Συμπληρώνονται με ταχείς ρυθμούς τα κομμάτια του «παζλ» της πλήρους ενεργοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς μετά το «κύμα» των μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας αμερικανικού LNG που υπεγράφησαν χθες -με την Atlantic SEE LNG σε πρωταγωνιστικό ρόλο- και τις πολιτικές δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι χώρες της Κεντρικής και Νοτιoανατολικής Ευρώπης μέσω της Κοινής Διακήρυξης του Transatlantic Gas Security Summit, χθες (Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου) ήταν η σειρά των Διαχειριστών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναλάβουν δράση και να στείλουν με τη σειρά τους σήμα άρσης των ρυθμιστικών εμποδίων και προώθησης νέων προϊόντων που μπορούν να ενισχύσουν το εμπορικό ενδιαφέρον για το project.
Το νέο ραντεβού για τον Κάθετο Διάδρομο στις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες
Σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, στο πλαίσιο τεχνικής συνάντησης με συμμετοχή εκπροσώπων των Διαχειριστών των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του αμερικανικού Υπουργείου Ενέργειας -που έχει αναλάβει τον ρόλο του επιταχυντή του project και ασκεί σταθερά πίεση σε όλους τους stakeholders-, η Κομισιόν εξέφρασε τη βούλησή της να εξετάσει ένα βελτιωμένο προϊόν για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, κάτι που συνιστά σαφή μετακίνηση σε σχέση με την μέχρι τώρα θέση της που ήταν η έγκριση προϊόντων περιορισμένης χρονικής διάρκειας (ενός μηνός), αυστηρά στοχευμένων μόνο στην Ουκρανία, κατά παρέκκλιση των υφιστάμενων Κανονισμών. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, τα στελέχη της Επιτροπής έδειξαν μεγαλύτερη διάθεση να εξετάσουν την προοπτική αλλαγής στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Ενδεικτική της βούλησης όλων των εμπλεκόμενων μερών να επιταχυνθούν οι διεργασίες για να αντιμετωπιστούν τα ανοιχτά μέτωπα, από τις ρυθμιστικές αγκυλώσεις και τη χρηματοδότηση των υποδομών έως το «αγκάθι» των σημαντικά υψηλότερων χρεώσεων διαμετακόμισης συγκριτικά με άλλες οδεύσεις είναι ότι ήδη έχει κλειστεί το επόμενο σημαντικό ραντεβού για τον Κάθετο Διάδρομο, την άλλη εβδομάδα (3 Μαρτίου) στις Βρυξέλλες. Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πλευρά κατέθεσε πρόταση να συνυπολογίζονται οι επενδύσεις των χωρών για την αναβάθμιση των υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου στο ποσό των 750 δισ. δολ. που προβλέπει η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τις ΗΠΑ έως το καλοκαίρι του 2028.
Οι συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG ως μοχλός πίεσης για την επίλυση των άλλων εκκρεμοτήτων
«Είμαστε πολύ πιο κοντά στην επίλυση των εκκρεμοτήτων από ότι παλιότερα και αυτό είναι κοινή πεποίθηση τόσο της ευρωπαϊκής πλευράς, όσο και της αμερικανικής», σχολιάζει στέλεχος με γνώση των τεκταινομένων. Η ίδια πηγή υπογραμμίζει ότι οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG που υπεγράφησαν στην Ουάσιγκτον λειτουργούν ως μοχλός πίεσης για να αντιμετωπιστούν τα ρυθμιστικά ζητήματα, να αρθούν οι συμφορήσεις στις υφιστάμενες υποδομές και να συγκεκριμενοποιηθεί ο οδικός χάρτης των νέων υποδομών που απαιτούνται. Και τούτο διότι, όπως εξηγεί, «Για να μπορούν οι συμφωνίες να μετουσιωθούν σε δεσμευτικά συμβόλαια και να υλοποιηθούν, θα πρέπει να υπάρχουν οι υποδομές που να επιτρέπουν τη μεταφορά των υπό συμβολαιοποίηση ποσοτήτων».
