H μάχη για την επόμενη ημέρα στη Δυτική Αττική έχει ήδη ξεκινήσει. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που εκπέμπει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά τη μεγάλη πυρκαγιά, η οποία έκαψε περίπου 113.386 στρέμματα.

Όπως τονίστηκε χθες κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε χθες στο ΥΠΕΝ, ο Υπουργός Σταύρος Παπασταύρου μαζί με τον γενικό γραμματέα Δασών, Στάθη Σταθόπουλο και τον γενικό διευθυντή Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, ΥΠΕΝ Βαγγέλη Γκουντούφα, το βάρος μεταφέρεται πλέον στην προστασία των εδαφών, την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών και τη θωράκισή τους απέναντι στους κινδύνους που ακολουθούν μια μεγάλη καταστροφή.

Οι βασικοί άξονες

Οι βασικοί άξονες του σχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αποκατάσταση της περιοχής περιλαμβάνουν την η επιτάχυνση των έργων αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης, την κήρυξη των καμένων εκτάσεων ως αναδασωτέων και την περαιτέρω ενίσχυση της πρόληψης μέσω του προγράμματος AntiNERO.

«Η επόμενη ημέρα δεν ξεκινά σήμερα, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει», υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου, υπογραμμίζοντας ότι καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονται ήδη στο πεδίο προετοιμάζοντας τις πρώτες παρεμβάσεις. Και τόνισε ότι τη φιλοσοφία της κυβερνητικής πολιτικής εδράζεται πάνω στο τετράπτυχο, «πρόληψη, άμεσος εντοπισμός της φωτιάς, η καλύτερη δυνατή συνεργασία στην κατάσβεση και άμεση αποκατάσταση».

Το ορόσημο της 15ης Σεπτεμβρίου

Όπως τονίστηκε στη Σ/Τ έχει ήδη ξεκινήσει η δορυφορική χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων και η παραγωγή του απαραίτητου χαρτογραφικού υλικού, ώστε τα Δασαρχεία να ολοκληρώσουν άμεσα τις μελέτες που θα καθορίσουν τα σημεία προτεραιότητας για αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα. Ο σχεδιασμός προβλέπει την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης μέσα στην επόμενη εβδομάδα, την ολοκλήρωση της μελέτης εντός Αυγούστου και την έναρξη των έργων πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου, ώστε οι παρεμβάσεις να προηγηθούν της φθινοπωρινής περιόδου.

Το σχέδιο δράσης

Παράλληλα, ενεργοποιείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης, με άμεσες ενέργειες οι οποίες προβλέπουν:

  • Έκδοση αποφάσεων από τους Δασάρχες για την υλοτομία παρόδιας καμένης βλάστησης.
  • Έκδοση απόφασης απαγόρευσης θήρας και βόσκησης στις καμένες εκτάσεις.
  • Έκδοση άδειας στους κατοίκους των πληγεισών περιοχών για τη συλλογή καυσοξύλων υπό την επίβλεψη των Δασαρχείων.
  • Συνεργασία των οικείων Δασικών Υπηρεσιών με τον ΟΦΥΠΕΚΑ και τις ΜΚΟ για τη συλλογή και περίθαλψη των ειδών άγριας πανίδας που χρήζουν φροντίδας. Μάλιστα, έχει προγραμματιστεί σε συνεργασία με τον Γενικό Γραμματέα Δασών για την Τρίτη 11 Αυγούστου 2026 επιχείρηση για την παροχή τροφής και νερού για την άγρια πανίδα στις πληγείσες περιοχές της Δυτικής Αττικής σε συνεργασία με την Κυνηγετική Συνομοσπονδία Ελλάδος, την Δ΄ΚΟΣΕ και τους Κυνηγετικούς Συλλόγους της Αττικής.
  • Σύνταξη και έγκριση των μελετών για την εκτέλεση αντιδιαβρωτικών έργων σε περιοχές που επελέγησαν με βάση περιβαλλοντικά – γεωμορφολογικά και κοινωνικά κριτήρια.
  • Πρόβλεψη χρησιμοποίησης της ξυλείας πρώτα για τα αντιδιαβρωτικά έργα και εν συνεχεία για την κάλυψη των ατομικών αναγκών των κατοίκων και για άλλες χρήσεις (τεχνική ξυλεία, θρυμματισμός για παραγωγή βιομάζας κλπ).
  • Άμεση κήρυξη των πληγεισών δασικών εκτάσεων ως αναδασωτέων.
  • Πρόσληψη ΙΔΟΧ δασολόγων, δασοπόνων και διοικητικών υπαλλήλων στα Δασαρχεία των πληγεισών περιοχών.

Εργασίες στο πεδίο

Στο πεδίο συνεχίζονται και οι εργασίες απομάκρυνσης επικίνδυνων δέντρων από Δασικούς Συνεταιρισμούς Εργασίας, προκειμένου να αποκατασταθεί η βατότητα βασικών οδικών προσβάσεων, ενώ αναμένεται να δοθούν άμεσα οι εγκρίσεις για την απομάκρυνση καμένων δέντρων κατά μήκος του οδικού δικτύου και κοντά σε κατοικίες και κοινόχρηστους χώρους.

Οι Ανάδοχοι

Την ίδια ώρα, ενισχύεται και το χρηματοδοτικό σκέλος της αποκατάστασης. Η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει, μέσω του θεσμού του Αναδόχου Αποκατάστασης, τη χρηματοδότηση μελέτης και έργων ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η HelleniQ Energy διαθέτει δωρεά 25 εκατ. ευρώ για τις δράσεις αποκατάστασης μετά τις φετινές πυρκαγιές, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δυτική Αττική. Σύμφωνα με τον υπουργό, ο θεσμός του Αναδόχου Αποκατάστασης, που θεσπίστηκε το 2021, έχει ήδη οδηγήσει σε περισσότερες από 60 πράξεις ορισμού αναδόχων και έργα συνολικού ύψους άνω των 45 εκατ. ευρώ, επιταχύνοντας σημαντικά τις διαδικασίες υλοποίησης.

