Στην επόμενη κρίσιμη φάση ωρίμανσης περνούν τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στο Βόρειο Αιγαίο, καθώς, σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γραφάκος από το βήμα της Attica Green Expo, οι δύο μεγάλες μονάδες σε Λέσβο και Σάμο αναμένεται σήμερα να λάβουν το «πράσινο φως» από τη Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίησή τους μέσω Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό στη Λέσβο προβλέπεται η κατασκευή Μονάδας Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) ετήσιας δυναμικότητας 42.000 τόνων, η οποία θα περιλαμβάνει ενσωματωμένη Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) δυναμικότητας 3.000 τόνων προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων ετησίως. Παράλληλα, σχεδιάζεται η δημιουργία Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) δυναμικότητας 33.151 τόνων και χωρητικότητας 50.000 κυβικών μέτρων. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου εκτιμάται στα 45,78 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029. Αντίστοιχα, στη Σάμο προωθείται μέσω ΣΔΙΤ η κατασκευή Μονάδας Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ, η οποία θα εγκατασταθεί στη θέση «Καμάρα» και θα εξυπηρετεί τη Σάμο, την Ικαρία και τους Φούρνους, δεχόμενη ανακυκλώσιμα, βιοαπόβλητα και σύμμεικτα απορρίμματα.
Συνολικά, το χαρτοφυλάκιο έργων διαχείρισης απορριμμάτων που «τρέχει» σήμερα ανέρχεται σε 13 έργα, αποτυπώνοντας τόσο την πρόοδο που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια όσο και τις εκκρεμότητες που παραμένουν στο μέτωπο των διαγωνιστικών διαδικασιών. Εξ αυτών, πέντε έργα έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί και βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία, συγκεκριμένα σε Δυτική Μακεδονία, Σέρρες, Ήπειρο, Ηλεία και Πελοπόννησο, αποτελώντας τον βασικό κορμό των υφιστάμενων υποδομών.
Τα υπόλοιπα οκτώ έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια διαγωνιστικής ωρίμανσης και αφορούν την Κεντρική Μακεδονία, δύο έργα στην Αττική, καθώς και παρεμβάσεις σε Ρόδο, Σαντορίνη, Κω–Κάλυμνο, Νότιο Αιγαίο και το σχήμα Λαμία–Χαλκίδα. «Το 2019 υπήρχαν μόλις τρεις μονάδες σε λειτουργία, πέντε σε κατασκευή και καμία σε διαγωνιστική διαδικασία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γραφάκος. Σύμφωνα με τον ίδιο, σήμερα λειτουργούν 14 μονάδες, άλλες 28 βρίσκονται σε κατασκευή και 10 σε διαγωνιστική διαδικασία.
Επίσης, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να βάλει τέλος στον πολυετή φαύλο κύκλο καθυστερήσεων, αντιδράσεων και αποσπασματικών λύσεων στην Αττική, η οποία παραμένει το πιο σύνθετο και κρίσιμο μέτωπο της χώρας στη διαχείριση αποβλήτων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Μανώλης Γραφάκος αποκάλυψε ότι πριν από μία εβδομάδα παρουσιάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το συνολικό σχέδιο για την Αττική, το οποίο όπως είπε είναι πλήρως κοστολογημένο και περιλαμβάνει συγκεκριμένες μονάδες και έργα. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η σύνταξη του νέου ΠΕΣΔΑ Αττικής, με στόχο να ολοκληρωθεί στις αρχές του φθινοπώρου, ώστε να κλείσει οριστικά ένα από τα πιο δύσκολα και χρονίζοντα κεφάλαια της χώρας στον τομέα των αποβλήτων.
Η σημασία της χρηματοδότησης
Την ίδια στιγμή, η αγορά και οι φορείς διαχείρισης αποβλήτων επιμένουν ότι το επόμενο κρίσιμο βήμα για να «τρέξει» ο σχεδιασμός αφορά την ενεργοποίηση σταθερών χρηματοδοτικών εργαλείων, καθώς χωρίς επαρκή χρηματοδότηση δύσκολα μπορούν να προχωρήσουν τα νέα έργα, οι αναβαθμίσεις μονάδων και ο εξοπλισμός ανακύκλωσης που απαιτεί η μετάβαση στο νέο μοντέλο.
