Σε αγώνα δρόμου για την αντιμετώπιση των ολοένα αυξανόμενων κλιματικών κινδύνων βρίσκονται τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει την πιθανότητα εκδήλωσης ακραίων καιρικών φαινομένων. Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων της COP31 στην Τουρκία, η οποία ολοκληρώνεται στις 20 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με προσχέδιο έκθεσης του ΟΗΕ που είδε το Reuters, 136 χώρες διαθέτουν πλέον κάποια μορφή δυνατότητας έγκαιρης προειδοποίησης, αριθμός αυξημένος κατά 143% σε σχέση με το 2015. Ωστόσο, μόλις 64 χώρες έχουν αναπτύξει πλήρεις δυνατότητες και στους τέσσερις βασικούς πυλώνες: γνώση των κινδύνων, ανίχνευση και παρακολούθηση, πρόβλεψη, διάδοση προειδοποιήσεων, καθώς και ετοιμότητα και απόκριση.
Η πρόοδος αυτή δεν αρκεί για την επίτευξη του στόχου του ΟΗΕ για καθολική κάλυψη έως το 2027, ο οποίος, σύμφωνα με τον επικεφαλής του Γραφείου του Οργανισμού για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών, δύσκολα θα επιτευχθεί. Παράλληλα, η δυνατότητα αντίδρασης στις προειδοποιήσεις παραμένει άνιση: στις χώρες χαμηλού και κατώτερου μεσαίου εισοδήματος, λιγότεροι από τους μισούς πολίτες που λαμβάνουν προειδοποίηση μπορούν να ενεργήσουν αναλόγως, έναντι περίπου τριών τετάρτων στις χώρες ανώτερου μεσαίου εισοδήματος.
Μεγάλες περιφερειακές ανισότητες
Οι αποκλίσεις αποτυπώνονται και στα στοιχεία του World Risk Poll για το 2025. Το 80% όσων είχαν βιώσει κάποια καταστροφή την προηγούμενη πενταετία δήλωσε ότι είχε λάβει τουλάχιστον μία προειδοποίηση. Ωστόσο, το ποσοστό έφτασε το 95% στην Ανατολική Ασία, ενώ στην Κεντρική και Δυτική Αφρική περιορίστηκε στο 47%.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το χρηματοδοτικό κενό στην Αφρική. Σύμφωνα με την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, απαιτούνται επιπλέον επενδύσεις ύψους 5 έως 10 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη και ενίσχυση των σχετικών συστημάτων.
Την ίδια στιγμή, καταστροφικά γεγονότα αποδεικνύουν ότι ακόμη και τα οργανωμένα συστήματα έχουν περιορισμούς. Η χιονοστιβάδα βράχων και πάγου και η πλημμύρα που έπληξαν το Νεπάλ τον Αύγουστο, προκαλώντας χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες ή αγνοουμένους και ζημιές σχεδόν 3 δισ. δολαρίων, ανέδειξαν πόσο κρίσιμη είναι η ταχύτητα αντίδρασης. Παρότι υπήρχαν συστήματα προειδοποίησης για τις μουσωνικές πλημμύρες, η ένταση και η ταχύτητα του χειμάρρου που προκλήθηκε από την κατάρρευση παγετώνα δεν επέτρεψαν σε πολλούς ανθρώπους να ειδοποιηθούν εγκαίρως.
Στο Περού, αντίστοιχα, η συνεχής παρακολούθηση των παγετωνικών λιμνών θεωρείται καθοριστική, καθώς οι αρχές μπορεί να διαθέτουν μόλις 15 έως 20 λεπτά για να απομακρύνουν τον πληθυσμό σε περίπτωση εκδήλωσης ροής φερτών υλικών.
Η έκθεση του ΟΗΕ υπογραμμίζει, τελικά, ότι η αποτελεσματικότητα των συστημάτων δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία και την πρόβλεψη, αλλά και από την οικονομική δυνατότητα, την ενημέρωση και την ετοιμότητα των ίδιων των κοινοτήτων να αντιδράσουν εγκαίρως.
Διαβάστε ακόμη
