Τον τελευταίο κρίκο σε μια αλυσίδα θετικών εξελίξεων που παραπέμπουν σε ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια και την διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της περιοχής της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης συνιστά η συμφωνία της Venture Global με την Atlantic SEE LNG, για τον διπλασιασμό των ποσοτήτων αμερικανικού LNG που θα προμηθεύεται η κοινοπραξία των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας από την αμερικανική εταιρεία. Πρόκειται ουσιαστικά για μια «αναβάθμιση» του deal μεταξύ των δυο πλευρών που είχε ανακοινωθεί στο πλαίσιο της P-TEC τον περασμένο Νοέμβριο καθώς προβλέπει την αύξηση της ποσότητας αμερικανικού LNG που θα προμηθεύει η Venture Global την Atlantic αρχής γενομένης από το 2030 και για περίοδο 20 ετών σε 1 εκατ. τόνους ετησίως (MTPA) κατ΄ελάχιστον ή 1,4 κυβικά μέτρα ετησίως (bcm) από 0,5 εκατ. MTPA ή 0,7 bcm προηγουμένως.
Το timing της ενίσχυσης του μακροπρόθεσμου deal Atlantic SEE – Venture Global
Έχει τη σημασία του ότι η ενδυνάμωση της πρώτης μακροπρόθεσμης δεσμευτικής συμφωνίας για προμήθεια αμερικανικού LNG στην περιοχή της «επήρειας» του Κάθετου Διαδρόμου έρχεται σε μια περίοδο όπου η διάθεση για σύναψη τέτοιων deals στην Ευρώπη έχει μειωθεί, πράγμα που εγείρει κινδύνους τόσο για το κόστος όσο και την ασφάλεια εφοδιασμού της Γηραιάς Ηπείρου, όπως υπογράμμισε ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE Αλέξανδρος Εξάρχου σε πρόσφατες δηλώσεις του στο Bloomberg. Πράγματι, σύμφωνα με στοιχεία του ίδιου πρακτορείου μόνο μια τέτοιου είδους συμφωνία έχει κλείσει φέτος, ενώ κατά το 2025 είχαν συναφθεί τουλάχιστον έξι. Στο «κάδρο» αυτό πρέπει να διαβαστεί η επισήμανση του κ. Εξάρχου ότι η ενισχυμένη πλέον συμφωνία με τη Venture Global προστατεύει την Atlantic SEE LNG (και κατ’ επέκταση τους δικούς της τελικούς πελάτες) από τις διακυμάνσεις της spot αγοράς. Και είναι προφανές ότι πρόκειται για μια συμφωνία που προσφέρει «καύσιμα» -υπό τη μορφή του αμερικανικού LNG- για την αξιοποίηση των υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς ευθυγραμμίζεται με τον σχεδιασμό αφενός για ενίσχυση της δυναμικότητάς του στη «βασική» διαδρομή Ελλάδα-Βουλγαρία-Ρουμανία- Μολδαβία-Ουκρανία, αφετέρου για ενεργοποίηση της διακλάδωσης προς Σλοβακία και Ουγγαρία και για επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια (Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία, Σερβία).
Οι νέες συμφωνίες με offtakers που βρίσκονται στα σκαριά
Με τις πρόσθετες ποσότητες αμερικανικού LNG που “κλείδωσε” η Atlantic SEE LNG, ανοίγει ο δρόμος και για νέες μακροπρόθεσμες συμφωνίες με offtakers από την περιοχή των Βαλκανίων και της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του κ, Εξάρχου, έως το τέλος του καλοκαιριού αναμένεται να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις και με τη Ρουμανία. Σε αυτή την περίπτωση, η συνολική ποσότητα που θα έχει δεσμευτεί θα ανέλθει στα 3,7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, εάν συνυπολογιστούν και οι ποσότητες που έχουν ήδη δεσμευτεί στη βάση των συμφωνιών με Αλβανία (1 bcm) και Βοσνία-Εργεζοβίνη (0,5 bcm).
Ο ίδιος είχε προσθέσει ότι, εφόσον συναφθούν εντός του έτους δεσμευτικές συμφωνίες και με τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, η Atlantic SEE LNG θα επιδιώξει τη σύναψη νέων συμβολαίων προμήθειας LNG. Η εταιρεία εξετάζει επίσης τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών προμήθειας LNG με χώρες όπως η Σερβία, η Κροατία και η Βόρεια Μακεδονία, με τον όλο σχεδιασμό να αποκτά ενισχυμένη δυναμική.
Την ίδια στιγμή, πέρα από τις μακροπρόθεσμες συμφωνίες, δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για βραχυπρόθεσμα deals πώλησης φυσικού αερίου σε χώρες της περιοχής που «μεταφράζονται» σε δεσμεύσεις δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο πριν το 2030. Εξέλιξη που επίσης έχει τη σημασία της ενόψει της πρώτης δημοπρασίας για δέσμευση ετήσιας δυναμικότητας που έχει προγραμματιστεί για τις 6 Ιουλίου και για την έκβαση της οποίας εκφράζεται συγκρατημένη αισιοδοξία από παράγοντες της αγοράς. Ο κ. Εξάρχου, άλλωστε, είχε αποκαλύψει την πρόθεση της Atlantic SEE να κλείσει και συμφωνίες προμήθειας φυσικού αερίου για την περίοδο 2026-2030 στο πλαίσιο εκδήλωσης στο Χρηματιστήριο Αθηνών στα τέλη του 2025, ενώ κατά την τοποθέτησή του στο ΟΤ Forum αυτή την εβδομάδα είχε πει ότι η Atlantic SEE μπορεί να δραστηριοποιηθεί και κατά τη μεταβατική περίοδο 2026-2030, πραγματοποιώντας συναλλαγές LNG στην αγορά spot.
