Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της διεθνούς κλιματικής νομοθεσίας πραγματοποιήθηκε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε με ευρεία πλειοψηφία ψήφισμα που στηρίζει τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τις υποχρεώσεις των κρατών απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Η απόφαση εγκρίθηκε με 141 ψήφους υπέρ, ενώ 8 χώρες καταψήφισαν και 28 απείχαν. Ανάμεσα στις χώρες που αντιτάχθηκαν ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία, δηλαδή κράτη με ισχυρή παρουσία στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το ψήφισμα επικυρώνει ουσιαστικά τη γνωμοδότηση που είχε εκδώσει τον Ιούλιο του 2025 το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σύμφωνα με την οποία η αποτυχία των κρατών να προστατεύσουν τον πλανήτη από την κλιματική κρίση μπορεί να συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Παράλληλα, το κείμενο προβλέπει τη δημιουργία διαδικασιών παρακολούθησης της συμμόρφωσης των κρατών με τις δεσμεύσεις τους, ενώ επαναφέρει στο προσκήνιο ζητήματα όπως η σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα και η ανάγκη περιορισμού των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Όπως μεταδίδει το euronews, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε την εξέλιξη «ισχυρή επιβεβαίωση του διεθνούς δικαίου, της κλιματικής δικαιοσύνης και της ευθύνης των κρατών να προστατεύσουν τους πολίτες από την επιδεινούμενη κλιματική κρίση».
Το ψήφισμα καλεί τις κυβερνήσεις να καταθέσουν εθνικά σχέδια δράσης που θα διατηρούν την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου, όπως προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού. Παράλληλα, προτρέπει τις χώρες να τερματίσουν τις επιδοτήσεις για έρευνες και εξορύξεις ορυκτών καυσίμων, ενώ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο πλήρους αποζημίωσης για ζημιές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων αφαιρέθηκαν ορισμένες πιο αυστηρές διατάξεις που προέβλεπαν τη δημιουργία διεθνούς μητρώου καταγραφής ζημιών και αξιώσεων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ευρύτερη υποστήριξη από τα κράτη-μέλη.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε παρά τις πιέσεις που, σύμφωνα με δημοσιεύματα, άσκησε η κυβέρνηση των ΗΠΑ προς το Βανουάτου – τη μικρή νησιωτική χώρα του Ειρηνικού που κατέθεσε αρχικά το σχέδιο ψηφίσματος – ώστε να αποσύρει την πρόταση. Σε σχετική οδηγία προς αμερικανικές διπλωματικές αποστολές, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε εκφράσει έντονες αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι το ψήφισμα θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές επιπτώσεις για την αμερικανική βιομηχανία.
Η αναπληρώτρια πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Tammy Bruce, χαρακτήρισε το κείμενο «ιδιαίτερα προβληματικό», υποστηρίζοντας ότι περιλαμβάνει πολιτικές απαιτήσεις σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα και ευρύτερα ζητήματα κλιματικής πολιτικής. Από την άλλη πλευρά, οι εκπρόσωποι μικρών νησιωτικών κρατών υποστήριξαν ότι η απόφαση αποτελεί κρίσιμο βήμα επιβίωσης για χώρες που ήδη βιώνουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Ο πρέσβης του Βανουάτου στον ΟΗΕ, Odo Tevi, τόνισε ότι οι επιπτώσεις είναι πλέον ορατές στις νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες, με ολοένα συχνότερες ξηρασίες, καταστροφικές καταιγίδες και απώλειες καλλιεργειών. Όπως ανέφερε, τα κράτη που επιβαρύνονται περισσότερο από την κλιματική κρίση είναι συχνά εκείνα που συνέβαλαν λιγότερο στη δημιουργία της.
Η ανησυχία είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες όπως το Τουβαλού, όπου μεγάλο μέρος της επικράτειας απειλείται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η μέση υψομετρική στάθμη της χώρας βρίσκεται μόλις δύο μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, ενώ σημαντικό μέρος του πληθυσμού έχει ήδη αιτηθεί ειδικές βίζες κλιματικής μετανάστευσης προς την Αυστραλία.
Αντίστοιχα, το Ναούρου εξετάζει εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης πιθανής μελλοντικής μετεγκατάστασης πληθυσμού, ακόμη και μέσω προγραμμάτων πώλησης διαβατηρίων σε ξένους επενδυτές.
Οργανώσεις για το κλίμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα χαρακτήρισαν την απόφαση ιστορική, εκτιμώντας ότι ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη λογοδοσία των κρατών και των βιομηχανιών ορυκτών καυσίμων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Διαβάστε ακόμη
