Σε ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά στοιχήματα της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής της ΝΑ Ευρώπης εξελίσσεται ο Κάθετος Διάδρομος εκτιμά σε συνέντευξή του στο «Πρώτο Θέμα» ο επικεφαλής του ομίλου AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου. Ο ίδιος προσθέτει ότι οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες για προμήθεια LNG σε συνδυασμό με τις νέες υποδομές που θα απαιτηθούν για να υποστηριχθούν αυτές οι ποσότητες -με ποσότητες της τάξης των 4,5 δις. κυβικών μέτρων  LNG για τη ΝΑ Ευρώπη να έχουν ήδη «κλειδώσει»-  μπορούν να αποφέρουν έσοδα έως και 2,5 δις. ευρώ μετά το 2030 για τον Όμιλο και EBITDA της τάξης των 80-130 δις ευρώ σε ετήσια βάση.

Στόχος του κ. Εξάρχου είναι μέσα στο έτος να έχουν ολοκληρωθεί οι βασικές συμφωνίες, καθώς αυτό θα προσφέρει μεγαλύτερη βεβαιότητα για το επόμενο στάδιο. Μετά τις δυο 20ετείς συμφωνίες -αρχής γενομένης από το 2030- για προμήθεια LNG σε Αλβανία (1 bcm ετησίως) και Βοσνία-Ερζεγοβίνη (0,5 bcm), η επόμενη μακροπρόθεσμη συμφωνία που είναι προ των πυλών είναι με τη Ρουμανία (για 2 bcm ετησίως).

Εξάρχου: Πώς θα συνδεθεί ο Κάθετος Διάδρομος με την Αλβανία

Το γεγονός ότι τα συμβόλαια που έχουν ήδη υπογραφεί και τα MoU που αναμένεται να μετουσιωθούν σε δεσμευτικές συμφωνίες στο αμέσως επόμενο διάστημα «σωρεύουν» ποσότητες LNG 4,5 bcm προδιαγράφει την ανάγκη δημιουργίας δεύτερου FSRU στην Ελλάδα, ο κ. Εξάρχου διευκρινίζει ωστόσο ότι δεν έχει ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση. Την ίδια στιγμή, διευκρινίζει ότι ο ίδιος δεν έχει αναλάβει υποχρέωση για κατασκευή FSRU στην Αλβανία, όπου ο σχεδιασμός προβλέπει ότι το  LNG θα έρθει στη γειτονική χώρα  μέσω νέου αγωγού που θα συνδέει το αγωγό TAP με την περιοχή όπου προγραμματίζεται η κατανάλωση φυσικού αερίου από βιομηχανικές και άλλες εγκαταστάσεις».

Ο επικεφαλής του ομίλου AKTOR αναδεικνύει επίσης την σημασία της πρόσφατης συμφωνίας μεταξύ των Διαχειριστών των Συστημάτων Αερίου των χωρών που εμπλέκονται στον Κάθετο Διάδρομο και της Κομισιόν για τις χρεώσεις διαμετακόμισης καθώς καθιστούν το έργο πιο αξιόπιστο για την αγορά, αίροντας σε μεγάλο βαθμό τις στρεβλώσεις αφού εισάγει ένα ενιαίο και γνωστό εκ των προτέρων μοντέλο τιμολόγησης.

Η προσπάθεια για εξασφάλιση «προνομίου διαθεσιμότητας» LNG από τις ΗΠΑ

Ερωτώμενος για τις συνθήκες στις διεθνείς αγορές, ο κ. Εξάρχου επισημαίνει τη μεγάλη διαφορά τιμών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και προειδοποιεί ότι η τιμή του LNG στον κόμβο TTF της Ολλανδίας μπορεί να φτάσει έως και τα 85 ευρώ/MWh τον προσεχή χειμώνα (ενώ σήμερα κυμαίνεται κάτω από τα 50 ευρώ/MWh), προκαλώντας δυσβάσταχτο κόστος στην αγορά. Ταυτόχρονα, θα υπάρχει μεγάλη δυσκολία να εξασφαλίσει κανείς LNG, ακόμη κι αν ο πόλεμος τελειώσει σύντομα». Γι αυτό, έχοντας ως  όπλο τις συμφωνίες και τα MoU για προμήθεια LNG που έχουν υπογραφεί θα επιδιώξει την εξασφάλιση ενός «προνομίου διαθεσιμότητας» από τις ΗΠΑ ενόψει μιας περιόδου όπου η ζήτηση θα ξεπερνά σημαντικά την προσφορά.

