Το ενδεχόμενο ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα στην Ευρώπη επαναφέρει στο προσκήνιο το φαινόμενο Ελ Νίνιο, καθώς η αναμενόμενη κορύφωσή του προς τα τέλη του φθινοπώρου ή τις αρχές του χειμώνα θα μπορούσε να επηρεάσει τον πολικό στρόβιλο και να αυξήσει την πιθανότητα απότομων μεταβολών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Ωστόσο, οι μετεωρολόγοι επισημαίνουν ότι ο καιρός στην Ευρώπη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ενώ τα επεισόδια αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης μπορούν να προβλεφθούν αξιόπιστα μόλις περίπου μία εβδομάδα νωρίτερα.

Σύμφωνα με το Euronews, το φετινό Ελ Νίνιο αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ισχυρό, με τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια του ισημερινού Ειρηνικού να έχουν ήδη ξεπεράσει τις υψηλότερες τιμές που έχουν καταγραφεί σε προηγούμενα επεισόδια του φαινομένου. Το Ελ Νίνιο συνδέεται με την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας και την ενίσχυση ακραίων καιρικών φαινομένων, αν και οι επιπτώσεις του στην Ευρώπη είναι συνήθως πιο έμμεσες και λιγότερο έντονες σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη.

Ο ρόλος του πολικού στροβίλου

Ο πολικός στρόβιλος είναι μια ζώνη ισχυρών δυτικών ανέμων που αναπτύσσεται στη στρατόσφαιρα, σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Γης, και κυκλοφορεί γύρω από τον Αρκτικό κύκλο, συγκρατώντας ψυχρές αέριες μάζες.

Όταν ο στρόβιλος εξασθενεί, αυξάνεται η πιθανότητα εκδήλωσης ενός επεισοδίου αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης (Sudden Stratospheric Warming – SSW). Κατά τη διάρκειά του, η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα μπορεί να αυξηθεί έως και κατά 50 βαθμούς Κελσίου μέσα σε λίγες ημέρες, διαταράσσοντας την ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Οι αλλαγές αυτές είναι δυνατόν να επηρεάσουν τον αεροχείμαρρο και να ευνοήσουν την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Σύμφωνα με τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Met Office), ένα τέτοιο μοτίβο μπορεί να φέρει παρατεταμένες περιόδους ψυχρού και ξηρού καιρού στη βόρεια Ευρώπη, ενώ στη νότια Ευρώπη ενδέχεται να επικρατήσουν ηπιότερες, πιο υγρές και ανεμώδεις συνθήκες. Στις περιοχές όπου συναντώνται διαφορετικές αέριες μάζες, δεν αποκλείονται και χιονοπτώσεις.

Δεν προεξοφλείται ένας χειμώνας με πολικές θερμοκρασίες

Παρά τις ανησυχίες, η ισχυρή παρουσία του Ελ Νίνιο δεν αρκεί από μόνη της για να προεξοφλήσει έναν βαρύ χειμώνα στην Ευρώπη. Όπως επισημαίνει εκπρόσωπος της Met Office, υπάρχει γνωστή σύνδεση μεταξύ του φαινομένου και της πιθανότητας ψυχρότερων συνθηκών προς το τέλος του χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το συγκεκριμένο σενάριο είναι δεδομένο.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης η κλιματική αλλαγή και άλλοι παράγοντες που διαμορφώνουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Για την ενεργειακή αγορά, πάντως, η αβεβαιότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία: ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους θα μπορούσε να ενισχύσει τη ζήτηση για θέρμανση και να αυξήσει την πίεση στις τιμές ενέργειας. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το Ελ Νίνιο μπορεί να αλλάξει τις πιθανότητες, όχι να γράψει από μόνο του το σενάριο του χειμώνα. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για την καλύτερη αποτίμηση των καιρικών εξελίξεων, χωρίς προς το παρόν να δικαιολογούνται βεβαιότητες για ένα ευρωπαϊκό «βαθύ ψύχος».

Διαβάστε ακόμη