Η προσωρινή εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να καταρρέει, καθώς η Ουάσινγκτον επανέφερε τον ναυτικό αποκλεισμό και ξεκίνησε εκ νέου αεροπορικές επιδρομές. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη συνεχίζει τις επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων στα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας την ένταση στην περιοχή.
Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών λήφθηκε ύστερα από την επιδείνωση των εχθροπραξιών την τελευταία εβδομάδα, με επίκεντρο τον έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Η ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20% από την επανέναρξη των συγκρούσεων, με το brent πάνω από τα 87 δολάρια ανά βαρέλι.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν τη Δευτέρα το βράδυ αεροπορικές επιδρομές διάρκειας περίπου πέντε ωρών εναντίον στρατιωτικών στόχων σε αρκετές πόλεις του νότιου Ιράν.
Σε απάντηση, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία και το Μπαχρέιν, ενώ έπληξε με πυραύλους κρουζ δύο δεξαμενόπλοια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Από την επίθεση στα δεξαμενόπλοια σκοτώθηκε ένας Ινδός ναυτικός, ενώ οκτώ ακόμη μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) υποστήριξαν ότι τα δύο δεξαμενόπλοια είχαν αγνοήσει προηγούμενες προειδοποιήσεις τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ τα είχαν υποκινήσει να αποκλίνουν από τις θαλάσσιες διαδρομές που εγκρίνει η Τεχεράνη.
Το περιστατικό αποτελεί συνέχεια σειράς επιθέσεων κατά της εμπορικής ναυτιλίας, στις οποίες έχουν στοχοποιηθεί επίσης σαουδαραβικά και καταριανά δεξαμενόπλοια.
Ως απάντηση, οι ΗΠΑ έχουν πλήξει εκατοντάδες στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν, προκαλώντας αντίποινα της Τεχεράνης εναντίον συμμάχων της Ουάσιγκτον, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Νέα εστία στην Υεμένη
Την ίδια στιγμή, νέα ανησυχία προκαλεί η επίθεση των φιλοϊρανών ανταρτών Χούθι κατά της Σαουδικής Αραβίας τη Δευτέρα, η σοβαρότερη των τελευταίων ετών.
Η κρατική σαουδαραβική τηλεόραση Al Ekhbariya μετέδωσε ότι τα αντιαεροπορικά συστήματα της χώρας αναχαίτισαν πυραύλους των Χούθι, χωρίς όμως να διευκρινίσει εάν το Ριάντ προτίθεται να απαντήσει στρατιωτικά.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τους φόβους ότι η σύγκρουση μπορεί να επεκταθεί περαιτέρω σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, εμπλέκοντας ακόμη περισσότερους περιφερειακούς παράγοντες.
Άνοδος 4,5% στα 87 δολάρια για το brent
Ως αποτέλεσμα, ενισχύονται οι ανησυχίες των επενδυτών για πιθανές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά αργού πετρελαίου, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο.
Το brent ενισχύεται κατά 4,5%, στα 87,01 δολάρια ανά βαρέλι, επεκτείνοντας τα κέρδη της προηγούμενης συνεδρίασης, όταν είχε ήδη σημειώσει άνοδο 9,6%. To αμερικανικό αργό WTI σημειώνει άνοδο 3%, φθάνοντας στα 80,75 δολάρια ανά βαρέλι.
Η νέα άνοδος αντανακλά τον αυξημένο φόβο της αγοράς ότι τυχόν παρατεταμένη ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να περιορίσει τις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή και να αυξήσει περαιτέρω το ενεργειακό κόστος διεθνώς.
Διαφωνία για τη… συμφωνία εκεχειρίας
Η προσωρινή συμφωνία (μνημόνιο κατανόησης) που είχε υπογραφεί τον προηγούμενο μήνα παρέμενε ασαφής ως προς το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ. Κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη ότι παραβίασε τους όρους της συμφωνίας.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το μνημόνιο διασφαλίζει την ελεύθερη διέλευση όλων των πλοίων, ενώ το Ιράν αντιτείνει ότι είχε αναγνωριστεί το δικαίωμά του να διαχειρίζεται και να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν «ανοιχτά», ωστόσο ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν τέλος 20% επί κάθε φορτίου που διέρχεται από τη θαλάσσια οδό.
Όπως ανέφερε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, το ποσό αυτό θα καλύπτει «όλα τα απαραίτητα έξοδα για την παροχή ασφάλειας και προστασίας σε αυτή την εξαιρετικά ασταθή περιοχή του κόσμου». Ο ίδιος δήλωσε ότι η εφαρμογή του μέτρου θα ξεκινήσει άμεσα.
Η πρόταση έρχεται σε αντίθεση με τη μέχρι πρότινος πάγια αμερικανική θέση ότι δεν πρέπει να επιβάλλονται διόδια ή τέλη σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου διέρχονταν περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Αναστάτωση σε αγορές και ναυτιλία
Πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαίου του Κόλπου αλλά και ασιατικές χώρες εισαγωγής ενέργειας, ενδέχεται να αντιδράσουν στην επιβολή τέτοιου τέλους.
Για ένα πλοίο VLCC (Very Large Crude Carrier) χωρητικότητας περίπου 2 εκατ. βαρελιών, το προτεινόμενο τέλος θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος διέλευσης κατά περίπου 32 εκατ. δολάρια, με βάση τις σημερινές τιμές του πετρελαίου.
Ο Λευκός Οίκος δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο είσπραξης του τέλους, την εφαρμογή του, ούτε εάν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων σύμμαχοι όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Παράγοντες της ναυτιλιακής αγοράς δηλώνουν αιφνιδιασμένοι από την ανακοίνωση και υπογραμμίζουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς να εκτιμηθεί πώς θα εφαρμοστεί το μέτρο και πώς θα επηρεάσει τις αποφάσεις για τη διέλευση πλοίων, σημειώνει το Bloomberg.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να απαιτεί τα πλοία να λαμβάνουν άδεια από τις ιρανικές αρχές και να ακολουθούν τις εγκεκριμένες θαλάσσιες διαδρομές.
Ο νέος αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη πιεσμένη ιρανική οικονομία και να οδηγήσει σε συχνότερες επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων.
Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, ο αριθμός των πλοίων που διήλθαν από τα Στενά του Ορμούζ την Κυριακή υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο του τελευταίου μήνα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί σχολίασε ειρωνικά την πρόταση του Τραμπ και τον χαρακτηρισμό των ΗΠΑ ως «προστάτη» των Στενών του Ορμούζ.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, έγραψε: «Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο. Όποιος παρέχει ασφαλή διέλευση στα εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να αποζημιώνεται γι’ αυτή την υπηρεσία. Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε πιο δίκαιοι».
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πρόταση Τραμπ θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη.
Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, τα πλοία έχουν δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης από διεθνή στενά όπως τα Στενά του Ορμούζ. Επιτρέπεται η επιβολή χρεώσεων μόνο για συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως η πλοήγηση ή η παροχή συνοδείας.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) επανέλαβε ότι «αντιτίθεται σταθερά στην επιβολή τελών για τη διέλευση από στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα».
Τις τελευταίες εβδομάδες, αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις συνοδεύουν δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία μέσω νοτιότερης διαδρομής, μακρύτερα από τις ιρανικές ακτές.
Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η διατήρηση μακροχρόνιου ελέγχου στα Στενά θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση, πιθανώς ακόμη και ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων — ένα ενδεχόμενο που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μέχρι στιγμής αποφύγει.
Διαβάστε ακόμη
