Το 2026 βρίσκει τον πλανήτη να εισέρχεται στο δεύτερο μισό μιας κρίσιμης δεκαετίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, με το ρολόι να μετρά αντίστροφα και τα περιθώρια ελιγμών να στενεύουν επικίνδυνα. Οι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει ξεκάθαρα ότι οι παγκόσμιες εκπομπές άνθρακα θα πρέπει να μειωθούν σχεδόν κατά 50% έως το 2030, εάν ο κόσμος θέλει να διατηρήσει ζωντανή την προοπτική περιορισμού της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι ο πλανήτης όχι μόνο δεν βρίσκεται στην απαιτούμενη τροχιά, αλλά κινδυνεύει και με περαιτέρω οπισθοδρόμηση, ακόμη κι αν αναδύονται ορισμένες απροσδόκητες εστίες προόδου.

Σύμφωνα με το Bloomberg αυτή η αντίφαση αποτυπώνεται με ιδιαίτερη ένταση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τη μία πλευρά, η ενεργειακή μετάβαση επηρεάζεται άμεσα από τις ανατροπές στην κλιματική πολιτική που προωθεί ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με σαφή στροφή υπέρ των ορυκτών καυσίμων και αποδυνάμωση του ρυθμιστικού πλαισίου για το κλίμα. Από την άλλη, ένα παράδοξο «σωσίβιο» για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις μπαταρίες προκύπτει από την εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers, που τροφοδοτούν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η ενεργειακή μετάβαση στις ΗΠΑ, όπως διαμορφώνεται ενόψει του 2026, δεν κινείται σε ευθεία γραμμή, αλλά μέσα από αντικρουόμενες δυνάμεις που καθιστούν την πορεία της αβέβαιη.

Καθοριστικό ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις εξακολουθεί να διαδραματίζει η Κίνα, ως ο μεγαλύτερος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο αλλά και ως κεντρικός κόμβος της πράσινης τεχνολογίας. Το 2026 αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Πεκίνο θα εγκρίνει το νέο πενταετές του σχέδιο, το οποίο θα αποτυπώνει πώς εντάσσεται η κλιματική πολιτική στους ευρύτερους οικονομικούς του στόχους. Οι παρατηρητές του κλίματος στρέφουν το βλέμμα τους κυρίως στον στόχο για την ένταση άνθρακα, δηλαδή τις εκπομπές ανά μονάδα ΑΕΠ. Πρόκειται για έναν δείκτη στον οποίο η Κίνα δεν βρίσκεται σήμερα εντός τροχιάς σε σχέση με το προηγούμενο πενταετές σχέδιο του 2020. Το πόσο αποφασιστικά θα κινηθούν οι Κινέζοι χάραξης πολιτικής για να κλείσουν αυτό το κενό θα λειτουργήσει ως κρίσιμο τεστ για τη φιλοδοξία της χώρας να διατηρήσει ρόλο κλιματικής ηγεσίας, σε μια περίοδο που άλλες μεγάλες οικονομίες δείχνουν τάσεις υπαναχώρησης.

