Σε μία από τις βαρύτερες αντιπυρικές περιόδους των τελευταίων ετών εξελίσσεται ήδη το 2026 για την Ευρώπη, με τις δασικές πυρκαγιές να έχουν αφήσει πίσω τους περισσότερα από 5 εκατ. στρέμματα καμένης γης πριν ακόμη ολοκληρωθεί ο Αύγουστος. Η Ισπανία διατηρεί τη θλιβερή πρωτιά στις καμένες εκτάσεις, η Γαλλία καταγράφει μία εξαιρετικά δύσκολη χρονιά σε σύγκριση με τα ιστορικά της δεδομένα, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα από τις φωτιές.

Τα τελευταία επίσημα στοιχεία του Joint Research Centre (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) αποτυπώνουν το μέγεθος της φετινής καταστροφής. Έως τις 9 Αυγούστου 2026, η συνολική έκταση που είχε καεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανερχόταν σε 529.192 εκτάρια, δηλαδή περίπου 5,29 εκατ. στρέμματα.

Η σύγκριση με τις προηγούμενες χρονιές είναι ενδεικτική της έντασης της φετινής περιόδου. Την αντίστοιχη ημερομηνία του 2025 είχαν καεί 459.956 εκτάρια, ενώ ο μακροχρόνιος μέσος όρος για το ίδιο χρονικό σημείο της περιόδου 2006-2025 βρίσκεται στα 197.347 εκτάρια. Με άλλα λόγια, η καμένη έκταση του 2026 είναι ήδη περίπου 2,7 φορές μεγαλύτερη από τον ιστορικό μέσο όρο της αντίστοιχης περιόδου.

Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η αντιπυρική περίοδος παραμένει σε πλήρη εξέλιξη. Ο Αύγουστος αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους πλέον δύσκολους μήνες για τη Μεσόγειο και τη Νότια Ευρώπη, ενώ οι προβλέψεις του JRC εξακολουθούν να δείχνουν πολύ υψηλό έως ακραίο κίνδυνο πυρκαγιάς σε αρκετές περιοχές της ηπείρου.

Λιγότερες φωτιές από πέρυσι, αλλά πολύ μεγαλύτερη καταστροφή

Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν φέτος είναι ότι η εκτόξευση της καμένης έκτασης δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των μεγάλων πυρκαγιών. Έως τις 9 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 1.586 πυρκαγιές άνω των 30 εκταρίων στην ΕΕ, έναντι 1.606 την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Η σύγκριση με τον ιστορικό μέσο όρο παραμένει, ωστόσο, ιδιαίτερα δυσμενής, καθώς κατά μέσο όρο καταγράφονται περίπου 686 τέτοια περιστατικά μέχρι αυτό το σημείο του έτους. Το γεγονός ότι το 2026 έχει ήδη μεγαλύτερη καμένη έκταση από πέρυσι, παρά τον ελαφρώς χαμηλότερο αριθμό μεγάλων πυρκαγιών, δείχνει ότι κρίσιμο ρόλο παίζει η έκταση που λαμβάνουν ορισμένα από τα πύρινα μέτωπα.

Πρόκειται για μία παράμετρο που απασχολεί ολοένα περισσότερο τις ευρωπαϊκές αρχές πολιτικής προστασίας. Σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας, χαμηλής υγρασίας και ισχυρών ανέμων, μία πυρκαγιά μπορεί να εξαπλωθεί πολύ γρήγορα και να καταστεί εξαιρετικά δύσκολο να περιοριστεί, αυξάνοντας δυσανάλογα την έκταση της καταστροφής.

Η Ισπανία κρατά τη θλιβερή πρωτιά

Στο επίκεντρο της φετινής αντιπυρικής περιόδου βρίσκεται για ακόμη μία φορά η Ιβηρική Χερσόνησος. Με βάση τα στοιχεία των αρχών Αυγούστου, η Ισπανία διατηρεί την πρώτη θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη, με 222.783 εκτάρια καμένης γης, δηλαδή περίπου 2,23 εκατ. στρέμματα.

Η έκταση αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό του συνολικού απολογισμού που είχε καταγραφεί στην ΕΕ κατά το συγκεκριμένο χρονικό σημείο, ενώ βρίσκεται περίπου 2,3 φορές πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο της χώρας. Η έκταση των πυρκαγιών στην Ισπανία αναδεικνύει για ακόμη μία χρονιά την ιδιαίτερη έκθεση της Ιβηρικής σε παρατεταμένες περιόδους υψηλών θερμοκρασιών και ξηρασίας.

Ακόμη πιο έντονη, σε σχέση με τα ιστορικά δεδομένα της, είναι η εικόνα στη Γαλλία. Με περίπου 92.871 εκτάρια ή 929.000 στρέμματα καμένης γης, η χώρα βρισκόταν στη δεύτερη θέση, με την έκταση που είχε πληγεί να ξεπερνά κατά περισσότερο από έξι φορές τον ιστορικό της μέσο όρο. Η επίδοση αυτή τοποθετεί το 2026 μεταξύ των πλέον ακραίων ετών των διαθέσιμων καταγραφών για τη χώρα.

Στην τρίτη θέση ακολουθούσε η Ιταλία, με 74.696 εκτάρια καμένης έκτασης, περίπου 747.000 στρέμματα, επίδοση περίπου 1,3 φορές υψηλότερη από τον ιστορικό της μέσο όρο. Η γεωγραφική κατανομή των πυρκαγιών επιβεβαιώνει έτσι ότι η Μεσόγειος παραμένει το βασικό ευρωπαϊκό «μέτωπο», χωρίς ωστόσο ο κίνδυνος να περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στον ευρωπαϊκό Νότο.

