Η άνοδος της θερμοκρασίας των ευρωπαϊκών θαλασσών μπορεί να κάνει το κολύμπι πιο ευχάριστο, ιδιαίτερα στις βορειότερες χώρες, όμως κάτω από την επιφάνεια εξελίσσεται μια πολύ πιο ανησυχητική κατάσταση. Νέα μελέτη προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή έχει προκαλέσει σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών και ήδη επιβαρύνει σοβαρά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Σύμφωνα με ανάλυση της ομάδας World Weather Attribution (WWA), η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή πρόσθεσε περίπου 2°C στη θερμοκρασία της Μεσογείου το φετινό καλοκαίρι, ενώ στις θάλασσες της Δυτικής Ευρώπης η πρόσθετη θέρμανση υπολογίζεται σε περίπου 1,3 έως 1,4°C.
Οι ερευνητές συνδύασαν δεδομένα παρατηρήσεων με προσομοιώσεις κλιματικών μοντέλων και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η βασική αιτία της ασυνήθιστης θέρμανσης είναι η συνεχιζόμενη καύση ορυκτών καυσίμων.
«Από τα νερά του Ατλαντικού στα ανοικτά της Ιρλανδίας έως τη Μεσόγειο, οι θάλασσες της Ευρώπης καταγράφουν μια ανησυχητική άνοδο της θερμοκρασίας», σημειώνει ο περιβαλλοντικός φυσικός Thomas Frolicher από το Πανεπιστήμιο της Βέρνης.
Επιπτώσεις που ξεπερνούν τη θερμοκρασία του νερού
Η θέρμανση των θαλασσών δεν αποτελεί απλώς ένα νέο χαρακτηριστικό των καλοκαιρινών διακοπών. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις.
Πολλά θαλάσσια είδη μετακινούνται προς βορειότερα και ψυχρότερα νερά, αλλάζοντας τις ισορροπίες των οικοσυστημάτων. Οι μετακινήσεις αυτές μπορούν να διαταράξουν τις τροφικές αλυσίδες και να επηρεάσουν την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες.
Παράλληλα, ορισμένα είδη ευνοούνται από τις υψηλότερες θερμοκρασίες, ενώ άλλα υφίστανται σοβαρές πιέσεις. Δημιουργείται έτσι μια αναδιάταξη των θαλάσσιων κοινοτήτων, με «νικητές και ηττημένους».
Ο θαλάσσιος οικολόγος John Bruno επισημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές αυξήσεις της θερμοκρασίας μπορούν να αποδειχθούν κρίσιμες για ορισμένους οργανισμούς. Στους κοραλλιογενείς υφάλους, για παράδειγμα, αύξηση μόλις περίπου 1°C μπορεί να οδηγήσει ορισμένα είδη πέρα από το όριο αντοχής τους.
Θαλάσσιοι καύσωνες σε μεγάλη έκταση
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική λόγω της εξάπλωσης των θαλάσσιων καυσώνων.
Σύμφωνα με την WWA, σε ορισμένες περιοχές της Μεσογείου η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ήταν τον Ιούλιο έως και 6°C υψηλότερη από τα κανονικά επίπεδα κατά τη διάρκεια των δύο θερμότερων εβδομάδων.
Θαλάσσιοι καύσωνες καταγράφηκαν επίσης σε περίπου 90% του Κόλπου της Βισκαϊκής και των ιβηρικών ακτών, καθώς και στο 80% της Δυτικής Μεσογείου.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι χωρίς τη σημερινή ανθρωπογενή θέρμανση, η έκταση των περιοχών που θα επηρεάζονταν θα ήταν πολύ μικρότερη, περίπου 40%, αντί για τα σημερινά επίπεδα.
Ένα θερμότερο μέλλον για τις ευρωπαϊκές θάλασσες
Η υπερθέρμανση των θαλασσών μπορεί επίσης να επηρεάσει τις συνθήκες στην ξηρά. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας αυξάνουν την υγρασία στις παράκτιες περιοχές και μπορούν να ενισχύσουν τον κίνδυνο ακραίας ζέστης.
Έτσι, αυτό που για έναν παραθεριστή μπορεί να μοιάζει με μια ευχάριστα ζεστή θάλασσα αποτελεί για τους επιστήμονες ένδειξη μιας βαθύτερης κλιματικής αλλαγής.
Η ερευνήτρια Claire Bergin από το Maynooth University σημειώνει ότι τα θερμότερα νερά μπορεί να φαίνονται ελκυστικά στους κολυμβητές από ψυχρότερες χώρες. Για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, όμως, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική: η ταχεία και παρατεταμένη θέρμανση μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες που χρειάστηκαν δεκαετίες ή και αιώνες για να διαμορφωθούν.