Ο κ. Εξάρχου σημειώνει επίσης την ανάγκη η ΕΕ να έχει ισορροπία μεταξύ των προμηθευτών φυσικού αερίου και «αν αυτό σημαίνει ότι θα πληρώσει κάτι παραπάνω, τότε πρέπει να το κάνει. Γιατί η ενέργεια δεν είναι μόνο θέμα κόστους, είναι κυρίως θέμα ασφάλειας», αναδεικνύοντας την αξία του Κάθετου Διαδρόμου και ως εργαλείο εξισορρόπησης, καθώς στόχος είναι η δημιουργία μιας πραγματικής εναλλακτικής για τις ποσότητες ρωσικού αερίου που θα εκλείψουν από το ενεργειακό μείγμα της ΝΑ Ευρώπης τα επόμενα χρόνια. «Αν μπορέσουμε να διακινήσουμε 8-10 bcm τον χρόνο, αυτό αλλάζει τις ισορροπίες στην περιοχή».

Πρώτα εθνικό και μετά επιχειρηματικό project ο Κάθετος Διάδρομος

Ο ίδιος τονίζει ακόμα ότι ο Κάθετος Διάδρομος είναι πρώτα εθνικό και μετά επιχειρηματικό project και η συμμετοχή της ΔΕΠΑ Εμπορίας στην Atlantic SEE LNG αποτυπώνει την συμμετοχή του ελληνικού Δημοσίου στο εθνικό σκέλος του έργου. Στο πλαίσιο αυτό, η προοπτική είναι ότι οι συμβάσεις που υπέγραψε πρόσφατα η AKTOR (δια της θυγατρικής της AKTOR LNG USA) να  ενταχθούν πλήρως στην Atlantic SEE.

Προειδοποίηση για νέα γενιά κόκκινων δανείων 25 δις. για πράσινα έργα

Αναφερόμενος στο τοπίο για τις ΑΠΕ -όπου ο όμιλος AKTOR στοχεύει σε εγκατεστημένη ισχύ 1,3 GW στο τέλος της δεκαετίας-, ο κ. Εξάρχου προειδοποιεί για τους κινδύνους που εγκυμονούν οι περικοπές ΑΠΕ που αυξάνονται εκθετικά (καθώς συνεχίζουν να μπαίνουν μαζικά πράσινα έργα, ιδίως φωτοβολταϊκά στο σύστημα, ενώ η ζήτηση παραμένει σταθερή τα τελευταία χρόνια), ενώ η αποθήκευση που θα μπορούσε να δώσει λύση ουσιαστικά τώρα μπαίνει στη γραμμή αφετηρίας.  Πιο συγκεκριμένα, κάνει λόγο για σοβαρό κίνδυνο αποσταθεροποίησης της εγχώριας αγοράς ΑΠΕ, συνδέοντας ευθέως τις αυξανόμενες περικοπές παραγωγής με πιθανό κύμα μη εξυπηρετούμενων δανείων ύψους έως και 25 δισ. ευρώ στο τραπεζικό σύστημα. Και τούτο διότι η πλειονότητα των έργων ΑΠΕ έχει χρηματοδοτηθεί με υψηλή τραπεζική μόχλευση, συνήθως με αναλογία 80% δανεισμό και 20% ίδια κεφάλαια. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, αν οι περικοπές παραγωγής ξεπεράσουν το 20%, ουσιαστικά εξαφανίζεται το περιθώριο κέρδους των έργων, με συνέπεια αρκετοί παραγωγοί να αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι κρίσιμος κρίκος για την σταθεροποίηση της αγοράς δεν είναι τόσο οι μικρές εγκαταστάσεις πίσω από τον μετρητή, αλλά κυρίως οι μεγάλες μπαταρίες αποθήκευσης που θα μπορούν να διοχετεύουν ενέργεια στο δίκτυο κατά τις βραδινές ώρες ή σε περιόδους χαμηλής παραγωγής.