Το AntiNero

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορά και την πρόληψη, με το πρόγραμμα AntiNero να παρουσιάζεται ως βασικός πυλώνας της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των δασών. Από το 2022 έως και το 2026 έχουν διατεθεί συνολικά 667 εκατ. ευρώ, στο μεγαλύτερο, όπως χαρακτηρίζεται, πρόγραμμα δασικών παρεμβάσεων που έχει υλοποιηθεί στη χώρα.

Ειδικότερα, το 2022 υλοποιήθηκαν 42 συμβάσεις προϋπολογισμού 65,74 εκατ. ευρώ, το 2023 άλλες 47 συμβάσεις ύψους 84,85 εκατ. ευρώ, το 2024 το πρόγραμμα επεκτάθηκε σε 74 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 241,95 εκατ. ευρώ, ενώ το 2025 ακολούθησαν 56 συμβάσεις ύψους 192,65 εκατ. ευρώ. Για το 2026 βρίσκονται σε εξέλιξη 19 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ, οι οποίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί σε ποσοστό άνω του 96%.

Οι παρεμβάσεις του AntiNero περιλαμβάνουν καθαρισμούς δασικής και παρόδιας βλάστησης, δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, συντήρηση και διάνοιξη δασικών δρόμων, τεχνικά έργα, παρεμβάσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και κατασκευή υδατοδεξαμενών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μόνο στη Δυτική Αττική και την ευρύτερη περιοχή έχουν διατεθεί περίπου 20 εκατ. ευρώ από το 2022 μέχρι σήμερα.

Ο κ. Παπασταύρου, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, τόνισε ότι «χρειαζόμαστε περισσότερο AntiNERO, περισσότερη πρόληψη», επισημαίνοντας ότι για σχεδόν είκοσι χρόνια η Δασική Υπηρεσία δεν ενισχύθηκε με νέο προσωπικό, με αποτέλεσμα να χαθεί ουσιαστικά μία ολόκληρη γενιά δασικών στελεχών, χωρίς να μπορέσει να μεταλαμπαδεύσει την πολύτιμη εμπειρία και τεχνογνωσία της στις νεότερες γενιές. Σημείωσε μάλιστα ότι η υποστελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας δυσχέρανε σημαντικά την κάλυψη των μεγάλων δασικών εκτάσεων και την υλοποίηση προληπτικών παρεμβάσεων.

Για τον λόγο αυτό, τόνισε την ανάγκη να ενταθούν οι δράσεις πρόληψης, με την υλοποίηση περισσότερων έργων σε όλη τη χώρα, να ενισχυθούν τα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης και ανίχνευσης των πυρκαγιών, αναδεικνύοντας παράλληλα τον κρίσιμο ρόλο της Πολιτικής Προστασίας. Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα τον καλύτερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, καθώς και την επιτάχυνση των παρεμβάσεων αποκατάστασης μετά από κάθε καταστροφή. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης προγραμμάτων όπως το AntiNERO, ώστε να εξελιχθούν σε πρότυπα αποτελεσματικής διαχείρισης και καλής πρακτικής που μπορούν να αξιοποιηθούν και διεθνώς.

Μάλιστα τονίστηκε ιδιαίτερα ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις συνέβαλαν καθοριστικά στον περιορισμό των συνεπειών της πρόσφατης πυρκαγιάς. Όπως ανέφερε, οι ειδικές ζώνες που είχαν δημιουργηθεί στο πλαίσιο του AntiNero συνέβαλαν στην προστασία των οικισμών Άγιος Νεκτάριος, Αγία Παρασκευή και Κρύο Πηγάδι, ενώ οι εργασίες που είχαν προηγηθεί στο δυτικό μέτωπο απέτρεψαν, υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, την επέκταση της φωτιάς προς τα Βίλια.

Η ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας

Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι τα τελευταία χρόνια ενισχύθηκε ουσιαστικά η Δασική Υπηρεσία, τόσο με νέο προσωπικό όσο και με 450 νέα οχήματα, για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες, τονίστηκε ωστόσο, ότι καμία παρέμβαση δεν μπορεί να εξαλείψει πλήρως τον κίνδυνο των πυρκαγιών, ιδιαίτερα μετά από δεκαετίες περιορισμένης διαχείρισης των δασών.

Αυτό που προκύπτει από τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου είναι ότι η μάχη απέναντι σε μια μεγάλη πυρκαγιά δεν τελειώνει τη στιγμή που οι φλόγες σβήνουν. Η κατάσβεση αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο μιας ευρύτερης και διαρκούς προσπάθειας, η οποία συνεχίζεται από την επόμενη κιόλας ημέρα με την ενεργοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αποκατάστασης, πρόληψης και ενίσχυσης της προστασίας των πληγεισών περιοχών.

Στόχος είναι η άμεση στήριξη των περιοχών που έχουν πληγεί, η αποκατάσταση των ζημιών, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η αποτροπή νέων κινδύνων που μπορεί να προκύψουν μετά από μια καταστροφή, όπως πλημμυρικά φαινόμενα και άλλες δευτερογενείς επιπτώσεις. Παράλληλα, μέσα από τις παρεμβάσεις αυτές επιδιώκεται η δημιουργία πιο ανθεκτικών υποδομών και καλύτερα προετοιμασμένων τοπικών κοινωνιών, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις ολοένα πιο δύσκολες και απρόβλεπτες συνθήκες που προκαλεί η κλιματική κρίση.

Διαβάστε ακόμη