπα από τα διυλιστήρια, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί για το υφιστάμενο σχήμα.

Για την αμόλυβδη, αντιθέτως, δεν έχει μέχρι στιγμής προαναγγελθεί αντίστοιχη κρατική επιδότηση. Οι κινήσεις περιορίζονται κυρίως στις εμπορικές εκπτώσεις που μπορούν να συνεχίσουν οι εταιρείες του κλάδου, αφήνοντας το μεγαλύτερο βάρος της προσαρμογής στην αγορά.

Το πλαφόν αναζητεί νέα ισορροπία

Πιο σύνθετη αποδεικνύεται η εξίσωση του πλαφόν στα περιθώρια κέρδους. Η κυβέρνηση έχει ήδη χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο εργαλείο μέσα στο 2026, επιβάλλοντας την άνοιξη ανώτατο περιθώριο 5 λεπτών ανά λίτρο στη χονδρική και 12 λεπτών στη λιανική για συγκεκριμένα καύσιμα.

Το ζήτημα τώρα είναι αν θα επανέλθει το ίδιο μοντέλο ή αν θα επιλεγεί διαφορετική φόρμουλα, ενδεχομένως με μικρότερη περίμετρο καυσίμων ή διαφορετικά επίπεδα περιθωρίου.

Η απόφαση δεν είναι τεχνικά ουδέτερη. Ένα αυστηρό όριο μπορεί να συγκρατήσει την τελική τιμή και να λειτουργήσει ως ανάχωμα σε ακραίες ανατιμήσεις, όμως ταυτόχρονα πρέπει να λάβει υπόψη το διαφορετικό λειτουργικό κόστος των πρατηρίων, ιδιαίτερα στην περιφέρεια και στα νησιά.

Το προηγούμενο καθεστώς είχε άλλωστε προβλέψει ειδική μεταχείριση του πρόσθετου κόστους διανομής στα νησιά, ακριβώς επειδή η τροφοδοσία εκεί δεν μπορεί να συγκριθεί ευθέως με την ηπειρωτική χώρα.

Γιατί το οικονομικό επιτελείο κρατά εφεδρείες

Πίσω από όλες τις επιμέρους αποφάσεις υπάρχει μία μεγαλύτερη δημοσιονομική εξίσωση. Το ενεργειακό πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα υγρά καύσιμα. Το φυσικό αέριο έχει επίσης κινηθεί έντονα ανοδικά, ενώ οι πιέσεις περνούν σταδιακά και στην αγορά ηλεκτρισμού.

Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση αποφεύγει να δεσμεύσει από τώρα το σύνολο των διαθέσιμων πόρων για μία μόνο κατηγορία ενέργειας. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει δηλώσει ότι υπάρχουν δημοσιονομικές εφεδρείες και για δυσμενέστερα σενάρια, στέλνοντας το μήνυμα ότι το οικονομικό επιτελείο θέλει να διατηρήσει δυνατότητα νέας παρέμβασης εφόσον η κρίση παραταθεί ή μεταφερθεί με μεγαλύτερη ένταση στο φυσικό αέριο και στον ηλεκτρισμό.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η συμμετοχή των διυλιστηρίων αποκτά μεγαλύτερη σημασία από το ονομαστικό ύψος των εκπτώσεων. Όσο μεγαλύτερο τμήμα της παρέμβασης καλύπτεται από την αγορά, τόσο μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος μένει διαθέσιμος για το επόμενο κύμα της κρίσης.

Το δύσκολο μέτωπο του ΕΦΚ

Η δραστικότερη παρέμβαση στην τιμή των καυσίμων θα μπορούσε θεωρητικά να προέλθει από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Ωστόσο, πρόκειται και για το δυσκολότερο σενάριο από δημοσιονομική άποψη.

Το ΥΠΕΘΟΟ υπολογίζει ότι μία μείωση του ΕΦΚ κατά 50% θα δημιουργούσε απώλεια εσόδων περίπου 2 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, με δεδομένο ότι τα συνολικά σχετικά έσοδα κινούνται κοντά στα 4 δισ. ευρώ.

Για αυτό η Αθήνα συνδέει μια τέτοια κίνηση με το αν θα υπάρξει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχει κοινή ευρωπαϊκή γραμμή που να επιτρέπει στα κράτη-μέλη να απορροφήσουν χωρίς άλλες αντισταθμίσεις τόσο μεγάλη απώλεια εσόδων.

Την ίδια ώρα η πίεση στις Βρυξέλλες εντείνεται. Η Γαλλία έχει ζητήσει πρόσθετες ευρωπαϊκές κινήσεις απέναντι στην ενεργειακή κρίση, με τον Εμανουέλ Μακρόν να πιέζει μεταξύ άλλων για μεγαλύτερη ευελιξία σε ενεργειακούς κανόνες και για μέτρα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή προσφορά καυσίμων.

Για την Αθήνα, επομένως, το πακέτο του Οκτωβρίου αποτελεί περισσότερο την επόμενη γραμμή άμυνας παρά μια οριστική απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα. Οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι αρκετές ώστε να ανακόψουν την άμεση επιβάρυνση στην αντλία και στη θέρμανση, αλλά όχι τόσο μεγάλες ώστε να στερήσουν από το οικονομικό επιτελείο τη δυνατότητα να επιστρέψει με νέα μέτρα αν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και μέσα στον χειμώνα.

Διαβάστε ακόμη