Την ίδια στιγμή, η δυναμική της κινεζικής πράσινης τεχνολογίας λειτουργεί ως καταλύτης για αναπτυσσόμενες χώρες, δημιουργώντας εστίες αισιοδοξίας σε ένα κατά τα άλλα ζοφερό τοπίο. Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται εντυπωσιακές ιστορίες επιτυχίας που βασίστηκαν στην πρόσβαση σε φθηνό και διαθέσιμο καθαρό εξοπλισμό από την Κίνα. Στο Μπαγκλαντές, οι αυτόνομες εγκαταστάσεις οικιακών φωτοβολταϊκών εκτός δικτύου κατέγραψαν παγκόσμιο ρεκόρ, επιταχύνοντας τον εξηλεκτρισμό της υπαίθρου. Στο Πακιστάν, η μαζική εισαγωγή ηλιακών πάνελ και συστημάτων αποθήκευσης οδήγησε τη χώρα να εγκαταλείψει το φυσικό αέριο ως στρατηγικό καύσιμο. Στην Αιθιοπία, μια de facto απαγόρευση εισαγωγής οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης προκάλεσε έκρηξη στις πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Καθώς οι εξαγωγές κινεζικής πράσινης τεχνολογίας αυξάνονται, οι προσδοκίες είναι ότι το 2026 θα φέρει ακόμη περισσότερα τέτοια παραδείγματα ταχείας ενεργειακής μετάβασης στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Στον πυρήνα της ενεργειακής συζήτησης για το 2026 βρίσκεται και η τεχνητή νοημοσύνη, με τους επενδυτές να αναρωτιούνται εάν το φούσκωμα της αγοράς μπορεί να αντέξει. Η προηγούμενη χρονιά ξεκίνησε με ισχυρούς κραδασμούς στις μετοχές που συνδέονται με την AI, μετά την εμφάνιση πιο αποδοτικών μοντέλων από την κινεζική εταιρεία DeepSeek, τα οποία ανέτρεψαν τις προβλέψεις για την εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Το ερώτημα που πλανάται είναι εάν το 2026 θα φέρει ένα νέο «DeepSeek moment». Ακόμη και αν οι αλγόριθμοι δεν γίνουν δραστικά πιο αποδοτικοί, ο κίνδυνος μιας διόρθωσης παραμένει, καθώς οι υποδομές δυσκολεύονται να ακολουθήσουν. Ήδη, εταιρείες καθαρής ενέργειας και developers ακινήτων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι τα ηλεκτρικά δίκτυα, οι διαδικασίες αδειοδότησης και το ρυθμιστικό πλαίσιο δεν συμβαδίζουν με τον ρυθμό των νέων διασυνδέσεων.

Αντίστοιχα διχασμένη εικόνα παρουσιάζει και η παγκόσμια αγορά ηλεκτρικών οχημάτων. Το 2026 αναμένεται να παγιώσει μια σαφή διάσπαση, με τις πωλήσεις στις ΗΠΑ να επιβραδύνονται, ενώ στον υπόλοιπο κόσμο η μετάβαση επιταχύνεται. Η BloombergNEF εκτιμά ότι παγκοσμίως θα πωληθούν 16,9 εκατ. ηλεκτρικά οχήματα έως τον Σεπτέμβριο, αριθμός αυξημένος κατά 16% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Κινητήριος δύναμη αυτής της ανόδου παραμένουν τα οικονομικά και τεχνολογικά ανταγωνιστικά κινεζικά μοντέλα, που συνεχίζουν να κατακτούν αγορές. Στις ΗΠΑ, ωστόσο, το τοπίο είναι σαφώς πιο θολό, καθώς τα κινεζικά οχήματα παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένα. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για στασιμότητα των πωλήσεων στο πρώτο εξάμηνο και πτώση στο τρίτο τρίμηνο, σε σύγκριση με τα ιστορικά υψηλά του τέλους του προηγούμενου έτους.

Τέλος, στο ρυθμιστικό πεδίο, το 2026 αναμένεται να σηματοδοτήσει τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεση στην αμερικανική κλιματική πολιτική. Η διαδικασία που ξεκίνησε το καλοκαίρι από την Environmental Protection Agency για την αποδόμηση της ομοσπονδιακής εξουσίας ρύθμισης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου φτάνει στην ολοκλήρωσή της. Η αναμενόμενη οριστικοποίηση της κατάργησης του λεγόμενου «endangerment finding» θα οδηγήσει στην άμεση άρση των κανονισμών για τις εκπομπές από επιβατικά αυτοκίνητα και φορτηγά. Παρότι έχουν ήδη καταργηθεί αρκετοί κλιματικοί κανόνες, αυτή η κίνηση θεωρείται η πιο καθοριστική, με δεδομένο ότι θα αμφισβητηθεί άμεσα στα δικαστήρια. Η νομική μάχη που θα ακολουθήσει ενδέχεται να κρίνει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Συνολικά, το 2026 διαγράφεται ως έτος έντονων αντιφάσεων: μια χρονιά όπου οι στόχοι για το κλίμα γίνονται ολοένα και πιο πιεστικοί, αλλά οι πολιτικές, οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις κινούνται σε διαφορετικές ταχύτητες. Το αν θα αποτελέσει σημείο καμπής ή χαμένη ευκαιρία θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν τώρα, στο πιο κρίσιμο ίσως σημείο της δεκαετίας.

Διαβάστε ακόμη