Μετά από τέσσερα χρόνια, ολοκληρώνεται μία από τις μεγαλύτερες συντονισμένες πρωτοβουλίες ενίσχυσης των εθελοντικών ομάδων δασοπυροπροστασίας που υλοποιήθηκαν ποτέ στη χώρα. Μέσα από το Πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας 2022-2026, συνολικά 2.888 εθελοντές από 71 ομάδες σε όλη την Ελλάδα ενισχύθηκαν με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών, 1.240 εθελοντές και εκπρόσωποι τοπικών φορέων συμμετείχαν σε εκπαιδευτικά εργαστήρια, ενώ 476 εθελοντές δασοπυροσβέστες εκπαιδεύτηκαν στο πεδίο μέσα από βιωματικές ασκήσεις. Η πρωτοβουλία, που υλοποιήθηκε από τον Δεσμό, το WWF Ελλάς και το HIGGS με την υποστήριξη της Εθνικής Τράπεζας, του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και του Ιδρύματος Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, επιδίωξε να ενισχύσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα των ομάδων, να αναβαθμίσει τις γνώσεις τους στην πρόληψη και διαχείριση δασικών πυρκαγιών και να δημιουργήσει ένα πιο σταθερό πλαίσιο υποστήριξης του εθελοντισμού στην Πολιτική Προστασία.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται μια συστηματική προσπάθεια που ξεκίνησε από την καταγραφή των πραγματικών αναγκών των εθελοντικών οργανώσεων. Στο πλαίσιο του προγράμματος αξιολογήθηκαν συνολικά 138 ομάδες δασοπυροπροστασίας, πραγματοποιήθηκαν 100 επιτόπιες αυτοψίες και τελικά επιλέχθηκαν 71 ομάδες από ολόκληρη τη χώρα για να ενισχυθούν με εξοπλισμό, ενώ 24 από αυτές υποστηρίχθηκαν και στους δύο κύκλους του προγράμματος. Η διαδικασία βασίστηκε σε συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης που αφορούσαν τη λειτουργία, την επιχειρησιακή δράση και τις ανάγκες κάθε ομάδας, δημιουργώντας ένα πρότυπο που πλέον χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς και από άλλους φορείς που επιθυμούν να υποστηρίξουν τον εθελοντισμό.

Επένδυση στον εξοπλισμό και στην εκπαίδευση

Η ενίσχυση των ομάδων δεν περιορίστηκε στην παροχή μέσων ατομικής προστασίας και εξοπλισμού δασοπυρόσβεσης. Αντίθετα, σχεδιάστηκε ως μια ολοκληρωμένη παρέμβαση που συνδύασε εξοπλισμό, κατάρτιση, ανταλλαγή εμπειρίας και δημιουργία μόνιμων εργαλείων γνώσης.

Στον πρώτο κύκλο του προγράμματος διατέθηκαν περίπου 500.000 ευρώ για εξοπλισμό και στον δεύτερο ακόμη 493.400 ευρώ, με τη συνολική επένδυση να προσεγγίζει το ένα εκατομμύριο ευρώ. Παράλληλα, η αρχική χρηματοδότηση λειτούργησε ως καταλύτης για την κινητοποίηση πρόσθετων πόρων από ιδιωτικές πρωτοβουλίες, ύψους περίπου 500.000 ευρώ, διευρύνοντας περαιτέρω τον αριθμό των ομάδων και των εθελοντών που ωφελήθηκαν.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην εκπαίδευση. Συνολικά 1.240 εθελοντές δασοπυροσβέστες, εκπρόσωποι φορέων και μέλη τοπικών κοινωνιών συμμετείχαν σε εργαστήρια πρόληψης και διαχείρισης δασικών πυρκαγιών. Η εμπειρία των τελευταίων ετών, ωστόσο, ανέδειξε και τη σημασία της πρακτικής εκπαίδευσης. Για τον λόγο αυτό, στον δεύτερο κύκλο του προγράμματος δόθηκε έμφαση στα πεζοπόρα τμήματα, τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην κατάσβεση όσο και στον έλεγχο της περιμέτρου μιας πυρκαγιάς. Μέσα από βιωματικές ασκήσεις σε πραγματικές συνθήκες, 476 εθελοντές από 42 ομάδες εκπαιδεύτηκαν στο πεδίο, αποκτώντας πολύτιμες επιχειρησιακές δεξιότητες.

Όπως ανέφεραν χαρακτηριστικά εκπρόσωποι εθελοντικών οργανώσεων κατά την απολογιστική εκδήλωση, «δεν ήταν μόνο ο εξοπλισμός που άλλαξε την καθημερινότητά μας. Για πρώτη φορά υπήρξε μια οργανωμένη προσπάθεια να καταγραφούν οι ανάγκες μας, να επενδυθεί χρόνος στην εκπαίδευση και να ενισχυθεί ουσιαστικά η επιχειρησιακή μας ετοιμότητα».

