Νέα μέτρα έθεσε σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) για την παρακολούθηση των “forever chemicals” (PFAS) στο πόσιμο νερό, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που όλα τα κράτη μέλη θα ελέγχουν συστηματικά τα επίπεδα αυτών των ουσιών. Ωστόσο, δεν έλειψαν οι αντιδράσεις, καθώς οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι κανόνες δεν επαρκούν για να προστατεύσουν τους πολίτες από την έκθεση σε βλαβερά χημικά, αλλά μοιάζουν πιο πολύ σαν να «θεραπεύουν την πληγή», και όχι να την προλαμβάνουν.
Τι είναι τα PFAS
Τα PFAS, μια ομάδα πάνω από 10.000 συνθετικών ουσιών, έχουν ανιχνευθεί σχεδόν παντού, από τις κορυφές του Έβερεστ μέχρι το ανθρώπινο αίμα. Ονομάζονται «αιώνια χημικά», καθώς χρειάζονται περισσότερα από 1.000 χρόνια για να αποσυντεθούν φυσικά. Χρησιμοποιούνται ευρέως σε προϊόντα που είναι αδιάβροχα ή ανθεκτικά στο λίπος, όπως αντικολλητικά σκεύη, ρούχα και συσκευασίες τροφίμων. Ωστόσο, η χρόνια έκθεση σε PFAS έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων καρκίνων, μείωση της γονιμότητας και διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ουσίες αυτές μπορούν να εισέλθουν στον οργανισμό μέσω εισπνοής, κατάποσης ή ακόμα και απορρόφησης από το δέρμα. Στην Ευρώπη, περίπου 12,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιοχές όπου το πόσιμο νερό είναι μολυσμένο με PFAS.
Τι περιλαμβάνει η νέα οδηγία της ΕΕ για τα PFAS, οι αντιδράσεις
Όπως μεταδίδει το euronews, η εφαρμογή της νέας οδηγίας για το πόσιμο νερό, που τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιανουαρίου, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να παρακολουθούν τα επίπεδα PFAS και να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα αποτελέσματα. Το σύστημα αναφοράς, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι πιο απλό σε σχέση με την προηγούμενη οδηγία, μειώνοντας την ποσότητα των δεδομένων που χρειάζεται να συλλέγονται. Εάν οι τιμές υπερβούν τα όρια που καθορίζονται από την οδηγία, τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας, όπως η προσωρινή διακοπή χρήσης μολυσμένων πηγαδιών ή η εφαρμογή ειδικών διαδικασιών επεξεργασίας για την αφαίρεση των PFAS.
Παρά την αναγνώριση της σημασίας των νέων κανόνων, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι πρόκειται κυρίως για ένα «θεραπευτικό εργαλείο» που αντιμετωπίζει τα συμπτώματα και όχι την πηγή του προβλήματος. Η Sian Sutherland, συνιδρύτρια της οργάνωσης A Plastic Planet, τονίζει ότι οι κανονισμοί ενημερώνουν τους πολίτες πότε τα τοξικά χημικά έχουν φτάσει στο νερό τους, αλλά δεν εμποδίζουν την παραγωγή, την κυκλοφορία ή την απελευθέρωσή τους στην αγορά. «Χιλιάδες διαρκή χημικά παραμένουν σε κυκλοφορία, προστατευόμενα από ένα σύστημα που κυνηγά τη μόλυνση αντί να την αποτρέπει», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ίδια προσθέτει ότι οι νέες ρυθμίσεις αφήνουν τεράστια κενά: ακόμη και χαμηλές δόσεις PFAS μπορεί να είναι επιβλαβείς για την υγεία, ενώ η επιβολή της οδηγίας εξαρτάται από τα κράτη μέλη και δεν συνοδεύεται από αυστηρές κυρώσεις για τους παραγωγούς. «Ένα σύστημα αναφοράς δεν ισοδυναμεί με παύση της μόλυνσης στη ρίζα της», σημειώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανάγκη για αυστηρούς περιορισμούς στην παραγωγή και χρήση PFAS συνολικά.
Τι λέει η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, χαρακτηρίζει τα νέα όρια ως «θετικό ορόσημο» και τονίζει ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν πλέον τα εργαλεία για να εντοπίζουν γρήγορα τα PFAS και να προστατεύουν τη δημόσια υγεία. Η Jessika Roswall, επίτροπος για το περιβάλλον, την ανθεκτικότητα του νερού και την κυκλική οικονομία, τονίζει ότι η εναρμόνιση των ορίων και η υποχρεωτική παρακολούθηση είναι σημαντικά βήματα προόδου. Ωστόσο, η κοινή γνώμη και οι περιβαλλοντικοί οργανισμοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Η εμπειρία από χώρες όπως η Γαλλία, που απαγόρευσε πρόσφατα την παραγωγή και πώληση προϊόντων που περιέχουν τα αιώνια χημικά για τα οποία υπάρχουν εναλλακτικές, δείχνει ότι η ρύθμιση σε επίπεδο παραγωγής μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από την παρακολούθηση της μόλυνσης. Η πίεση της βιομηχανίας, όπως στην περίπτωση των αντικολλητικών σκευών, αποδεικνύει ότι χωρίς ισχυρή εφαρμογή και ανεξάρτητους ελέγχους, οι κανονισμοί κινδυνεύουν να παραμείνουν απλώς μια «χαρτογράφηση» της μόλυνσης.
Διαβάστε ακόμη