Οι θετικές εξελίξεις στο hardware και το software του Κάθετου Διαδρόμου Σε κάθε περίπτωση, η νέα συμφωνία Venture Global-Atlantic SEE έρχεται σε μια περίοδο πυκνών εξελίξεων που «γράφουν» το νέο κεφάλαιο του Κάθετου Διαδρόμου και αφορούν τόσο στο «hardware» του έργου, με την ωρίμανση κρίσιμων υποδομών για την αύξηση της δυναμικότητάς του, όσο και το «software», δηλαδή το ρυθμιστικό και τιμολογιακό πλαίσιο που καθορίζει την εμπορική ελκυστικότητα της διαδρομής.
Το ορόσημο της 1ης Ιουλίου για την αύξηση της δυναμικότητας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας
Στο σκέλος του hardware, από την 1η Ιουλίου αυξάνεται η μεταφορική ικανότητα φυσικού αερίου στο πρώτο σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου, μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, από 2,4 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως (bcm) σε 3,1 bcm χάρη στην ολοκλήρωση των σχετικών έργων υποδομής στο βουλγαρικό δίκτυο. Σύμφωνα με τον Διαχειριστή Συστήματος Φυσικού Αερίου της Βουλγαρίας, Bulgartransgaz, έως το τέλος του έτους η δυναμικότητα προβλέπεται να φτάσει τα 3,6 bcm. Παράλληλα, σχεδιάζεται ο διπλασιασμός της μεταφορικής ικανότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Ρουμανίας, από 5 σε 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από το έτος φυσικού αερίου 2027-2028., ενώ την ίδια περίοδο προβλέπεται και η αύξηση της δυναμικότητας μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας. Πρωτοβουλίες που «κουμπώνουν» με το οριστικό τέλος στις εισαγωγές ρωσικού αερίου στην ΕΕ που τοποθετείται χρονικά στο τέλος του 2027 σύμφωνα με τον οδικό χάρτη του Ευρωπαϊκού Κανονισμού Repower EU.
«Κλειδί» οι μειώσεις των χρεώσεων μεταφοράς αερίου στη Ρουμανία
Στο ρυθμιστικό και τιμολογιακό πεδίο, δηλαδή στο software του Κάθετου Διαδρόμου, σημαντικό ορόσημο θεωρείται από παράγοντες της αγοράς η μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης φυσικού αερίου στο ρουμανικό τμήμα της όδευσης. Η κίνηση αναμενόταν εδώ και καιρό, καθώς οι υψηλές ρουμανικές ταρίφες θεωρούνταν ένα από τα βασικά εμπόδια για την ανάπτυξη των ροών μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής. «Πρόκειται αναμφίβολα για σημαντική εξέλιξη, η οποία θα μπορούσε να δώσει ώθηση στο έργο, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερες ροές LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία και τις αποθήκες της», σχολιάζουν traders, κάνοντας λόγο για βελτίωση της εμπορικής ελκυστικότητας του Κάθετου Διαδρόμου. Σύμφωνα με υπολογισμούς του ICIS, το σημερινό κόστος μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου ανέρχεται σε 9,39 ευρώ ανά MWh. Στόχος των πέντε χωρών που εμπλέκονται στο έργο —Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία— είναι η ετήσια ταρίφα να περιοριστεί στα 5,85 ευρώ ανά MWh.
Θετικοί οιωνοί για την ετήσια δημοπρασία της 6ης Ιουλίου
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι το έργο περνά σταδιακά σε φάση ωρίμανσης και ενισχύουν τις προσδοκίες για την πρώτη δημοπρασία δέσμευσης ετήσιας δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 6 Ιουλίου. Παράγοντες της αγοράς αναμένουν την εκδήλωση σημαντικού ενδιαφέροντος, καθώς η αύξηση της δυναμικότητας και η αποκλιμάκωση των τελών μεταφοράς βελτιώνουν τους οικονομικούς όρους χρήσης της διαδρομής. Αρμόδιες πηγές μάλιστα κάνουν λόγο για δέσμευση δυναμικότητας τουλάχιστον 30% μέσω της πύλης του Σιδηρόκαστρου, στα σύνορα με τη Βουλγαρία. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε ποσότητα άνω του 1 δισ. κυβικών μέτρων (bcm), με τα φορτία αερίου να καταλήγουν και στους «ενδιάμεσους» σταθμούς του Κάθετου Διαδρόμου (Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία) και όχι απαραιτήτως μόνο στην Ουκρανία.
Διαβάστε ακόμη
