Το τροπικό δάσος του Ατλαντικού στη Βραζιλία, το πιο απειλούμενο βιοσύστημα της χώρας, κατέγραψε πέρυσι το χαμηλότερο επίπεδο αποψίλωσης από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή των στοιχείων πριν από 40 χρόνια, σύμφωνα με νέα έκθεση, την οποία μετέδωσε ο Guardian.

Το δάσος αποτελεί το πιο πυκνοκατοικημένο βιοσύστημα της Βραζιλίας, φιλοξενώντας το 80% του πληθυσμού της χώρας και μεγάλες πόλεις όπως το Ρίο ντε Τζανέιρο και το Σάο Πάολο. Το 2025 καταγράφηκαν 8.658 εκτάρια αποψίλωσης, για πρώτη φορά κάτω από το όριο των 10.000 εκταρίων από το 1985.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις χαιρέτισαν την εξέλιξη, εκτιμώντας ότι η περιοχή θα μπορούσε ακόμη και να πετύχει «μηδενική αποψίλωση» μέσα στα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, προειδοποιούν για κινδύνους που ενδέχεται να ανατρέψουν τη θετική τάση.

Ένας από αυτούς είναι η πρόσφατη έγκριση του λεγόμενου «νομοσχεδίου καταστροφής» από το βραζιλιάνικο Κογκρέσο, το οποίο αποδυναμώνει σημαντικά την περιβαλλοντική νομοθεσία.

Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο επιστροφής στην εξουσία μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης που αντιτίθεται στις πολιτικές προστασίας του περιβάλλοντος. Ο Flávio Bolsonaro, γιος του πρώην προέδρου Jair Bolsonaro, εμφανίζεται ισόπαλος στις δημοσκοπήσεις με τον νυν πρόεδρο Luiz Inácio Lula da Silva, ο οποίος θα διεκδικήσει νέα θητεία στις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου.

«Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ανησυχητικό σενάριο», δήλωσε ο Λουίς Φερνάντο Γκέντες Πίντο, εκτελεστικός διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης SOS Mata Atlântica, εκτιμώντας ότι μια νίκη του Μπολσονάρο θα μπορούσε να στερήσει από τη Βραζιλία την ευκαιρία να εξελιχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στην προστασία του περιβάλλοντος.

Κατά τη διακυβέρνηση του Ζαΐρ Μπολσονάρο την περίοδο 2019-2023, οι πολιτικές της κυβέρνησής του οδήγησαν σε ιστορική αύξηση της αποψίλωσης και σε «πυρετό χρυσού» εντός αυτόχθονων εδαφών. Επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις φοβούνται ότι παρόμοια φαινόμενα θα μπορούσαν να επανέλθουν αν εκλεγεί ο γιος του, ο οποίος έχει δεσμευτεί να ακολουθήσει την ίδια πολιτική γραμμή.

Δύο νέες έρευνες που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη καταγράφουν σημαντική μείωση της αποψίλωσης. Η πρώτη, που βασίζεται σε στοιχεία τεσσάρων δεκαετιών, δείχνει πτώση 40% μεταξύ 2024 και 2025 — από 14.366 σε 8.658 εκτάρια. Επί προεδρίας Μπολσονάρο, η αποψίλωση είχε ξεπεράσει τα 20.000 εκτάρια στα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του.

Η δεύτερη έρευνα κατέγραψε μείωση 28%, από 53.303 σε 38.385 εκτάρια, σημειώνοντας επίσης το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της συγκεκριμένης καταγραφής το 2022. Σύμφωνα με την οργάνωση, η διαφορά στα στοιχεία οφείλεται στα διαφορετικά δορυφορικά συστήματα που χρησιμοποιούνται: το νεότερο είναι πιο ακριβές, ενώ το παλαιότερο παρέχει μεγαλύτερο ιστορικό βάθος.

Το δάσος του Ατλαντικού αποτελεί το πιο υποβαθμισμένο σημαντικό οικοσύστημα στη Βραζιλία

Παρά τη βελτίωση, ο Πίντο τόνισε ότι «η αποψίλωση παραμένει υψηλή» και υπογράμμισε πως «στο δάσος του Ατλαντικού, κάθε κομμάτι που χάνεται έχει τεράστια σημασία». Το βιοσύστημα αποτελεί το τρίτο μεγαλύτερο της Βραζιλίας μετά το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και τη σαβάνα του Cerrado, αλλά είναι μακράν το πιο αστικοποιημένο και υποβαθμισμένο. Σήμερα διατηρεί μόλις το 24% της αρχικής δασικής του κάλυψης, ενώ ο Αμαζόνιος διατηρεί περίπου το 80% και το Cerrado το 50%.

Παρ’ όλα αυτά, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εκτιμούν ότι, αν συνεχιστεί η σημερινή τάση — χάρη στη δημόσια πίεση, την κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών και την ενίσχυση των περιβαλλοντικών πολιτικών — το δάσος θα μπορούσε να φτάσει σε «μηδενική αποψίλωση» μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.

Ωστόσο, εμπόδιο θεωρείται ο νέος νόμος που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική νομοθεσία της Βραζιλίας από τη δεκαετία του 1980. Ο Λούλα άσκησε βέτο σε ορισμένα σημεία του νόμου, όμως το συντηρητικής πλειοψηφίας Κογκρέσο ανέτρεψε τα βέτο στα τέλη του 2025.

Ο νέος νόμος καταργεί την υποχρέωση προηγούμενης έγκρισης από την ομοσπονδιακή περιβαλλοντική υπηρεσία για την αδειοδότηση αποψίλωσης από τις πολιτείες, μεταφέροντας την αρμοδιότητα αποκλειστικά στις τοπικές αρχές. Η συνταγματικότητά του εξετάζεται πλέον από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Η Μαλού Ριμπέιρο, υπεύθυνη δημόσιας πολιτικής της SOS Mata Atlântica, χαρακτήρισε τον νόμο «διαστρέβλωση» που φέρνει τη Βραζιλία σε σύγκρουση με τη Συμφωνία των Παρισίων και ενδέχεται να επιδεινώσει τις κλιματικές καταστροφές. «Η αποδυνάμωση των μηχανισμών προστασίας αυτή τη στιγμή θέτει σε κίνδυνο όσα χτίζουμε εδώ και χρόνια», προειδοποίησε.

Διαβάστε ακόμη