«Στο κόκκινο» βρίσκονται τα Δυτικά Βαλκάνια καθώς από τη μία πλευρά η υψηλή παραγωγή υδροηλεκτρικής και ηλιακής ενέργειας σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις μεταρρυθμίσεων στις αγορές ενδέχεται να πλήξει την κερδοφορία των μονάδων ΑΠΕ ενώ την ίδια ώρα, η αυξανόμενη συμμετοχή της αιολικής και ηλιακής παραγωγής προκαλεί προβληματισμό για την ανθεκτικότητα των υποδομών των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Αύξηση των αποθεμάτων νερού στα υδροηλεκτρικά
«Όταν οι ισχυρές ροές νερού στα υδροηλεκτρικά συμπίπτουν με τα μέγιστα της ηλιακής παραγωγής, το σύστημα μπορεί γρήγορα να βρεθεί σε κατάσταση υπερπροσφοράς, αναγκάζοντας περικοπές παραγωγής και ωθώντας τις τιμές προς το μηδέν – ή ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα μόλις εισαχθούν οι αρνητικές τιμές», δήλωσε στη Montel ο Ούρος Μπογιανιτς επικεφαλής διαχείρισης χαρτοφυλακίου στην εταιρεία trading και επενδύσεων EFT Trade με έδρα τη Σερβία.
Μετά από περιόδους ξηρασίας το 2024 και το 2025, η περιοχή βρίσκεται τώρα σε περίοδο πλεονάσματος υδροηλεκτρικής παραγωγής. Η ισχυρή διαθεσιμότητα υδροηλεκτρικής ενέργειας στο δεύτερο τρίμηνο του έτους πιθανότατα θα πιέσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, είχε αναφέρει η Montel τον Ιανουάριο. Η παραγωγή από υδροηλεκτρικά αναμένεται να παραμείνει περίπου 2,9 GW πάνω από τα εποχικά φυσιολογικά επίπεδα αυτή και την επόμενη εβδομάδα.
Η πρόσφατη δραστηριότητα στην αγορά έχει ήδη δείξει το μέγεθος της πρόκλησης. Το σερβικό χρηματιστήριο ενέργειας Seepex κατέγραψε 40% περικοπή παραγωγής από φωτοβολταϊκά στις ώρες αιχμής στις 26 Φεβρουαρίου, ένα ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο για τον χειμώνα. «Φανταστείτε τι θα συμβεί τον Μάιο και τον Ιούνιο όσον αφορά την ηλιακή παραγωγή», είπε ο Μπογιανιτς, σημειώνοντας ότι η ταυτόχρονη υψηλή παραγωγή από άνεμο και ήλιο συμβαίνει συνήθως μόνο περίπου στο 11% του χρόνου ετησίως, αλλά αν συνδυαστεί με πλεόνασμα υδροηλεκτρικής ενέργειας, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ ευρύτερες σε περιφερειακό επίπεδο.
Η προγραμματισμένη εισαγωγή αρνητικών τιμών στο Seepex το δεύτερο τρίμηνο θα μπορούσε επίσης να αλλάξει σημαντικά τη συμπεριφορά των παραγωγών, πρόσθεσε. Επιπλέον, σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί μικρότεροι παραγωγοί φωτοβολταϊκών που είναι συνδεδεμένοι στα δίκτυα διανομής 100 kV δεν διαθέτουν τον απαραίτητο εξοπλισμό ή τις λειτουργικές πρακτικές για να μειώνουν την παραγωγή όταν υπάρχει υπερπροσφορά.
Απειλή για τη σταθερότητα του δικτύου
Επιπρόσθετα, τα ενεργειακά συστήματα στα Δυτικά Βαλκάνια αντιμετωπίζουν αυξανόμενους επιχειρησιακούς κινδύνους, καθώς η αυξανόμενη συμμετοχή της αιολικής και ηλιακής παραγωγής μειώνει την αδράνεια του δικτύου και εκθέτει αδυναμίες στην παλιά υποδομή, δήλωσαν συμμετέχοντες της αγοράς στη Montel.
Η μειωμένη αδράνεια του συστήματος θα γίνει πιο σημαντική καθώς οι μεγάλες συγχρονικές μονάδες άνθρακα σταδιακά αντικαθίστανται από ΑΠΕ με inverters, είπε ο Γκόραν Μαϊστρόβιτς, στέλεχος της κρατικής κροατικής ενεργειακής συμβουλευτικής EIHP. Όπως τόνισε, η χαμηλότερη αδράνεια σημαίνει ότι η συχνότητα μπορεί να αλλάζει πιο γρήγορα μετά από διακοπές λειτουργίας μονάδων, ενώ η έλλειψη ισχύος βραχυκυκλώματος και υποστήριξης τάσης, επίσης, θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα του συστήματος.
Απαιτούνται επενδύσεις έως 15 δισ. ευρώ στα δίκτυα
Ωστόσο, ο Μαϊστρόβιτς επισήμανε ότι η πιο επείγουσα πρόκληση προέρχεται από την παλιά υποδομή του δικτύου στην περιοχή υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται επένδυση 10-14 δισ. ευρώ σε δίκτυα μεταφοράς και διανομής μέχρι το 2030 για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος και την περαιτέρω ενσωμάτωση των ΑΠΕ..
Οι αδυναμίες στις υποδομές και το black out
Η αδύναμη υποδομή συνέβαλε εν μέρει στο διαδοχικό black out που έπληξε αρκετές χώρες των Βαλκανίων τον Ιούνιο του 2024 και στη μεγάλη διακοπή ρέυματος στη Βόρεια Μακεδονία τον περασμένο Μάιο.
Περαιτέρω πίεση στις τιμές
Ταυτόχρονα, ο μηχανισμός CBAM θα μπορούσε να εντείνει την πίεση στις περιφερειακές τιμές περιορίζοντας τις εξαγωγές πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας προς την ΕΕ, δήλωσε άλλος trader στη Montel.
Από τον Ιανουάριο, οι εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ από χώρες εκτός ΕΕ αντιμετωπίζουν επιβάρυνση CBAM, γεγονός που καθιστά τις εξαγωγές από τα Δυτικά Βαλκάνια λιγότερο ανταγωνιστικές. Αυτό έχει ήδη αρχίσει να «εγκλωβίζει» τα εποχικά πλεονάσματα υδροηλεκτρικής ενέργειας μέσα στην περιοχή. Σύμφωνα με τους traders, το πραγματικό πρόβλημα ξεκινά όταν εμφανίζονται μεγαλύτερα πλεονάσματα και η ηλεκτρική ενέργεια δεν μπορεί να διοχετευθεί στην ΕΕ. Μάλιστα, εκτιμούν πως μια απότομη πτώση των χονδρικών τιμών θα μπορούσε να καταστήσει τις μονάδες άνθρακα μη οικονομικές, αναγκάζοντας τις εταιρείες κοινής ωφέλειας να βασιστούν περισσότερο στην υδροηλεκτρική παραγωγή – αν και ορισμένες κρατικές εταιρείες ενδέχεται να διστάσουν λόγω ανησυχιών για τη σταθερότητα του συστήματος.
Διαβάστε ακόμη
