Η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει ήδη προκαλέσει μη αναστρέψιμες αλλαγές, όμως οι σημερινές αποφάσεις μπορούν ακόμη να καθορίσουν το μέγεθος της καταστροφής. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα νέας διεθνούς επιστημονικής έκθεσης.

Περισσότεροι από 70 επιστήμονες από σχεδόν 30 χώρες καταγράφουν δέκα κρίσιμες εξελίξεις στην κλιματική επιστήμη, προειδοποιώντας ότι το περιθώριο δράσης στενεύει, χωρίς όμως να έχει κλείσει. Στο επίκεντρο βρίσκεται το όριο του 1,5°C. Η υπέρβασή του συνδέεται με ολοένα μεγαλύτερους κινδύνους για τους ωκεανούς, τους παγετώνες, το μόνιμα παγωμένο έδαφος και τα οικοσυστήματα. Κάθε επιπλέον δέκατο του βαθμού αυξάνει την πιθανότητα σοβαρών και μη αναστρέψιμων επιπτώσεων.

Οι ωκεανοί απορροφούν τεράστιες ποσότητες θερμότητας, λειτουργώντας ως φυσικό «φρένο» στην υπερθέρμανση. Η διαδικασία όμως οδηγεί σε περαιτέρω θέρμανση και οξίνιση των θαλασσών. Παράλληλα, η τήξη παγετώνων και παγοκαλυμμάτων προκαλεί άνοδο της στάθμης της θάλασσας, μέρος της οποίας θεωρείται πλέον αναπόφευκτο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο μεγάλη θα είναι τελικά αυτή η άνοδος – κάτι που εξαρτάται άμεσα από τις μελλοντικές εκπομπές.

Νερό και τρόφιμα

Η κλιματική αλλαγή εντείνει την ξηρασία και περιορίζει τα διαθέσιμα αποθέματα γλυκού νερού, απειλώντας την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια. Η έκθεση προτείνει ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων και αποκατάσταση δασών, ποταμών και υγροτόπων.

Παράλληλα, το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων ευθύνεται για σημαντικό μέρος των εκπομπών. Η μείωση της κατανάλωσης προϊόντων με υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ιδιαίτερα του κρέατος, μπορεί να συμβάλει τόσο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής όσο και στην προστασία της βιοποικιλότητας.

Το οικονομικό και πολιτικό κόστος

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το κοινωνικό κόστος του άνθρακα είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις. Παράλληλα, η πρόοδος της επιστήμης επιτρέπει πλέον να συνδέονται συγκεκριμένες εκπομπές με συγκεκριμένες κλιματικές ζημιές, ενισχύοντας πιθανές νομικές διεκδικήσεις κατά μεγάλων ρυπαντών.

Την ίδια στιγμή, η παραπληροφόρηση, το greenwashing και οι πιέσεις από βιομηχανικά συμφέροντα δυσκολεύουν την εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών.

Τέλος, πόλεμοι και γεωπολιτικές εντάσεις κάνουν την ενεργειακή μετάβαση πιο άνιση, καθώς ορισμένες χώρες στρέφονται στις ανανεώσιμες πηγές ενώ άλλες ενισχύουν τα ορυκτά καύσιμα. Το μήνυμα της έκθεσης είναι ξεκάθαρο: μέρος της κλιματικής ζημιάς έχει ήδη «κλειδώσει». Το πόσο μεγάλη όμως θα είναι η τελική ζημιά παραμένει ακόμη στα χέρια μας.

Διαβάστε ακόμη