Ο Μανώλης Γραφάκος ανέφερε ότι η αγορά έχει πλέον στη διάθεσή της τρία βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Το πρώτο αφορά την πρόσκληση του ΠΕΚΑ, μέσω της οποίας θα χρηματοδοτηθούν νέες μονάδες αλλά και η αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων από ΜΕΑ σε ΜΑΑ. Το δεύτερο αφορά την πρόσκληση του τέλους ταφής, η οποία όπως είπε θα χρηματοδοτήσει το σύνολο των αναγκών των ΦΟΔΣΑ σε εξοπλισμό ανακύκλωσης. Παράλληλα, μέσω πόρων του ΕΠΑ θα ενεργοποιηθεί νέα πρόσκληση που θα αφορά την επέκταση υφιστάμενων ΧΥΤΑ, όπου απαιτείται πρόσθετη δυναμικότητα.
Πίσω από την εικόνα επιτάχυνσης που επιχειρεί να παρουσιάσει η κυβέρνηση για τα έργα αποβλήτων, οι δήμοι και οι ΦΟΔΣΑ εξακολουθούν να εκπέμπουν σαφές μήνυμα πίεσης προς το ΥΠΕΝ, επιμένοντας ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η αργή ενεργοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων και η απόσταση ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς στόχους και στις πραγματικές δυνατότητες υλοποίησης στην Ελλάδα. Σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης που συμμετείχαν στο πάνελ περιέγραψαν μια αγορά που καλείται να «τρέξει», χωρίς όμως να έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί με την ταχύτητα που απαιτείται οι κρίσιμες προσκλήσεις χρηματοδότησης.
Ο πρόεδρος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ και δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, άφησε σαφείς αιχμές για τις καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση και την ωρίμανση των έργων, υποστηρίζοντας ότι οι χρηματοδοτικές προσκλήσεις μετατίθενται διαρκώς, ενώ πολλοί φορείς δεν διαθέτουν ακόμη ούτε ώριμες μελέτες ούτε την αναγκαία τεχνική υποστήριξη ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν στους ασφυκτικούς ευρωπαϊκούς στόχους. Ο πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ Θεσσαλίας και δήμαρχος Λαρισαίων, Θανάσης Μαμάκος, μίλησε ανοιχτά για «ένα μεγάλο χάσμα» ανάμεσα στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή, υποστηρίζοντας ότι ενώ «γνωρίζουμε τι θέλουμε να κάνουμε, υπάρχουν στόχοι, υπάρχουν εργαλεία», το βασικό πρόβλημα παραμένει «η έλλειψη χρηματοδότησης». Ο ίδιος σημείωσε ότι παρά τις εξαγγελίες για εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε υποδομές ανακύκλωσης, πράσινα σημεία και συνοδευτικά έργα, «δύο χρόνια μετά δεν έχει λειτουργήσει τίποτα», προειδοποιώντας ότι χωρίς χρηματοδότηση «δεν μπορούμε να μιλάμε για κανένα πραγματικό χρονοδιάγραμμα μετάβασης».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Μιχάλης Γεράνης, ο οποίος, παρότι αναγνώρισε ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σημαντική πρόοδος στο θεσμικό και κατασκευαστικό σκέλος, άφησε σαφείς αιχμές για τις καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση των προσκλήσεων, ζητώντας να «ανοίξουν τάχιστα» ώστε να μπορέσουν οι φορείς να προχωρήσουν τα έργα που έχουν ήδη σχεδιάσει. Όπως υποστήριξε, σε αρκετές περιπτώσεις οι ευρωπαϊκοί στόχοι «τρέχουν» γρηγορότερα από τις πραγματικές δυνατότητες των υποδομών, με αποτέλεσμα δήμοι και ΦΟΔΣΑ να πιέζονται να επιτύχουν ποσοτικούς στόχους χωρίς να έχουν ακόμη στα χέρια τους το σύνολο των αναγκαίων εργαλείων και εξοπλισμών.
Διαβάστε ακόμη
