Σε μία νέα εποχή ενεργειακής συνεργασίας με το Ιράκ ποντάρουν οι δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, υπογράφοντας δεκάδες συμφωνίες με τη Βαγδάτη, καθώς η πετρελαιοπαραγωγός χώρα του ΟΠΕΚ επιδιώκει να επεκτείνει τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου, να ενισχύσει τους δεσμούς της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να αναπτύξει νέες εξαγωγικές διαδρομές που θα μπορούσαν να μειώσουν την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ.

Οι συμφωνίες και τα μνημόνια κατανόησης που υπογράφηκαν πρόσφατα σε επιχειρηματική σύνοδο ΗΠΑ-Ιράκ ξεπερνούσαν σε αξία τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους. Οι συμφωνίες αφορούσαν στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, αγωγούς, ενεργειακές υποδομές, την υγειονομική περίθαλψη και την τεχνολογία, αντανακλώντας την προσπάθεια της Βαγδάτης να προσελκύσει ξένες επενδύσεις και να τοποθετήσει το Ιράκ ως σημαντικό περιφερειακό οικονομικό και ενεργειακό εταίρο.

«Ακολουθούμε μια πολιτική ανοιχτών θυρών», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός Αλί αλ-Ζαΐντι στη σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ. «Όποιος έχει ένα έργο μπορεί να έρθει και να μιλήσει μαζί μας. Δεν θα δυσκολέψουμε τα πράγματα για κανέναν».

Εν μέσω πολέμου

Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχει διαταράξει το περιφερειακό εμπόριο και τις ενεργειακές αγορές, ενώ το μερικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει επηρεάσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ. Η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδός μεταφέρει υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για το Ιράκ, η κρίση έχει αναδείξει τη σημασία της δημιουργίας εναλλακτικών οδών προς τις διεθνείς αγορές.

Η Chevron είναι μεταξύ των εταιρειών που εξετάζουν αυτή την προοπτική. Ο Τζέικ Σπίρινγκ, πρόεδρος της εταιρείας για την ανάπτυξη εταιρικών δραστηριοτήτων, δήλωσε ότι η Chevron θα επενδύσει σε έναν αγωγό που θα έχει ως στόχο την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ και θα προσφέρει μια ακόμη οδό για τις εξαγωγές ιρακινού πετρελαίου. Μια πιθανή διαδρομή θα μπορούσε να μεταφέρει το αργό πετρέλαιο προς τα δυτικά, με κατεύθυνση τις ακτές της Συρίας στη Μεσόγειο, παρέχοντας στο Ιράκ πρόσβαση σε αγορές πέρα από τον Περσικό Κόλπο.

Ο Σπίρινγκ δήλωσε ότι οι τεράστιοι ενεργειακοί πόροι του Ιράκ θα μπορούσαν τελικά να προσδώσουν στη χώρα έναν ρόλο αντίστοιχο με εκείνον των σημαντικότερων ενεργειακών εμπορικών κέντρων των Ηνωμένων Πολιτειών, μεταξύ των οποίων ο κόμβος φυσικού αερίου Henry Hub και ο κόμβος πετρελαίου του Cushing.

Διαφοροποίηση των εξαγωγών

Η πρόταση για τον αγωγό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να μετατραπεί το Ιράκ από μια χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις παραδοσιακές εξαγωγικές οδούς σε έναν παραγωγό ενέργειας με μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις διαδρομές εξαγωγής. Ιρακινοί αξιωματούχοι έχουν επίσης συζητήσει την πιθανή συμμετοχή της Chevron στην ανάπτυξη των πετρελαϊκών κοιτασμάτων West Qurna 2 και Nassiriya.

Οι ενεργειακές φιλοδοξίες της χώρας έλαβαν ακόμη μία σημαντική ώθηση στη σύνοδο, όταν η ConocoPhillips συμφώνησε να εξαγοράσει ποσοστό 42% στην BP Energy of Kirkuk Ltd. Η συμφωνία θα φέρει τον αμερικανικό πετρελαϊκό κολοσσό σε συνεργασία με τη βρετανική BP για την ανασυγκρότηση τεσσάρων πετρελαϊκών κοιτασμάτων που βρίσκονται ήδη σε παραγωγή στο βόρειο Ιράκ.

Για την BP, η συμφωνία ενισχύει μια σχέση με το Ιράκ που εκτείνεται σχεδόν έναν αιώνα. Η εταιρεία συμμετείχε στην ανακάλυψη του κοιτάσματος πετρελαίου του Κιρκούκ το 1927, ένα από τα θεμελιώδη γεγονότα στην ανάπτυξη της σύγχρονης πετρελαϊκής βιομηχανίας του Ιράκ. Η διευθύνουσα σύμβουλος της BP, Μεγκ Ο’Νιλ, περιέγραψε τις προοπτικές του Ιράκ με ιδιαίτερα θετικούς όρους.

