Στις προκλήσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπες οι τοπικές κοινωνίες κατά τη διαδικασία της περιβαλλοντικής μετάβασης και πώς καθορίζουν τις προτεραιότητες, τις επιλογές και τις ισορροπίες που πρέπει να τηρήσουν, αναφέρθηκαν οι συμμετέχοντες σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε σήμερα στο πλαίσιο της διοργάνωσης του συνεδρίου Attica Green Expo 2026, που πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Ταε Κβο Ντο στις 27-30 Μαΐου.
Στη συζήτηση με τίτλο «Η περιβαλλοντική μετάβαση σε τοπικό επίπεδο: προτεραιότητες, επιλογές και νέες ισορροπίες», συμμετείχαν η εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ και πρώην υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αλεξάνδρα Σδούκου, ο Παναγιώτης Σημανδηράκης, πρόεδρος δικτύου ΦΟΔΣΑ και δήμαρχος Χανίων, ο πρόεδρος της ΦΟΔΣΑ Ηπείρου και δήμαρχος Πρέβεζας Νικόλαος Γεωργάκος, ο Αθανάσιος Μαμάκος, πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Θεσσαλίας και δήμαρχος Λαρισαίων, ο Γιάννης Σμυρνιώτης, πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου, ο Μιχάλης Γεράνης, πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Κ. Μακεδονίας και πρόεδρος ΔΣ Πυλαίας Χορτιάτη κι ο Παναγιώτης Πλακεντάς, πρόεδρος ΔΙΑΔΥΜΑ ΑΕ και δήμαρχος Εορδαίας.
Όπως τόνισε η κ. Σδούκου, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο, το οποίο απέχει ακόμη από το ολοκληρωμένο μοντέλο κυκλικής οικονομίας, καθώς υπολείπεται στα ποσοστά ανακύκλωσης (είμαστε στο 20% όταν ο ευρωπαϊκός μ.ο. είναι 50%). Αναγνωρίζοντας πως έχουμε πολύ δρόμο ακόμη, καθώς υπάρχει μεν πρόοδος αλλά υπάρχει απόσταση, η κ. Σδούκου τόνισε πως έχουμε κάνει σημαντικά βήματα, καθώς ενώ πριν από μερικά χρόνια συζητάγαμε για τις παράνομες χωματερές, σήμερα έχουμε καταφέρει να μειώσουμε τα πρόστιμα από την ΕΕ.
Όπως τόνισε η ίδια, είναι πολύ ότι «μιλώντας με νούμερα το 2019 είχαμε τρεις μονάδες σε λειτουργία και 5 σε κατασκευή και σήμερα μιλάμε για 14 μονάδες λειτουργία, 29 στο στάδιο της κατασκευής και άλλες 10 σε διαγωνιστική διαδικασία». Αυτό, τόνισε, «είναι ένα χειροπιαστό δείγμα προόδου το πού ήμασταν και πού είμαστε σήμερα από κει και πέρα στο κομμάτι της ενεργειακής αξιοποίησης επίσης υπάρχει μία προσπάθεια μείωσης της ταφής των απορριμμάτων κάτω από το 10%».
Πρόσθεσε επίσης ότι έχουν εγκριθεί με τη συνεργασία των ΟΤΑ τα λεγόμενα περιφερειακά ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής που καθορίζουν τις νέες υποδομές που απαιτείται για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουνε τεθεί ανά περιφέρεια και για την ακριβή καταγραφή των ποσοτήτων και των ρευμάτων αποβλήτων που θα διαχειρίζονται οι μονάδες επεξεργασίας.
Η κ. Σδούκου τόνισε πως υπάρχει ένας προϋπολογισμός περίπου 600 εκατ. μαζί με τα πράσινα σημεία και την επαναχρησιμοποίηση, με τα 87 εκατ. να προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης κι υπάρχουν επιπλέον πόροι από το τέλος ταφής, ενώ επίσης χρησιμοποιούνται για χρηματοδότηση και τα λεγόμενα συστήματα επιστροφής εγγύησης, ώστε να επιστρέφονται στους καταναλωτές ουσιαστικά πρακτικές ανακύκλωσης μέσω οικονομικών κινήτρων.
