Ένα διήμερο «υψηλής τάσης» ξεκινά σήμερα (Τρίτη 24 Φεβρουαρίου) στην Ουάσιγκτον που προδιαγράφει αφενός εξελίξεις στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου (που θα βρεθεί στο επίκεντρο των πολιτικών και επιχειρηματικών επαφών), αφετέρου deals που επεκτείνονται πέρα από το LNG και προσδοκάται να συσφίξουν έτι περαιτέρω τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις σε πεδία όπως η ναυπηγική-αμυντική βιομηχανία και η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα data centers.

Ο θετικός οιωνός της δημοπρασίας για τον Κάθετο Διάδρομο και ο ρόλος της Atlantic SEE LNG

Ένα διήμερο που ξεκινά με καλούς οιωνούς, αν κρίνει κανείς από το θετικό αποτέλεσμα της χθεσινής δημοπρασίας δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο που έφερε τη σφραγίδα της Atlantic SEE LNG, δηλαδή του κοινού σχήματος των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας και αποτελεί πρόκριμα για τα επόμενα βήματα που αναμένεται να αποσαφηνιστούν τις επόμενες ώρες. Στόχος να επισφραγιστεί ο ρόλος της όδευσης ως  κομβικού εργαλείου για την περαιτέρω αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού LNG στην Ευρώπη, που με πύλη εισόδου την Ελλάδα θα μεταφέρονται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και των υποδομών που εντάσσονται στο «οικοσύστημά» του σε όλα τα Βαλκάνια και στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, από Σλοβακία και Ουγγαρία έως την Ουκρανία, επιταχύνοντας την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο που αποτελεί ένα από τα κρίσιμα σημεία σύγκλισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών.

Το στοίχημα της Διευρυμένης Συνόδου

Στο πλαίσιο αυτό, βασικό διακύβευμα του Transatlantic Gas Security Summit όπου θα εκπροσωπηθούν 12 χώρες της ΕΕ, εκ των οποίων ορισμένες έχουν άμεση εμπλοκή στο project του Κάθετου Διαδρόμου (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Μολδαβία, Ουγγαρία, Σλοβακία), άλλες αναμένεται να μπουν στο «κάδρο» το αμέσως επόμενο διάστημα (Σερβία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη) και άλλες λειτουργούν ανταγωνιστικά προς αυτόν (Κροατία, Λιθουανία, Πολωνία) είναι να σταλεί το μήνυμα της εμπορικής βιωσιμότητας και λειτουργικής ωριμότητας της υποδομής και της υπέρβασης των «παιδικών ασθενειών» που παρατηρήθηκαν στη μέχρι τώρα λειτουργία του. Αναμένεται λοιπόν η ανακοίνωση νέων συμφωνιών προμήθειας LNG μεταξύ εταιρειών από τις χώρες που βρίσκονται στη «σφαίρα επιρροής» του Κάθετου Διαδρόμου και αμερικανικών ενεργειακών ομίλων, στα πρότυπα της εμβληματικής συμφωνίας Atlantic SEE LNG  και Venture Global που υπεγράφη στην PTEC.

Ποιες ελληνικές και αμερικανικές εταιρείες δίνουν το παρών

Δεν είναι τυχαίο ότι η εκδήλωση που βρίσκεται υπό την «αιγίδα» του Υπουργείου Ενέργειας και του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ συμπίπτει με την συμπλήρωση 10 χρόνων από τότε που το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG (που ήταν της Cheniere Energy) που εξήχθη στην Ευρώπη, σηματοδοτώντας την αρχή μιας τεκτονικής αλλαγής στον παγκόσμιο «χάρτη» του φυσικού αερίου. Ούτε βεβαίως ότι μεταξύ των αμερικανικών εταιρειών που θα δώσουν το παρών στη Σύνοδο συμπεριλαμβάνονται -μεταξύ άλλων-  πέραν της «πρώτης διδάξασας» Cheniere και της Venture Global οι Woodside Energy, Glenfarne, Caturus Delfin, ExxonMobil, ConocoPhillips, Chevron, Sempra Infrastructure, δηλαδή η «αφρόκρεμα» του κλάδου πετρελαίου και φυσικού αερίου των ΗΠΑ.  Το παρών θα δώσουν επίσης και υψηλόβαθμα στελέχη των κρατικών χρηματοδοτικών οργανισμών των ΗΠΑ Development Finance Corporation (DFC) και Export-Import (ExIm) Bank που θα διερευνήσουν τις προοπτικές χρηματοδότησης των υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου, όπως τα έργα που απαιτούνται για αύξηση της μεταφορικής ικανότητας σε ορισμένα σκέλη της διαδρομής καθώς και τα νέα  πλωτά τερματικά LNG (FSRU) που θα απαιτηθούν για να υποστηρίξουν τις αυξημένες ποσότητες LNG που προσδοκάται να μεταφέρονται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.  Όλα αυτά θα συζητηθούν κατά τις συναντήσεις που θα έχουν η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δηλαδή ο Υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και ο Υφυπουργός Νίκος Τσάφος και τα στελέχη των εταιρειών που συμμετέχουν στην ελληνική επιχειρηματική αποστολή:. Ο λόγος για τον Αλέξανδρο Εξάρχου, CEO της AKTOR, τον Γιώργο Στάσση, πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΔΕΗ, την νέα CEO του ΔΕΣΦΑ Μαρία Σφερούτσα, τον ομόλόγό της από τη ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνο Ξιφαρά, τον επικεφαλής της Gastrade Κώστα Σιφναίο και τον επικεφαλής του κλάδου Integrated Supply and Trading της Metlen Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