Η Ελλάδα στην πέμπτη θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης

Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης ψηλά στον ευρωπαϊκό χάρτη των καμένων εκτάσεων. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία των αρχών Αυγούστου, η χώρα κατατάσσεται στην πέμπτη θέση, με περίπου 30.000 εκτάρια καμένης γης, δηλαδή κοντά στα 300.000 στρέμματα.

Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ελλάδα εισέρχεται στο πιο κρίσιμο τμήμα της αντιπυρικής περιόδου έχοντας ήδη επιβαρυνθεί από διαδοχικά πύρινα μέτωπα. Παράλληλα, οι συνθήκες που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων διατηρούν τον κίνδυνο σε υψηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με την τελευταία αποτίμηση του JRC, για την περίοδο 6 έως 12 Αυγούστου πολύ ακραίες συνθήκες πυροκινδύνου εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στα Βαλκάνια, ενώ ακραίες συνθήκες καταγράφονται επίσης σε τμήματα της Ιβηρικής Χερσονήσου, της κεντρικής και νότιας Γαλλίας και των δυτικών Βαλκανίων. Πολύ ακραίες συνθήκες εμφανίζονται ακόμη στη νότια Βρετανία, στη βορειοδυτική Γαλλία και στις Άλπεις, στοιχείο που καταδεικνύει ότι ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τις παραδοσιακά πυρόπληκτες περιοχές της Μεσογείου.

Για την Ελλάδα, επομένως, τα περίπου 300.000 στρέμματα των αρχών Αυγούστου δεν μπορούν ακόμη να αντιμετωπιστούν ως τελικός απολογισμός της χρονιάς. Η χώρα έχει μπροστά της ένα σημαντικό μέρος της περιόδου υψηλού κινδύνου, με τις θερμοκρασίες, την ξηρότητα της βλάστησης και τους ανέμους να παραμένουν κρίσιμες μεταβλητές για την εξέλιξη των επόμενων εβδομάδων.

Από τις καμένες εκτάσεις στην ποιότητα του αέρα

Η επίπτωση των πυρκαγιών, ωστόσο, δεν σταματά στην απώλεια δασικών και αγροτικών εκτάσεων. Ο καπνός που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις, επιβαρύνοντας την ποιότητα του αέρα ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το ενεργό μέτωπο.

Τα δεδομένα και τα μοντέλα του Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), που υλοποιείται από το ECMWF, παρακολουθούν συστηματικά τις εκπομπές από τις πυρκαγιές, τη μεταφορά του καπνού και τη συμβολή τους στη συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα PM10 και τα ακόμη μικρότερα PM2.5, τα οποία αποτελούν βασικούς δείκτες ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η επιβάρυνση δεν ακολουθεί υποχρεωτικά τα διοικητικά ή εθνικά σύνορα. Η κατεύθυνση και η ένταση των ανέμων, το ύψος στο οποίο μεταφέρεται ο καπνός και οι ευρύτερες μετεωρολογικές συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν τα σωματίδια πολύ μακριά από την πηγή τους. Γι’ αυτό και η εικόνα των καμένων εκτάσεων δεν ταυτίζεται πάντοτε με τον χάρτη της ατμοσφαιρικής επιβάρυνσης.

Στην ευρύτερη φετινή εικόνα, Ισπανία, Γαλλία και Ιταλία, αλλά και τμήματα των Βαλκανίων, βρίσκονται μεταξύ των περιοχών που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες τόσο με εκτεταμένα μέτωπα όσο και με μεταφορά καπνού. Στα Βαλκάνια εντάσσεται και η Ελλάδα, όπου η παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά τη διάρκεια μεγάλων πυρκαγιών. Ωστόσο, η σύγκριση μεταξύ χωρών ως προς τα PM10 απαιτεί συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και κοινό προϊόν CAMS, καθώς οι συγκεντρώσεις μεταβάλλονται σημαντικά από ημέρα σε ημέρα και επηρεάζονται και από άλλες πηγές, όπως η μεταφορά αφρικανικής σκόνης.

Μια αντιπυρική περίοδος που δεν έχει ακόμη κριθεί

Ο μέχρι σήμερα απολογισμός αφήνει ελάχιστα περιθώρια εφησυχασμού. Τα 529.192 εκτάρια που είχαν καεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως τις 9 Αυγούστου αντιστοιχούν σε περίπου 5,3 εκατ. στρέμματα και υπερβαίνουν ήδη κατά περίπου 69.000 εκτάρια την καμένη έκταση της αντίστοιχης ημερομηνίας του 2025.

Απέναντι στον ιστορικό μέσο όρο, η απόκλιση είναι ακόμη μεγαλύτερη: η Ευρώπη βρίσκεται περίπου 2,7 φορές υψηλότερα από το επίπεδο που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε αυτό το σημείο του έτους. Και όλα αυτά ενώ ένα από τα πιο κρίσιμα τμήματα της αντιπυρικής περιόδου βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η Ισπανία εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της καταστροφής, η Γαλλία εμφανίζει μία εξαιρετικά μεγάλη απόκλιση από τη συνήθη εικόνα της, η Ιταλία παραμένει ψηλά στη σχετική κατάταξη και η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στην πέμπτη θέση. 

Διαβάστε ακόμα