Τα έργα που θα οδηγήσουν στην επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου στη Σερβία και ευρύτερα στα Δυτικά Βαλκάνια συζήτησε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με τη Σέρβα ομόλογό του Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς στο πλαίσιο της επίσκεψης-αστραπή που πραγματοποίησε στο Βελιγράδι.
Όπως μεταδίδουν σερβικά μέσα ενημέρωσης, στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν projects αγωγών φυσικού αερίου που συνεισφέρουν στη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού της Σερβίας, που είναι μια από τις χώρες των Βαλκανίων που στην παρούσα φάση εμφανίζουν υψηλή εξάρτηση από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα ο κ. Παπασταύρου δήλωσε ότι Ελλάδα και Σερβία επιλέγουν να είναι μέρος της λύσης. «Επιλέγουμε τη συνεργασία, την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη, δημιουργώντας μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια», δήλωσε χαρακτηριστικά. Τόνισε ότι η Ελλάδα αποτελεί ενεργειακή πύλη για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη και αναφέρθηκε στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου που θα μεταφέρει και αμερικανικό αέριο. «Η Σερβία έχει κρίσιμο ρόλο και δεν μπορεί να απουσιάζει. Υποστηρίζουμε την επιτάχυνση της ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση», κατέληξε.
Η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας από την πλευρά της σημείωσε ότι η κυβέρνηση του Βελιγραδίου εργάζεται ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για να ξεκινήσουν τους επόμενους μήνες (το καλοκαίρι ή στις αρχές του φθινοπώρου), οι εργασίες για τον διασυνδετήριο αγωγό φυσικού αερίου Σερβίας- Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 144 χιλιομέτρων, μια επένδυση της τάξης των 150 εκατ. ευρώ. Στόχος της Σερβίας είναι να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027, ώστε να «κουμπώσει» με τον διασυνδετήριο αγωγό αερίου Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας που αναμένεται να ολοκληρωθεί και αυτός εντός του επόμενου έτους. «Η Ελλάδα και η Βόρεια Μακεδονία ολοκληρώνουν επίσης τη δική τους διασύνδεση, κάτι που θα μας προσφέρει πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου από αυτή την κατεύθυνση» δήλωσε η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας. Αναφέρθηκε επίσης και στην σημασία του διασυνδετηρίου αγωγου Σερβίας-Βουλγαρίας (IBS) που βρίσκεται σε λειτουργία από το τέλος του 2023 και καθώς «κουμπώνει» με τον ελληνο-βουλγαρικό αγωγό IGB δίνει πρόσβαση στη Σερβία αφενός σε LNG από τα τερματικά της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, αφετέρου σε αζέρικο αέριο μέσω του Νότιου Διαδρόμου Αερίου.
Η κ. Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς επεσήμανε την ενίσχυση της εσωτερικής υποδομής φυσικού αερίου της Σερβίας με στόχο δυναμικότητα έως 10 δισ. κυβικά μέτρα και τη χώρας της Σερβίας σε χώρα διέλευσης. Υπενθύμισε ακόμα ότι η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Σερβίας Srbijagas έχει δεσμεύσει χωρητικότητα 300 εκατ. κυβικών μέτρων στο FSRU της Αλεξανδρούπολης για 10 χρόνια, ενώ ευχαρίστησε και την ΕΚΟ (θυγατρική της Helleniq Energy που δραστηριοποιείται στη Σερβία) για την αύξηση των εισαγωγών καυσίμων, κάτι που συνέβαλε στην αντιμετώπιση των προβλημάτων με τη NIS, του κρατικού διυλιστηρίου της Σερβίας που απορρέουν από το ιδιοκτησιακό του καθεστώς (ανήκει στη Gazprom) και η λειτουργία του έχει επηρεαστεί από τις κυρώσεις της Ουάσιγκτον στα assets ρωσικών εταιρειών στο εξωτερικό.
Πώς ο Κάθετος Διάδρομος θα απορροφήσει τους κραδασμούς του πολέμου
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη (TTF) κατέγραψαν αύξηση μετά το χτύπημα των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά περίπου 25%, φτάνοντας έως και τα 68 ευρώ ανά MWh το πρωί της Πέμπτης, στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών.