«Το Ιράκ έχει φανταστικές δυνατότητες από πλευράς πόρων», δήλωσε η Ο’Νιλ, προσθέτοντας ότι οι συνεργασίες στη χώρα θα μπορούσαν να συμβάλουν τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια του Ιράκ όσο και στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ConocoPhillips, Ράιαν Λανς, αναγνώρισε ότι η εταιρεία του δεν διαθέτει την ιστορική παρουσία της BP στο Ιράκ, δήλωσε όμως ότι έχει εκτεταμένη εμπειρία σε δύσκολα και απαιτητικά περιβάλλοντα, μεταξύ άλλων στη βόρεια πλαγιά της Αλάσκας.

«Ανυπομονούμε να φέρουμε την τεχνολογία μας, την τεχνογνωσία μας, τους ανθρώπους μας και τα κεφάλαιά μας για να βοηθήσουμε τον ιρακινό λαό», δήλωσε ο Λανς.

Γεωπολιτική σημασία

Οι συμφωνίες έχουν επίσης ευρύτερη γεωπολιτική σημασία. Η πενθήμερη επίσκεψη του πρωθυπουργού Ζαΐντι στις Ηνωμένες Πολιτείες περιλάμβανε και συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σε μεγάλο αριθμό συμφωνιών με το Ιράκ, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και στις δύο χώρες.

Ο Τομ Μπάρακ, Αμερικανός απεσταλμένος στην περιοχή, δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει δημιουργήσει «χάος και σύγχυση», υποστήριξε όμως ότι το Ιράκ αναδεικνύεται ταυτόχρονα σε κεντρικό παράγοντα ενός νέου περιφερειακού πλαισίου ασφαλείας, στο οποίο συμμετέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι τους.

«Το Ιράκ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας νέας στρατηγικής συμμαχίας ασφαλείας», δήλωσε ο Μπάρακ.

Αυτή η στρατηγική μετατόπιση θα μπορούσε να βοηθήσει τη Βαγδάτη να προσελκύσει επενδύσεις που συχνά περιορίζονταν από την πολιτική αβεβαιότητα, τις ανησυχίες για την ασφάλεια, τα γραφειοκρατικά εμπόδια και τις διαφωνίες γύρω από την ενεργειακή πολιτική. Οι Ιρακινοί ηγέτες επιδιώκουν τώρα να παρουσιάσουν τη χώρα ως μια ανοιχτή αγορά με τεράστιες ανεκμετάλλευτες δυνατότητες.

Η κλίμακα των συμφωνιών που ανακοινώθηκαν στη σύνοδο δείχνει ότι οι διεθνείς εταιρείες βλέπουν ευκαιρίες πέρα από την υφιστάμενη παραγωγή πετρελαίου του Ιράκ. Η χώρα διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο, ενώ οι πόροι της σε φυσικό αέριο και η στρατηγική της θέση θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανάπτυξη της ηλεκτροπαραγωγής, των πετροχημικών και των περιφερειακών ενεργειακών υποδομών.

Οι προκλήσεις

Η μετατροπή των συμφωνιών σε έργα που θα λειτουργούν στην πράξη θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις και πολιτική σταθερότητα. Πολλές από τις συμφωνίες που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή είναι μη δεσμευτικές και αφορούν μνημόνια κατανόησης και όχι οριστικές συμβάσεις.

Για το Ιράκ, ωστόσο, οι συμφωνίες αποτελούν ένα σημαντικό μήνυμα προθέσεων. Η Βαγδάτη επιδιώκει να αξιοποιήσει τους ενεργειακούς της πόρους όχι μόνο για να αυξήσει την παραγωγή, αλλά και για να οικοδομήσει νέες οικονομικές και στρατηγικές σχέσεις. Για τις δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες οι προκλήσεις αλλά και το διακύβευμα είναι συγκεκριμένα: μια χώρα με τεράστια αποθέματα, κεντρική θέση στη Μέση Ανατολή και τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε κρίσιμο συνδετικό κρίκο μεταξύ των παραγωγών ενέργειας και των παγκόσμιων αγορών.

Ενδεικτική είναι η δήλωση της Ο’Νιλ της BP, ότι οι ενεργειακές δυνατότητες του Ιράκ είναι «φανταστικές». Η πρόκληση τώρα θα είναι να μετατραπούν αυτές οι δυνατότητες —και τα δισεκατομμύρια δολάρια των συμφωνιών που ανακοινώθηκαν— σε έργα ικανά να αντέξουν στις πολιτικές και γεωπολιτικές πιέσεις της περιοχής.

Διαβάστε ακόμη