Η εικόνα των Χριστουγέννων παραδοσιακά συνδέεται με φωτισμένες πόλεις, γεμάτα εμπορικά καταστήματα και αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία — και ιδίως μετά την πανδημία — ένα σημαντικό μέρος της εορταστικής δραστηριότητας έχει μεταφερθεί στο ψηφιακό περιβάλλον. Αγορές, ψυχαγωγία, πληρωμές και logistics πραγματοποιούνται πλέον «αόρατα», μέσα από οθόνες και servers, δημιουργώντας ένα λιγότερο ορατό αλλά εξαιρετικά ενεργοβόρο αποτύπωμα.

Η ψηφιακή αιχμή των γιορτών

Σύμφωνα με στοιχεία της Akamai και της Cloudflare, κατά την περίοδο Νοεμβρίου–Δεκεμβρίου η παγκόσμια διαδικτυακή κίνηση αυξάνεται κατά 15% έως 30%, με αιχμές τις ημέρες του BlackFriday, CyberMonday και την εβδομάδα των Χριστουγέννων. Η αύξηση αυτή δεν αφορά μόνο τις online αγορές, αλλά και:

  • streaming περιεχομένου (ταινίες, σειρές, μουσική),
  • cloudgaming,
  • ψηφιακές πληρωμές,
  • αποθήκευση φωτογραφιών και βίντεο,
  • real-time tracking παραδόσεωνκαι logistics.

Κάθε «κλικ» ενεργοποιεί μια αλυσίδα ενεργοβόρων διεργασιών: από data centers και δίκτυα μεταφοράς δεδομένων έως συσκευές τελικών χρηστών.

Data centers: οι αθέατες ενεργειακές μηχανές

Στην καρδιά αυτής της ψηφιακής οικονομίας βρίσκονται τα data centers. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), τα data centers και τα δίκτυα μετάδοσης δεδομένων καταναλώνουν σήμερα περίπου 2–3% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή πάνω από 400 TWh ετησίως — ποσότητα συγκρίσιμη με την ετήσια κατανάλωση χωρών όπως η Γαλλία ή η Γερμανία.

Κατά τις εορταστικές περιόδους, η ζήτηση αυξάνεται απότομα, κυρίως στις αγορές της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, όπου η ψηφιακή κατανάλωση είναι υψηλότερη. Ένα μεγάλο hyperscale data center μπορεί να καταναλώνει 50 έως 100 MW συνεχούς ισχύος, όσο δηλαδή μια μικρή πόλη 50.000 κατοίκων. Η κατανάλωση αυτή δεν αφορά μόνο τους servers, αλλά και τα συστήματα ψύξης, εφεδρικής τροφοδοσίας και ασφάλειας.

Streaming: η «άυλη» ψυχαγωγία με πραγματικό κόστος

Η εορταστική περίοδος συνοδεύεται από αύξηση της κατανάλωσης streaming περιεχομένου. Μελέτη του CarbonTrust εκτιμά ότι μία ώρα streaming σε υψηλή ανάλυση μπορεί να καταναλώσει 200–400 Wh ενέργειας, ανάλογα με το δίκτυο και τη συσκευή. Όταν εκατομμύρια χρήστες παρακολουθούν ταυτόχρονα χριστουγεννιάτικες ταινίες ή liveevents, το συνολικό ενεργειακό αποτύπωμα γίνεται σημαντικό.

Σύμφωνα με το Shift Project, ο ψηφιακός τομέας ευθύνεται ήδη για περίπου 3,7% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂, ποσοστό συγκρίσιμο με εκείνο της αεροπορίας. Χωρίς παρεμβάσεις, το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί, καθώς η ζήτηση για δεδομένα συνεχίζει να εκτοξεύεται.

Online αγορές και logistics: ενέργεια πέρα από την οθόνη

Οι online αγορές δεν περιορίζονται στην κατανάλωση ενέργειας των servers. Κάθε παραγγελία ενεργοποιεί αποθήκες, αυτοματοποιημένα συστήματα, κέντρα διανομής και στόλους μεταφορών. Σύμφωνα με μελέτη του MIT, η ενέργεια που καταναλώνεται στην εφοδιαστική αλυσίδα των e-commerce παραγγελιών μπορεί να είναι 30–40% υψηλότερη σε περιόδους αιχμής, όπως τα Χριστούγεννα.

Η αυξημένη ζήτηση για ταχύτερες παραδόσεις (next-day ή same-daydelivery) επιβαρύνει περαιτέρω το ενεργειακό ισοζύγιο, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα βελτιστοποίησης δρομολογίων και αυξάνει τις εκπομπές ανά πακέτο.

Το κόστος της ενέργειας και η ανταγωνιστικότητα

Για τις εταιρείες τεχνολογίας, το ενεργειακό κόστος δεν είναι απλώς περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά κρίσιμος παράγοντας ανταγωνιστικότητας. Σύμφωνα με αναλύσεις της McKinsey, η ενέργεια μπορεί να αντιπροσωπεύει έως και 40% του λειτουργικού κόστους ενός datacenter.

Σε περιβάλλον αυξημένων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, μια αύξηση κατά 10 €/MWh μπορεί να μεταφραστεί σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως για μεγάλους παρόχουςcloud. Αυτός είναι και ο λόγος που οι BigTech εταιρείες επενδύουν επιθετικά σε:

  • μακροχρόνια συμβόλαια αγοράς πράσινης ενέργειας (PPAs),
  • ιδιόκτητες μονάδες ΑΠΕ,
  • συστήματα αποθήκευσης ενέργειας,
  • βελτιστοποίηση ψύξης και ενεργειακής απόδοσης.

Η Google, η Amazon και η Microsoft συγκαταλέγονται πλέον στους μεγαλύτερους αγοραστές πράσινης ενέργειας παγκοσμίως, όχι μόνο για λόγους βιωσιμότητας, αλλά και για τη σταθεροποίηση του κόστους.

Το «αόρατο» αποτύπωμα φτάνει στον καταναλωτή

Το ενεργειακό αποτύπωμα των γιορτών δεν εξαφανίζεται. Μετακυλίεται έμμεσα στον καταναλωτή, μέσω:

  • αυξημένων τιμών συνδρομών streaming,
  • κόστους παράδοσης,
  • επενδύσεων υποδομής που πρέπει να αποσβεστούν,
  • πιέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Καθώς η ψηφιακή κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται, το ερώτημα δεν είναι αν οι γιορτές έχουν ενεργειακό κόστος, αλλά αν το ενεργειακό σύστημα μπορεί να το υποστηρίξει με βιώσιμο τρόπο.

Ένα νέο ενεργειακό αφήγημα για τις γιορτές

Οι γιορτές του μέλλοντος δεν θα είναι μόνο πιο ψηφιακές, αλλά και πιο ενεργοβόρες — εκτός αν αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο παράγουμε και καταναλώνουμε ενέργεια. Η πρόκληση για κυβερνήσεις, εταιρείες και καταναλωτές είναι να αναγνωρίσουν ότι πίσω από κάθε «άυλη» εμπειρία κρύβεται μια πολύ πραγματική ενεργειακή υποδομή. Το αόρατο ενεργειακό αποτύπωμα των Χριστουγέννων ίσως να μην φωτίζεται με λαμπιόνια, αλλά επηρεάζει ολοένα και περισσότερο την οικονομία, το περιβάλλον και την ενεργειακή στρατηγική του πλανήτη.

Διαβάστε ακόμη