Από την πλευρά του, ο κ. Σημανδηράκης τόνισε πως το πρόγραμμα «Απόλλων» δεν πήγε καλά έως σήμερα και τόνισε πως στο κομμάτι των απορριμάτων αν δούμε τους βασικούς δείκτες η τακτική της ταφής παραμένει σταθερή, όταν ο στόχος που έχει τεθεί ως εθνική διεκδίκηση για το 2030 είναι 10% ταφή και 60% ανακύκλωση. Ο ίδιος τόνισε πως για να επιτευχθεί αυτό ο χρειαζόμαστε σχέδιο και χρήματα, τονίζοντας πως τα τελευταία 6 χρόνια ελάχιστοι δήμοι και πολίτες έχουν δει καινούργιους κάδους κι εξοπλισμό κι ούτε ένα νέο ρεύμα διαλογής. Επίσης πρόσθεσε πως με ευθύνη της εθνικής πλευράς υπογράφηκε ένα σχέδιο δυστυχώς με χειρότερους όρους από το αρχικό και δεσμεύσαμε 800 εκατ. ευρώ το 2024 από τα οποία ήδη 200 εκατ. έχουν φύγει για τον τομέα των υδάτων -δηλ. αντί να απορροφώνται χρήματα για να υλοποιηθούν οι στόχοι, μεταφέρονται αλλού. Επίσης, αναφέρθηκε στην έλλειψη τεχνικής βοήθειας από το υπουργείο στους ΟΤΑ για μελέτες, ενώ παράλληλα καθυστερεί κι η πρόσκληση για χρηματοδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Σημανδηράκης εξέφρασε την αγωνία του για να μην πάει χαμένη η υπόθεση της επιστροφής των τελών ταφής ύψους 600 εκατ. στους δήμους, που εκκρεμεί στο ΣΤΕ και τόνισε πως για την ενεργειακή αξιοποίηση δεν έχουν γίνει μονάδες επεξεργασίας κι ανάπτυξης. Επίσης επεσήμανε το γεγονός ότι το τέλος διανυκτέρευσης πηγαίνει στο κράτος, αντί να εισπράττεται από τους δήμους, ώστε να επανεπενδύεται σε ζωτικά έργα και στους πολίτες. Αυτή είναι είναι η τελευταία ευκαιρία για τη χώρα από ουραγός στην ΕΕ να γίνει κάτι, κατέληξε.
Τοποθετούμενος ο κ. Μαμάκος τόνισε πως οι ΦΟΔΣΑ δεν είναι γραφειοκρατικοί, αλλά φορείς όπου η θεωρία συναντά την πράξη κι υλοποιούνται τα έργα που έχουν σχεδιαστεί. Όπως τόνισε ο ίδιος, στην αυτοδιοίκηση παραμένει έντονη η απορία του τι πρέπει να κάνει, γιατί υπάρχουν μεν στόχοι κι εργαλεία για την ανάπτυξή τους, ωστόσο το πρόβλημα παραμένει η χρηματοδότηση. Κι αυτός επεσήμανε όπως κι ο κ. Σημανδηράκης πως υπάρχει πρόσκληση, που από το 2024 επρόκειτο να δρομολογηθεί, όμως δύο χρόνια μετά δεν έχει γίνει τίποτα. Αναφερόμενος κι αυτός στο τέλος ταφής, από το οποίο προβλεπόταν ότι μέχρι 2030 από τα πάνω από 450 εκατ. που επρόκειτο να εισπραχθούν, περισσότερο από το 85% θα επέστρεφε στις στις ΚΕΔΕ εκτός από τη δικαστική διεκδίκηση, δεν έχει γίνει τίποτα.
Ο ίδιος τόνισε πως στη Θεσσαλία, το ολιστικό σχέδιο χωριστής συλλογής προβλέπει 70 εκατομμύρια για εργοστάσια ανακύκλωσης, για πράσινα σημεία και μία σειρά παρεμβάσεων, οι οποίες πραγματικά θα βοηθήσουν στην υλοποίηση αυτών των στόχων, εάν όμως δεν υπάρχει η χρηματοδότηση, προφανώς και δεν μπορούμε να μιλάμε για καμία επίτευξη στόχων.
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Γεωργάκος στάθηκε στην καλή πρακτική που έχει εφαρμοσθεί από τις συντονισμένες ενέργειες και τη συνέργεια μεταξύ των δήμων της Ηπείρου, καθώς και την καλή πορεία των ολιστικών προγραμμάτων, ιδίως για τους ορεινούς δήμους. Ωστόσο κι ο ίδιος επέμεινε στην ανάγκη για την είσπραξη των ανταποδοτικών τελών ταφής για τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων, όπως και στην καθυστέρηση της πρόσκλησης για χρηματοδότηση. Ο ίδιος επεσήμανε πόσο είναι αναγκαίο για τον κάθε δημότη να γνωρίζει πού επενδύονται τα χρήματά του, ιδίως όσον αφορά την αποκομιδή, τη μεταφόρτωση και την επεξεργασία των απορριμμάτων.