Την ίδια στιγμή, βαρύνουσα σημασία έχει η  Υπουργική Συνάντηση των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου που προσδοκάται να στείλει σήμα ευθυγράμμισης των χωρών που εμπλέκονται στο project και σαφούς προόδου αναφορικά με την άρση των επιφυλάξεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφορικά με το ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου. Υπενθυμίζεται ότι γραμμή της Ουάσιγκτον είναι ότι η πλήρης στήριξη της Κομισιόν αποτελεί προαπαιτούμενο για να «απελευθερωθεί» η δυναμική του project και να μετεξελιχθεί σε λεωφόρο ταχείας μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς Βορρά. Τα βλέμματα στρέφονται επίσης και στην επίσημη διμερή συνάντηση που θα έχει αύριο (Τετάρτη) ο κ. Παπασταύρου με τον Αμερικανό ομόλόγό του Κρις Ράιτ και τον Υπουργό Εσωτερικών (και επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ) Νταγκ Μπέργκαμ, καθώς επίσης με μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας, και βασικό θέμα στην ατζέντα τον Κάθετο Διάδρομο.

Δεν είναι ωστόσο μόνο οι  διαπραγματεύσεις και οι νέες συμφωνίες για την πλήρη ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς αμερικανικού LNG έως την Ουκρανία που θα απασχολήσουν την ελληνική κυβερνητική και επιχειρηματική αποστολή στην Ουάσιγκτον, καθώς στο τραπέζι των συζητήσεων θα βρεθούν τουλάχιστον άλλα δύο κομβικής σημασίας projects υποδομών σε data centers και λιμάνια,ναυπηγεία και ενεργειακές υποδομές.

Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον: Ο Κάθετος Διάδρομος «αρτηρία ειρήνης και ευημερίας»

Τον ρόλο της Ελλάδας ως αναδυόμενου ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης ανέδειξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στην εκδήλωση «10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ και ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο», στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον.

Στην ομιλία του, ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή πολιτική με τη γεωπολιτική σταθερότητα, τονίζοντας ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας αποτελεί πλέον στρατηγική επιταγή για την Ευρώπη, ιδίως μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έλαβε εξαρχής σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική στάση συνδέεται και με τις δικές της ιστορικές εμπειρίες. «Η Ελλάδα το κατανόησε αυτό εξαρχής και έλαβε σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας. Και πώς θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, δεδομένης της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου; Δεν αντιμετωπίζουμε την κυριαρχία ως αφηρημένη έννοια. Γνωρίζουμε τι σημαίνει στην πράξη η παραβίασή της. Για εμάς, η ασφάλεια είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος και αποφασιστικότητας. Γι’ αυτό και οι ενεργειακές μας επιλογές είναι πλήρως ευθυγραμμισμένες με τις δεσμεύσεις μας για ασφάλεια, καθώς και με τις αρχές μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Έλληνας υπουργός επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο προορισμό των αμερικανικών εξαγωγών LNG, ενώ χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «αρτηρία ειρήνης και ευημερίας», καθώς συνδέει χώρες που στο παρελθόν βρέθηκαν διαιρεμένες. Όπως είπε, η Ελλάδα έχει μεταβληθεί από χώρα καθαρής κατανάλωσης σε περιφερειακό κόμβο διαμετακόμισης φυσικού αερίου. Ενδεικτικά ανέφερε ότι το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου 6 έως 7 δισ. κυβικά μέτρα (BCM), τα οποία καταναλώνονταν στο εσωτερικό, ενώ το 2024 οι εισαγωγές ανήλθαν στα 17 BCM, εκ των οποίων τα 11 κατευθύνθηκαν σε εξαγωγές προς γειτονικές χώρες.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πρωτοβουλία που απαιτεί συντονισμό πέντε κρατών και ισάριθμων διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, χαρακτηρίζοντάς την ιστορική. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπορική διαδρομή «Route 1» μπορεί να εκτείνεται από τη Ρεβυθούσα έως το Κίεβο, προσδίδοντας στο έργο σαφή γεωπολιτική διάσταση.

Ο κ. Παπασταύρου τόνισε επίσης ότι οι ενεργειακές αγορές δεν μπορούν να εξετάζονται αποκομμένες από το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας. «Οι αγορές φυσικού αερίου σε καιρό πολέμου δεν είναι ουδέτερες συναλλαγές, αλλά έχουν άμεσες γεωπολιτικές συνέπειες. Η διόρθωση αυτής της αντίφασης ήταν και παραμένει στρατηγική επιταγή. Η διαφοροποίηση δεν είναι πλέον ζήτημα ευελιξίας, είναι ζήτημα στρατηγικής αναγκαιότητας».

Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποτροπής της επανεισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εναλλακτικών διαδρομών, επισημαίνοντας ότι αυτό συνιστά πραγματικό κίνδυνο για τη συλλογική στρατηγική της Ευρώπης.

«Οφείλουμε να παραμείνουμε σε εγρήγορση. Το ρωσικό αέριο δεν πρέπει να επανεισέλθει στην Ευρώπη έμμεσα, μέσω εναλλακτικών διαδρομών που υπονομεύουν τη συλλογική μας στρατηγική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συνεργαστούν στενά, να επιμείνουν και να αποτρέψουν την Τουρκία αλλά και οποιονδήποτε άλλο που είναι πρόθυμος να ανοίξει την “πίσω πόρτα” στο ρωσικό φυσικό αέριο και να υπονομεύσει αυτή την κοινή προσπάθεια», τόνισε χαρακτηριστικά.

Καταλήγοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να λειτουργεί με συνέπεια και στρατηγική πειθαρχία. «Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια, στρατηγική πειθαρχία και σαφή αίσθηση σκοπού, συμβάλλοντας ενεργά σε μια Ευρώπη ασφαλή, ανταγωνιστική και ενεργειακά ανθεκτική».

Η επίσκεψη του Έλληνα υπουργού στην Ουάσιγκτον πραγματοποιείται σε συνέχεια των ενεργειακών συμφωνιών που υπεγράφησαν στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του LNG και την ενίσχυση των υποδομών ενεργειακής ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Σήμερα Τρίτη, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχει στη «Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου και τον Κάθετο Διάδρομο», όπου θα βρεθούν στο επίκεντρο η ασφάλεια εφοδιασμού και ο συντονισμός των ενεργειακών δικτύων της περιοχής.

Η παρουσία της ΔΕΗ και ο νέος κύκλος επαφών για το mega data center στην Κοζάνη

Ειδικότερα, η  παρουσία του επικεφαλής της ΔΕΗ Γιώργου Στάσση στις ΗΠΑ αναμένεται ότι θα θέσει ισχυρές βάσεις μελλοντικής συνεργασίας της ελληνικής εταιρείας τόσο για το μεγαλόπνοο σχέδιο κατασκευής του mega data center στην Κοζάνη, προϋπολογισμού 2,3 δις. ευρώ στην πρώτη φάση του, όσο και σε συζητήσεις για προμήθεια φυσικού αερίου από αμερικανικές πηγές για ίδια χρήση.  Πέρα από τη συμμετοχή του στην αυριανή σύνοδο για το φυσικό αέριο, ο επικεφαλής της ΔΕΗ θα έχει και κατ ιδίαν επαφές με εκπροσώπους αμερικανικών κολοσσών της αποθήκευσης δεδομένων (hyperscalers), οι οποίες έρχονται σε συνέχεια των επαφών που πραγματοποίησε για το ίδιο θέμα ένα μήνα πριν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός.  Στις ΗΠΑ σήμερα κυριαρχούν εταιρείες όπως οι Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure, Google Cloud Platform (GCP), Meta Platforms Inc (Facebook) κ.α  Υπενθυμίζεται ότι το εμβληματικό αυτό project της ΔΕΗ είχε βρεθεί ψηλά στη συνάντηση που είχε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Μάικλ Κράτσιος, διευθυντή του Γραφείο Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, στο περιθώριο Διεθνούς Συνόδου για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ινδία.

H συμφωνία- ορόσημο για την ελληνοαμερικανική συνεργασία στα ναυπηγεία

Το δεύτερο μεγάλο project που αναμένεται να «μπει στην πρίζα» επί αμερικανικού εδάφους αυτό το διήμερο είναι η  ανάληψη ναυπηγικών εργασιών στην Ελλάδα εκ μέρους του ομίλου ONEX, στο πλαίσιο της συνεργασίας που έκλεισε η εταιρεία με τον νοτιοκορεατικό ναυπηγικό όμιλο Hanwha Ocean, υπό το πρίσμα της συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του νοτιοκορεατικού ομίλου που αφορά στην κατασκευή αμερικανικών πολεμικών πλοίων τόσο στις ΗΠΑ, όσο πιθανόν και στην Ελλάδα (κορβέτες, φρεγάτες) καθώς και εμπορικών πλοίων μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες.  Η υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας  που θα γίνει αύριο προαναγγέλθηκε την περασμένη εβδομάδα από την πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και «ερμηνεύει» την συμμετοχή του επικεφαλής της ΟΝΕΧ Πάνου Ξενοκώστα στην ελληνική επιχειρηματική αποστολή.  Εκτιμάται δε ότι στις επαφές που θα έχει ο κ. Ξενοκώστας στην Ουάσιγκτον πιθανόν να τεθεί και το θέμα της επικείμενης προκήρυξης από το Υπερταμείο του διαγωνισμού για την  δημιουργία ενός νέου λιμανιού στην Ελευσίνα, όπου η αμερικανική πλευρά έχει βλέψεις να δημιουργήσει ένα «αντίβαρο» στον Πειραιά που ελέγχεται από την κινεζική Cosco.

Διαβάστε ακόμη