Σύμφωνα με αναλυτές, πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδο που έχει σημειωθεί από την αρχή του πολέμου, γεγονός που αποτυπώνει τη νευρικότητα και την ευαισθησία της αγοράς σε γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι η κατάσταση αυτή ενδέχεται να αποτελέσει προάγγελο μιας παγκόσμιας κρίσης φυσικού αερίου ιστορικών διαστάσεων, με τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, και με δεδομένο ότι έχει ήδη τεθεί σε ισχύ η σταδιακή απαγόρευση εισαγωγών αερίου από τη Ρωσία, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για την Ευρώπη. Η ενίσχυση εναλλακτικών οδών τροφοδοσίας καθίσταται πλέον επιτακτική, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από τη Ρωσία και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
«Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για να σταματήσουμε τις ροές ρωσικού αερίου. Είναι απαραίτητο να συνεργαστούμε στενά με τις Βρυξέλλες και να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες εμπορικές συμφωνίες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κωνσταντίνος Σιφναίος, Αντιπρόεδρος και Managing Director της Gastrade, κατά την τοποθέτησή του στο 4ο Φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Όπως υπογράμμισε, ο Κάθετος Διάδρομος δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα έργο βραχυπρόθεσμης σημασίας, αλλά ως μια υποδομή με μακροπρόθεσμα οφέλη για ολόκληρη την περιοχή.
Αναφερόμενος στις πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στις πιθανές επιπτώσεις τους στην Ευρώπη, σημείωσε ότι από τις χώρες του Κόλπου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου φυσικού αερίου, ωστόσο μόνο το 8% κατευθύνεται προς την Ευρώπη. Αυτό σημαίνει ότι, σε σύγκριση με άλλες περιοχές, η Ευρώπη εμφανίζεται λιγότερο ευάλωτη, χωρίς όμως να είναι πλήρως προστατευμένη από τις συνέπειες μιας παρατεταμένης κρίσης.
Όπως τόνισε, «η αστάθεια αυτή, εάν συνεχιστεί, θα επηρεάσει αναπόφευκτα τις οικονομίες και τις τιμές του φυσικού αερίου. Το αυξημένο κόστος θα μετακυλιστεί στις μεταφορές και στα τρόφιμα, και ήδη βλέπουμε τα πρώτα σημάδια αυτής της επίδρασης στις τιμές. Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, είναι η διάρκεια αυτής της κατάστασης». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι υπάρχουν μηχανισμοί ενεργειακής ασφάλειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επισημαίνοντας πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει κανονισμό που προβλέπει τη διακοπή της ροής ρωσικού αερίου έως το 2027.
Στο πλαίσιο αυτό, το φυσικό αέριο που μέχρι πρότινος προερχόταν από τη Ρωσία αναμένεται να αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από LNG, το οποίο προσφέρει μεγαλύτερη διαφοροποίηση πηγών και ευελιξία στην προμήθεια. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο της Αλεξανδρούπολης, η οποία, όπως σημειώθηκε, από τον κ. Σιφναίο είναι ήδη προετοιμασμένη να λειτουργήσει ως κομβικό σημείο τροφοδοσίας για την Ευρώπη μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Σε ερώτηση σχετικά με την προοπτική δημιουργίας δεύτερου FSRU, ο κ. Σιφναίος επισήμανε ότι οι υφιστάμενες και μελλοντικές ανάγκες δικαιολογούν την ανάπτυξη τουλάχιστον μίας ακόμη τέτοιας μονάδας. «Εκεί επικεντρώνουμε πλέον τις προσπάθειές μας», ανέφερε, δείχνοντας τη στρατηγική κατεύθυνση της εταιρείας.
Από την πλευρά της, η Κορίνα Κρέτσου, Γενική Πρόξενος της Ρουμανίας στη Θεσσαλονίκη και πρώην Ευρωπαία Επίτροπος (2014–2019), στάθηκε στη σημασία του έργου για τη Ρουμανία, τονίζοντας ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής της στρατηγικής για την ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ουκρανία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ανακατασκευής κρίσιμων ενεργειακών υποδομών που έχουν καταστραφεί τα τελευταία χρόνια, λόγω του πολέμου.
Τέλος, ο Vladimir Malinov, Executive Director της Bulgartransgaz, υπογράμμισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν για την πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, με βασικότερο αυτό της τιμολόγησης. Όπως δήλωσε, «είναι αναγκαίο να ενταθεί η συνεργασία και να υπάρξει ουσιαστική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να διαμορφωθούν βιώσιμες λύσεις για τα προβλήματα που εντοπίζονται σε όλο το μήκος του έργου».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, επισημαίνοντας τη δυναμική που αναπτύσσεται στην ευρύτερη περιοχή. Ειδική μνεία έκανε σε δύο βασικά έργα: την ανάπτυξη των σιδηροδρομικών συνδέσεων και την προώθηση του υδρογόνου ως εναλλακτικής μορφής ενέργειας. Όπως σημείωσε, «υπάρχει σημαντική δυναμική που σχετίζεται και με τη μεταφορά δεδομένων, ενώ παράλληλα διαμορφώνονται ευκαιρίες για την ενίσχυση της τεχνητής νοημοσύνης», υπογραμμίζοντας τις προοπτικές τεχνολογικής και ενεργειακής σύγκλισης στην περιοχή.
Διαβάστε ακόμη