Οι πρωτοβουλίες Ρουμανίας και Βουλγαρίας για τον Κάθετο Διάδρομο
Στο πλαίσιο αυτό, ως σημαντικό ορόσημο για τον Κάθετο Διάδρομο αξιολογείται από τους γνωρίζοντες η απόφαση της Ρουμανίας να δρομολογήσει τον εκσυγχρονισμό των μετρητικών σταθμών στο κομμάτι του Κάθετου Διαδρόμου που διέρχεται από το έδαφός της, κάτι το οποίο είχε τεθεί επί τάπητος και στο παρελθόν χωρίς να προχωρήσει. Οι σχετικές επενδύσεις κηρύχθηκαν ως έργα εθνικής σημασίας για να προχωρήσουν γρήγορα και η περάτωσή τους θα αυξήσει ουσιωδώς τη μεταφορική ικανότητα φυσικού αερίου από τη Βουλγαρία προς τη Ρουμανία και από τη Ρουμανία προς την Ουκρανία.
Η Βουλγαρία από την πλευρά της, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Ενέργειας, βρίσκεται σε τροχιά ολοκλήρωσης έως το τέλος του έτους των έργων που θα αυξήσουν τη μεταφορική ικανότητα αερίου από Ελλάδα προς Βουλγαρία και από Βουλγαρία προς Ρουμανία, όπως ανέφερε από τη Ουάσιγκτον ο υπηρεσιακός υπουργός Ενέργεια της χώρας Τράιτσο Τράκοφ. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η χώρα έχει ήδη υποβάλει αίτηση για επιχορήγηση των έργων από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφόσον εγκριθεί, αυτό θα επιτρέψει τη διαμόρφωση ανταγωνιστικής τιμολογιακής δομής, δηλαδή τη μείωση των ταριφών που είναι από τα βασικά ζητούμενα.
Το στοίχημα των νέων υποδομών και ο ρόλος της Atlantic SEE LNG
Την ίδια στιγμή, πέρα από την αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών του παλαιού Διαβαλκανικού Αγωγού (που αποτελεί την «ραχοκοκαλιά» του Κάθετου Διαδρόμου), στο κάδρο μπαίνουν πλέον πιο δυναμικά και οι νέες υποδομές στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που θα πρέπει να κατασκευαστούν για να υποδεχθούν την «πλημμυρίδα» του αμερικανικού LNG που βρίσκεται επί θύραις. Υπό αυτό το πρίσμα «διαβάζεται» η επισήμανση της Atlantic SEE LNG Trade ότι «Η διαδικασία ωρίμανσης του Κάθετου Διαδρόμου και οι τελευταίες εξελίξεις στην διατλαντική ενεργειακή συνεργασία, φέρνουν επί τάπητος τις μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές που διανοίγονται για την ελληνική οικονομία στην Ανατολική Ευρώπη εν όψει της απαγόρευσης χρήσης του ρωσικού φυσικού αερίου». Στο πλαίσιο αυτό, «ήδη η Atlantic SEE LNG Trade αξιολογεί τη συμμετοχή της σε διάφορα έργα ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή, που κρίνονται ως απαραίτητα για την πλήρη ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου όπως νέες πλωτές μονάδες αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU), έργα ενίσχυσης χωρητικότητας υφιστάμενων αγωγών αερίου (ή και νέων αγωγών αερίου ακόμη), καθώς και μονάδων παραγωγής ενέργειας με φυσικό αέριο. Και τούτο διότι οι μακροχρόνιες συμβάσεις αγοραπωλησίας, πέρα από σταθερές και προβλέψιμες τιμές, εξασφαλίζουν σταθερή ζήτηση που διανοίγει προοπτικές για νέα έργα υποδομών ώστε το LNG να καλύψει όλο και περισσότερες ενεργειακές ανάγκες στην ευρύτερη περιοχή».