Ο αντίκτυπος φάνηκε στις μεγάλες πυρκαγιές

Η πραγματική αξία της πρωτοβουλίας αποτυπώθηκε στις μεγάλες πυρκαγιές που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι εθελοντές τα τελευταία χρόνια. Όλες οι ομάδες που ενισχύθηκαν μέσω του προγράμματος βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των επιχειρήσεων κατά τις καταστροφικές πυρκαγιές σε Αττική, Κορινθία, Ρόδο και Έβρο το 2023, στην Αττική το 2024, αλλά και στα μεγάλα μέτωπα του 2025 σε Αττική, Κρήτη, Αχαΐα, Πρέβεζα και Χίο.

Ο αντίκτυπος, όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς. Αποτυπώνεται στις γνώσεις, στις δεξιότητες και στην αυτοπεποίθηση που απέκτησαν οι ομάδες και μετέφεραν στο πεδίο. Αποτυπώνεται στο γεγονός ότι οι εθελοντές που εκπαιδεύτηκαν και εξοπλίστηκαν βρέθηκαν τα επόμενα χρόνια στην πρώτη γραμμή της μάχης για την προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και φυσικών οικοσυστημάτων.

Από τον εξοπλισμό στη θεσμική αναγνώριση

Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα του προγράμματος ήταν ότι συνέβαλε στην ανάδειξη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν διαχρονικά οι εθελοντές δασοπυροσβέστες. Μέσα από δράσεις πολιτικής συνηγορίας, δημόσιες παρεμβάσεις και συνεχή διάλογο με την Πολιτεία, το πρόγραμμα επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από την ηρωοποίηση των εθελοντών στην ουσιαστική στήριξη του έργου τους.

Στο πλαίσιο αυτό, η ψήφιση του νέου νόμου «Ενεργή Μάχη» θεωρείται από τους εμπλεκόμενους φορείς μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών. Για πρώτη φορά προβλέπονται θεσμικά η πιστοποιημένη εκπαίδευση των εθελοντών, η ασφαλιστική τους κάλυψη κατά τη διάρκεια της δράσης τους, η θεσμική κινητοποίησή τους, η δυνατότητα οικονομικής ενίσχυσης για εξοπλισμό, αλλά και η χορήγηση δικαιολογημένης άδειας εργασίας όταν συμμετέχουν σε επιχειρήσεις Πολιτικής Προστασίας.

Όπως τονίστηκε κατά την εκδήλωση, πρόκειται για αλλαγές που έρχονται να καλύψουν χρόνια κενά. Μέχρι πρότινος πολλοί εθελοντές εγκατέλειπαν την εργασία τους για να συνδράμουν σε μεγάλες πυρκαγιές χωρίς να διαθέτουν το απαιτούμενο θεσμικό πλαίσιο προστασίας ή ασφαλιστικής κάλυψης.

Η επόμενη ημέρα περνά από το EDUfires

Η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν σηματοδοτεί και το τέλος της προσπάθειας. Ως μόνιμη παρακαταθήκη δημιουργήθηκε το EDUfires, ένας νέος ψηφιακός εκπαιδευτικός κόμβος που συγκεντρώνει γνώσεις, καλές πρακτικές, επιστημονικό υλικό και διδάγματα από τη λειτουργία του εθελοντικού συστήματος δασοπυροπροστασίας.

Στόχος είναι να αποτελέσει έναν ζωντανό χώρο εκπαίδευσης και ανταλλαγής εμπειρίας για τις εθελοντικές ομάδες σε όλη τη χώρα, διατηρώντας και εμπλουτίζοντας τη γνώση που συγκεντρώθηκε κατά τη διάρκεια της τετραετούς πρωτοβουλίας. Τους επόμενους μήνες η πλατφόρμα θα παραδοθεί στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης, η οποία θα αναλάβει τη λειτουργία και τη διαχείρισή της.

Αναφερόμενη στη σημασία της πρωτοβουλίας, η Ντέμη Γκουντούφα, Βοηθός Γενική Διευθύντρια Στρατηγικής και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Εθνικής Τράπεζας, σημείωσε ότι «τα τελευταία χρόνια το πρόγραμμα απέδειξε τι μπορεί να πετύχει μια ουσιαστική συνεργασία όταν φορείς της κοινωνίας των πολιτών, δωρητές και άνθρωποι του πεδίου εργάζονται με κοινό στόχο». Όπως υπογράμμισε, η πρωτοβουλία «ενίσχυσε στην πράξη την ετοιμότητα των ομάδων, ανέδειξε τη σημασία της πρόληψης και συνέβαλε στην αναγνώριση των πραγματικών αναγκών των εθελοντών δασοπυροσβεστών».

Διαβάστε ακόμη