Η Ισπανία έχει αναπτύξει ένα από τα πιο προηγμένα δίκτυα «κλιματικών καταφυγίων» στον κόσμο, καθώς τα ακραία κύματα καύσωνα εξελίσσονται σε μία από τις πιο θανατηφόρες περιβαλλοντικές απειλές στην Ευρώπη.
Τα τελευταία χρόνια, η ισπανική κυβέρνηση και οι περιφερειακές αρχές έχουν δημιουργήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο χώρων προστασίας από τη ζέστη, που περιλαμβάνει δημόσια κτίρια όπως βιβλιοθήκες, μουσεία, αθλητικά κέντρα και εμπορικά κέντρα. Μόνο στη Βαρκελώνη λειτουργούν περίπου 400 τέτοιοι χώροι, προσφέροντας κλιματισμό, καθίσματα και δωρεάν νερό σε πολίτες που δεν έχουν πρόσβαση σε κατάλληλες συνθήκες δροσιάς στο σπίτι.
Η πρωτοβουλία ενισχύθηκε μετά το περσινό καλοκαίρι-ρεκόρ, όταν ένας 16ήμερος καύσωνας έφερε θερμοκρασίες έως και 45°C και συνδέθηκε με πάνω από 150.000 θανάτους στην Ισπανία το 2025. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χιλιάδες από αυτά τα περιστατικά σχετίζονται με παρατεταμένη έκθεση σε μέτρια αλλά συνεχή υψηλή θερμοκρασία, ακόμη και χωρίς επίσημες προειδοποιήσεις.
Μεταξύ των τραγικών περιστατικών που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη ήταν ο θάνατος μιας 51χρονης εργαζόμενης στην καθαριότητα στη Βαρκελώνη, γεγονός που πυροδότησε διαμαρτυρίες για καλύτερη προστασία των εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ισπανία. Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο, με ολοένα και πιο συχνούς και έντονους καύσωνες ακόμη και σε χώρες του Βορρά, γράφει το euronews. Το 2024 εκτιμάται ότι σημειώθηκαν περίπου 62.000 θάνατοι στην Ευρώπη που σχετίζονται με τη ζέστη. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Πορτογαλία αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα κύματα καύσωνα καταγράφουν νέα ρεκόρ, ενώ ακόμη και η Φινλανδία βίωσε παρατεταμένες περιόδους 30°C, με πιέσεις στα συστήματα υγείας και προσωρινή μετατροπή δημόσιων υποδομών σε χώρους προστασίας από τη ζέστη. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι χώρες της Νότιας Ευρώπης – όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία – καταγράφουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις θνησιμότητας, ενώ η άνοδος επεκτείνεται σταδιακά και προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η πλειονότητα των θυμάτων είναι άτομα άνω των 65 ετών, καθώς και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες με προβλήματα υγείας ή ανεπαρκή στέγαση. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ευαλωτότητα δεν εξαρτάται μόνο από την ηλικία, αλλά και από το εισόδημα, τις συνθήκες εργασίας και την ποιότητα κατοικίας.
Παρά το γεγονός ότι τα κλιματικά καταφύγια είναι θεωρητικά ανοιχτά σε όλους, η πραγματική πρόκληση είναι η πρόσβαση των πιο ευάλωτων πληθυσμών. Απαιτείται καλύτερος σχεδιασμός, χαρτογράφηση των περιοχών υψηλού κινδύνου και συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών, τοπικών φορέων και ιδιωτικού τομέα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα κλιματικά καταφύγια δεν θα παραμείνουν προσωρινή λύση, αλλά θα εξελιχθούν σε μόνιμο στοιχείο του αστικού σχεδιασμού στην Ευρώπη.
Η πρόκληση πλέον είναι η μετατροπή των πόλεων μέσω περισσότερων πράσινων χώρων, καλύτερης διαχείρισης της θερμότητας και επενδύσεων σε υποδομές που μειώνουν την έκθεση των πολιτών στις ακραίες θερμοκρασίες.
Καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα εντείνονται, η Ευρώπη καλείται να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: θα ακολουθήσει το παράδειγμα της Ισπανίας ή θα συνεχίσει να αντιδρά εκ των υστέρων σε μια κρίση που ήδη κοστίζει δεκάδες χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο;
Διαβάστε ακόμη
