Η εποχή όπου η ποιότητα ενός ναυτιλιακού καυσίμου κρινόταν αποκλειστικά από το αν περνά ή όχι τα εργαστηριακά όρια φαίνεται να αλλάζει. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση FOBAS Fuel Quality Report H1 2026 της Lloyd’s Register, η μεγαλύτερη πρόκληση για τους πλοιοκτήτες δεν είναι πλέον μόνο τα καύσιμα που βρίσκονται εκτός προδιαγραφών, αλλά και εκείνα που θεωρούνται συμβατά με τα διεθνή πρότυπα και παρ’ όλα αυτά δημιουργούν προβλήματα κατά τη λειτουργία των πλοίων.

Η ανάλυση της FOBAS, η οποία βασίζεται σε χιλιάδες δείγματα καυσίμων που εξετάστηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου 2026, δείχνει ότι η παγκόσμια αγορά ναυτιλιακών καυσίμων χαρακτηρίζεται από συνεχή μεταβλητότητα.

Τα παραδοσιακά προβλήματα, όπως οι υπερβάσεις στο θείο, η παρουσία νερού, τα αυξημένα κατάλοιπα και τα μικρά μεταλλικά σωματίδια που μπορούν να προκαλέσουν φθορά στις μηχανές, συνεχίζουν να εμφανίζονται. Παράλληλα, όμως, δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι από πιο σύνθετα μείγματα καυσίμων.

Όταν ένα καύσιμο είναι «σωστό στα χαρτιά» αλλά δημιουργεί προβλήματα στο πλοίο

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα περιστατικά καυσίμων εκτός προδιαγραφών παρέμειναν σε υψηλά και σχετικά σταθερά επίπεδα. Η FOBAS επισημαίνει ότι το φαινόμενο δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά ένα σταθερό χαρακτηριστικό της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού καυσίμων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα από τα πιο προβληματικά περιστατικά αφορούσαν καύσιμα που αρχικά εμφανίζονταν ως συμβατά με το διεθνές πρότυπο ISO 8217.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν δείγματα καυσίμων από τη Σιγκαπούρη. Η λεπτομερέστερη ανάλυση αποκάλυψε σε ορισμένες περιπτώσεις υψηλές συγκεντρώσεις Estonian shale oil, δηλαδή συστατικών προερχόμενων από σχιστολιθικό πετρέλαιο της Εσθονίας, σε επίπεδα περίπου 10% έως 15%.

Αν και το συγκεκριμένο συστατικό επιτρέπεται από το ISO 8217, η παρουσία του σε υψηλές συγκεντρώσεις συνδέθηκε με προβλήματα σταθερότητας του καυσίμου και δυσλειτουργίες σε φίλτρα, διαχωριστές και αντλίες καυσίμου.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μια σημαντική αλλαγή στην αγορά. Η συμμόρφωση με τα πρότυπα δεν αποτελεί πάντα εγγύηση ομαλής λειτουργίας.

Τα προβλήματα στα συμβατικά καύσιμα παραμένουν

Παρά τη μεγάλη συζήτηση γύρω από τα νέα καύσιμα και την ενεργειακή μετάβαση, τα μεγαλύτερα προβλήματα ποιότητας εξακολουθούν να εντοπίζονται στα συμβατικά βαριά ναυτιλιακά καύσιμα.

Η FOBAS καταγράφει ότι τα συγκεκριμένα καύσιμα εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των αποτελεσμάτων εκτός προδιαγραφών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Οι υπερβάσεις στο θείο παραμένουν μία από τις συχνότερες αιτίες μη συμμόρφωσης. Για τα καύσιμα χαμηλού θείου τύπου VLSFO, το κανονιστικό όριο είναι 0,50% m/m.

Οι περισσότερες οριακές αποκλίσεις καταγράφηκαν στην περιοχή 0,50% έως 0,53% m/m, όπου λαμβάνεται υπόψη η ακρίβεια της μεθόδου μέτρησης.

Ωστόσο, οι περιπτώσεις όπου το θείο ξεπερνά το 0,53% m/m θεωρούνται πιο σοβαρές, καθώς μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα συμμόρφωσης και σε ακραίες περιπτώσεις να οδηγήσουν ακόμη και στην ανάγκη απομάκρυνσης του καυσίμου από το πλοίο.

Τα περιστατικά αυτά εμφανίστηκαν σε πολλές περιοχές του κόσμου, αλλά ήταν συχνότερα σε μεγάλα κέντρα ανεφοδιασμού, όπου οι σύνθετες διαδικασίες ανάμειξης διαφορετικών τύπων καυσίμων αυξάνουν τον κίνδυνο αποκλίσεων.

Cat fines: Ο αόρατος εχθρός των μηχανών

Ένα από τα πιο κρίσιμα τεχνικά ζητήματα που αναδεικνύει η έκθεση αφορά τα catalytic fines (Aluminium και Silicon).

Τα σωματίδια αυτά προέρχονται από τη διαδικασία διύλισης και, όταν βρίσκονται σε αυξημένα επίπεδα, μπορούν να προκαλέσουν έντονη λειαντική φθορά στα συστήματα ψεκασμού καυσίμου και στα βασικά εξαρτήματα των μηχανών.