Ο κ. Πλακεντάς αναφέρθηκε στη ΔΙΑΔΥΜΑ και την πρωτοπόρα πορεία της, που ξεκίνησε από τη συνεργασία 61 δήμων από το 1998 και τη συνέργειά τους. Ο ίδιος τόνισε πως σήμερα στην περιφέρειά του έχει κερδηθεί το στοίχημα, καθώς η ταφή καλύπτει μόλις το 38%, ενώ υπάρχουν άξονες δράσης για καλύτερη οργάνωση στα ρεύματα και την επαναχρησιμοποίηση. Όπως τόνισε, στην Περιφέρεια Δ. Μακεδονίας δεν έμειναν στα κλασικά ρεύματα (γυαλί, αλουμίνιο, πλαστικό, χαρτί), αλλά επεκτάθηκαν και σε άλλα υλικά, ιδίως στα υπολείμματα από φαρμακεία, με αποτέλεσμα από το 2020 να έχουν επανεπισκευαστεί 250.000 αντικείμενα. Επίσης αναφέρθηκε στη μεγάλη εκστρατεία ευαισθητοποίησης των παιδιών μέσα από τα σχολεία για την κυκλική οικονομία και την ανακύκλωση, ενώ όπως κι οι άλλοι συνάδελφοί του υπογράμμισε πόσο σημαντική είναι η είσπραξη ανταποδοτικών τελών από τους δήμους κι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Ο κ. Γεράνης επεσήμανε στην παρέμβασή του το πόσο αναγκαίο είναι να επανέλθει ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός, ακόμη κι ημιτελής, όπως υπήρχε παλιότερα στην Αττική. Ο κ. Γεράνης αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο πόσο σημαντικό είναι να εισπράττει η αυτοδιοίκηση το τέλος ταφής για να χρηματοδοτεί τα προγράμματα κυκλικής οικονομίας, ενώ τόνισε πως ενώ τα τελευταία 7 χρόνια έχει επιτευχθεί σημαντικό έργο στη θεσμική θωράκιση βάσει των ευρωπαϊκών οδηγιών, η Πολιτεία έχει αργοπορήσει στην χρηματοδότηση των σχεδίων. Ο ίδιος τόνισε πως πρέπει η πληρωμή των χρηματοδοτήσεων να να πάει αναλογικά. Τόνισε κι αυτός πως η πρόσκληση για χρηματοδότηση πρέπει δρομολογηθεί τάχιστα και πως για να επιτύχει η κυκλική οικονομία πρέπει να συμμετέχουν και οι πολίτες, αλλά και πρέπει να υπάρχουν τα κατάλληλα εργαλεία.
Ο κ. Σμυρνιώτης τόνισε πως η Περιφέρεια της Πελοποννήσου κι η πρόοδος που έχει καταγράψει στον τομέα της κυκλικής οικονομίας αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στο τι μπορεί να γίνει αν υπάρχει πολιτική βούληση και συναίνεση. Επισημαίνοντας την απόσταση που έχει διανυθεί από την εποχή που ως δήμαρχος Τριπόλεως είχε τοποθετήσει πρώτος μπλε κάδο και αφότου με μία δικαστική απόφαση έκλεινε ο μοναδικός ΧΑΔΑ, αφήνοντας ένα δήμο 1450 km2 με 79 κοινότητες μένει χωρίς κανέναν τόπο ταφής, σήμερα η κατάσταση έχει αναστραφεί με την Περιφέρεια να έχει επιτύχει ένα ποσοστό ταφής κάτω από το 40%. Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα ότι θα είναι η Περιφέρεια και η πρώτη που θα μετατρέψει τις μονάδες διαχείρισης αποβλήτων σε μονάδες ανακύκλωσης, ενώ πρόσθεσε πως «τρέχει και το ολιστικό πρόγραμμα και εντός των επομένων ημερών θα έχει βγει η πρώτη πρόσκληση για να μπορέσουμε να έχουμε τον εξοπλισμό προκειμένου να αρχίσει η υλοποίησή του».
Κλείνοντας η κ. Σδούκου αναγνώρισε τις ανησυχίες των δήμων και το γεγονός ότι η χώρα έμεινε πίσω στη διαχείριση απορριμμάτων, επανέλαβε όμως πως βρισκόμαστε σε μία μεταβατική περίοδο, όπου οι ΟΤΑ περνούν από το μοντέλο ταφής σε αυτό της κυκλικής οικονομίας και επεσήμανε πως η Πολιτεία χρηματοδοτεί πλέον έργα που πριν από δεκαετίες δεν χρηματοδοτούνταν καν.
Διαβάστε ακόμη