Μια ακόμα υποδομή που συνδέεται με το αφήγημα του Κάθετου Διαδρόμου είναι και η νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο ισχύος 800 MW των ΔΕΠΑ Εμπορίας και ΔΕΗ που κατασκευάζεται στην Αλεξανδρούπολη, την οποία επισκέφθηκε χθες ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Και έχει ασφαλώς τη σημασία του ότι ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης συνάρτησε το timing της επίσκεψης με τις ανακοινώσεις που έγιναν στην Ουάσιγκτον, καθώς η νέα μονάδα -που αναμένεται να μπει στο σύστημα το 2027- θα μπορεί να τροφοδοτείται από αμερικανικό LNG που θα φτάνει στο FSRU της Αλεξανδρούπολης και να διοχετεύει προς Βορρά μέρος του ηλεκτρισμού που θα παράγει, ενισχύοντας το ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
H στρατηγική ευθυγράμμιση των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι ότι μετά τις συναντήσεις της Ουάσιγκτον, οι χώρες που εμπλέκονται στο εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου φαίνεται να ευθυγραμμίζονται προς την κατεύθυνση της προώθησης του έργου, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από πριν, κάτι που ήταν ζητούμενο, όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Ενδεικτική προς την κατεύθυνση αυτή είναι -μεταξύ άλλων- η δήλωση του CEO της ουκρανικής Naftogaz,Oleksiy Chernyshov, που αναφερόμενος στην υπογραφή της μακροχρόνιας συμφωνίας με την Atlantic SEE LNG έκανε λόγο για μια συνεργασία «που δεν αφορά μόνο την προμήθεια αερίου για τον επόμενο χειμώνα, αλλά τη μόνιμη ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Ο Κάθετος Διάδρομος είναι η εγγύησή μας ότι οι αποθήκες αερίου της χώρας μας θα παραμείνουν λειτουργικές και στρατηγικά κρίσιμες για όλη την Ευρώπη, αποκόπτοντας οριστικά τους ρωσικούς εκβιασμούς». Η Βουλγαρία εστίασε στις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν για τη χρηματοδότηση των υποδομών, ενώ η Ρουμανία ανέδειξε το θέμα της ανταγωνιστικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, δεσμευόμενη να εργαστεί για ένα κοστοστρεφές πλαίσιο χρεώσεων ώστε το αμερικανικό αέριο που φτάνει στη Ρεβυθούσα ή στην Αλεξανδρούπολη να μην επιβαρύνεται με υπέρμετρα τέλη διέλευσης μέχρι να φτάσει στην Κεντρική Ευρώπη».
Η επαμφοτερίζουσα στάση της Ουγγαρίας
Υπάρχουν πάντως και ορισμένες χώρες που τηρούν επαμφοτερίζουσα στάση με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Ουγγαρία που από τη μια υπέγραψε την Κοινή Διακήρυξη των 13 χωρών για την προώθηση του αμερικανικού LNG στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, από την άλλη έχει προσφύγει -μαζί με τη Σλοβακία- κατά του Κανονισμού της ΕΕ που βάζει τέλος στο ρωσικό αέριο. Όπως το έθεσε ο Υπουργός Εξωτερικών και Εμπορίου της χώρας Πέτερ Σιγιάρτο, η Ουγγαρία καλωσορίζει τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων, αλλά δεν προτίθεται να στραφεί προς ακριβότερες και λιγότερο αξιόπιστες πηγές προμήθειας αερίου. Σύμφωνα με τον κ. Σιγιάρτο, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί μια εναλλακτική αλλά η δυναμικότητά του είναι ακόμα σχετικά μικρή. Επιπροσθέτως, οι τιμές είναι κατά 20% υψηλότερες σε σχέση με τον TurkStream, όπως είπε.
Διαβάστε ακόμη