Η FOBAS υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική λειτουργία των purifiers και ο έλεγχος δειγμάτων πριν και μετά τον καθαρισμό του καυσίμου αποτελούν πλέον κρίσιμες πρακτικές πρόληψης.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν περιπτώσεις αυξημένου νατρίου, το οποίο μπορεί να σχετίζεται είτε με εισροή θαλασσινού νερού είτε με συγκεκριμένα συστατικά ανάμειξης. Αν και δεν προκαλεί πάντα άμεση βλάβη, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία τέφρας και επικαθίσεων στο σύστημα καύσης.

Τα καύσιμα χαμηλού θείου αυξάνουν τις απαιτήσεις ασφάλειας

Σε σύγκριση με τα βαριά ναυτιλιακά καύσιμα, τα ελαφρύτερα καύσιμα που χρησιμοποιούνται ευρύτερα λόγω των περιβαλλοντικών κανονισμών παρουσιάζουν γενικά καλύτερη εικόνα ποιότητας.

Ωστόσο, η FOBAS εντόπισε προβλήματα κυρίως σε παραμέτρους που συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια και τη συμμόρφωση των πλοίων με τους διεθνείς κανονισμούς.

Το σημαντικότερο ζήτημα αφορά το σημείο ανάφλεξης του καυσίμου, δηλαδή τη θερμοκρασία στην οποία μπορεί να δημιουργηθούν εύφλεκτοι ατμοί.

Με βάση τους κανονισμούς SOLAS, το ελάχιστο επιτρεπόμενο όριο είναι οι 60°C. Σε αντίθεση με άλλες μετρήσεις καυσίμων, στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπάρχει περιθώριο ανοχής.

Έτσι, οποιαδήποτε μέτρηση κάτω από τους 60°C θεωρείται μη συμμορφούμενη και απαιτεί αξιολόγηση από τον νηογνώμονα (κλάση) και τη σημαία του πλοίου πριν ληφθούν περαιτέρω αποφάσεις.

Σε ακραίες περιπτώσεις, όταν το σημείο ανάφλεξης είναι ιδιαίτερα χαμηλό, μπορεί να δημιουργηθεί ζήτημα ασφάλειας και να απαιτηθεί ακόμη και η απομάκρυνση του καυσίμου από το πλοίο.

Παράλληλα, καταγράφηκαν και περιπτώσεις αυξημένης περιεκτικότητας σε θείο στα ελαφρύτερα καύσιμα, αν και σε μικρότερη συχνότητα σε σχέση με τα βαριά καύσιμα.

Για τα καύσιμα χαμηλού θείου, οι οριακές περιπτώσεις μεταξύ 0,10% και 0,11% m/m συνήθως συνδέονται με την ακρίβεια της μέτρησης. Ωστόσο, τιμές άνω του 0,11% m/m δημιουργούν σοβαρότερο πρόβλημα, ιδιαίτερα μετά την ένταξη ολόκληρης της Μεσογείου στις περιοχές αυστηρού ελέγχου των εκπομπών θείου.

Τα βιοκαύσιμα μπαίνουν στη ναυτιλία 

Την ίδια στιγμή, η μετάβαση σε πιο καθαρά καύσιμα συνεχίζεται. Τα FAME-based biofuels αποτελούν την πιο διαδεδομένη μορφή βιοκαυσίμων στη ναυτιλία, κυρίως μέσω μειγμάτων VLSFO/FAME τύπου B30, δηλαδή με περίπου 30% περιεκτικότητα FAME.

Οι βασικοί κόμβοι ανεφοδιασμού παραμένουν:

  • η Σιγκαπούρη, 
  • η περιοχή ARA (Amsterdam–Rotterdam–Antwerp), 
  • λιμάνια της Νότιας Ευρώπης. 

Το σημαντικό συμπέρασμα της FOBAS είναι ότι τα βιοκαύσιμα δεν φαίνεται να αποτελούν την κύρια αιτία προβλημάτων ποιότητας. Στις περιπτώσεις όπου εμφανίστηκαν δυσκολίες σε blends, η αιτία αποδόθηκε κυρίως στο συμβατικό τμήμα VLSFO και όχι στο FAME.

Ωστόσο, η χρήση τους απαιτεί αυξημένη προσοχή σε θέματα όπως:

  • οι ιδιότητες ψυχρής ροής, 
  • η αποθήκευση, 
  • η σταθερότητα, 
  • η πιθανότητα μικροβιακής ανάπτυξης, 
  • η ακριβής γνώση της σύνθεσης του μείγματος. 

Η επόμενη γενιά καυσίμων φέρνει νέα πρότυπα

Η μεθανόλη, η αμμωνία και το υδρογόνο συνεχίζουν να βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας, όμως η παρουσία τους στα δεδομένα της FOBAS παραμένει περιορισμένη.

Ο λόγος είναι ότι ακόμη βρίσκονται κυρίως σε πιλοτικές εφαρμογές και όχι σε μαζική εμπορική χρήση.

Η μεγάλη πρόκληση για τη βιομηχανία θα είναι η δημιουργία ενός νέου πλαισίου ελέγχου, καθώς τα συγκεκριμένα καύσιμα δεν εντάσσονται στο υφιστάμενο πρότυπο ISO 8217.

Η ναυτιλία θα χρειαστεί:

  • νέα πρότυπα, 
  • νέες μεθόδους δοκιμών, 
  • νέα κριτήρια αποδοχής. 

Διαβάστε ακόμη