Για οργανωμένες αντιδράσεις από αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ζημιά στην προσπάθεια ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου, έκανε λόγο ο Αλέξανδρος Εξάρχου, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade. Παράλληλα, προειδοποίησε για περαιτέρω άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη τους επόμενους μήνες, με σοβαρές συνέπειες για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, ζητώντας την άμεση κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μιλώντας στο συνέδριο Green Deal Greece 2026, ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι ο Κάθετος Διάδρομος έχει αποκτήσει σημαντική γεωπολιτική αξία, καθώς μπορεί να ανατρέψει τις παραδοσιακές ροές φυσικού αερίου από τον Βορρά προς τον Νότο, επιτρέποντας τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, καθώς και την Ουκρανία. Ωστόσο, όπως υποστήριξε, η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις από ανταγωνιστικά συμφέροντα, που επιδιώκουν διαφορετικές διαδρομές τροφοδοσίας.

«Εχθροί υπάρχουν στο εξωτερικό, κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι η αντιπαράθεση συνδέεται με το ποιος θα εξασφαλίσει τα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας των μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου που θα χρειαστεί η ευρωπαϊκή αγορά.

Ανταγωνιστές στις ΗΠΑ

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της AKTOR, ανταγωνιστές στις ΗΠΑ θα προτιμούσαν τη διοχέτευση του φυσικού αερίου μέσω διαφορετικών οδεύσεων, αντί της Ελλάδας. Όπως εξήγησε, μία τέτοια επιλογή θα μπορούσε να επιτρέψει σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, και συγκεκριμένα στην Τουρκία, να συνδυάζουν αμερικανικό και ρωσικό φυσικό αέριο, εξασφαλίζοντας χαμηλότερες τιμές.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες της αντιπαράθεσης. Μάλιστα, αναφέρθηκε και σε ελληνικά συμφέροντα που ενδεχομένως αντιτίθενται στην ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι δεν τα θεωρεί την κύρια απειλή για το εγχείρημα.

«Το σημαντικό είναι ο πόλεμος που έγινε και που εξακολουθεί να γίνεται από αμερικανικά συμφέροντα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι συγκεκριμένες κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν πραγματική ζημιά.

Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε, πάντως, ότι η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου δεν προϋποθέτει τη δημιουργία εξ ολοκλήρου νέων υποδομών. Αντίθετα, η Ρεβυθούσα, το FSRU Αλεξανδρούπολης και τα υφιστάμενα δίκτυα δημιουργούν ήδη τις προϋποθέσεις για τη μεταφορά LNG προς τον Βορρά.

Επομένως, το ουσιαστικό διακύβευμα στην παρούσα φάση είναι η σύναψη εμπορικών συμφωνιών που θα εξασφαλίσουν τις αναγκαίες ποσότητες και την αξιοποίηση των υποδομών. Όπως διευκρίνισε, η δραστηριοποίηση της Atlantic SEE LNG Trade δεν συνεπάγεται αποκλειστικότητα, καθώς οποιαδήποτε εταιρεία μπορεί να προμηθεύεται αμερικανικό LNG και να το διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά.

Οι συμφωνίες των 9 δισ. και η τιμή του LNG

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, χαρακτηρίζοντάς την κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξή του.

Σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, η δραστηριότητά της συνέβαλε στη διασφάλιση εμπορικών συμφωνιών ύψους περίπου 9 δισ. ευρώ σε ορίζοντα 20ετίας, προς όφελος των αμερικανικών εξαγωγών LNG, χωρίς αντίστοιχη οικονομική επιβάρυνση των ΗΠΑ. Παράλληλα, επισήμανε ότι το ελληνικό Δημόσιο επωφελείται από αυτές τις συμφωνίες, χωρίς να έχει αναλάβει υποχρέωση δέσμευσης ποσοτήτων.

Ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade στάθηκε επίσης στη σημασία της μακροχρόνιας συμφωνίας προμήθειας 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως από τη Venture Global. Όπως ανέφερε, η τιμή που εξασφαλίστηκε τότε δεν είναι πλέον διαθέσιμη στην αγορά για νέες ποσότητες, με τη διαφορά από τις σημερινές τιμές να είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

Μάλιστα, υπενθύμισε ότι κατά την περίοδο σύναψης της συμφωνίας είχαν εκφραστεί επιφυλάξεις για το κατά πόσο ήταν συμφέρουσα, ακόμη και από ορισμένους παράγοντες της ελληνικής κυβέρνησης. Πλέον, όπως υποστήριξε, οι συνθήκες στην αγορά έχουν αναδείξει την αξία της συγκεκριμένης επιλογής.

Στο μεταξύ, αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη νέες συζητήσεις για εμπορικές συμφωνίες, χωρίς ωστόσο να έχουν ολοκληρωθεί. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στις επαφές με τη Ρουμανία, οι οποίες μπορούν να προχωρήσουν μετά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, καθώς και στις διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και άλλες χώρες της περιοχής.

Προειδοποίηση για αέριο στα 120-130 ευρώ

Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο κ. Εξάρχου εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για την πορεία των ευρωπαϊκών τιμών ενέργειας, εκτιμώντας ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί όσο προχωρά ο χειμώνας.

Όπως σημείωσε, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν ήδη προσεγγίσει τα 100 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, ενώ η αύξηση της ζήτησης για θέρμανση μπορεί να προκαλέσει νέα σημαντική άνοδο. Έθεσε μάλιστα το ενδεχόμενο οι τιμές να φτάσουν στα 120 ή ακόμη και στα 130 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, διερωτώμενος πώς θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μία τέτοια εξέλιξη χωρίς σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.

Κατά τον ίδιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αντιδράσει με την απαιτούμενη ταχύτητα, παρά το γεγονός ότι άλλες μεγάλες αγορές κινούνται για να εξασφαλίσουν πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου. Επικαλέστηκε χαρακτηριστικά την Κίνα, η οποία, όπως ανέφερε, εξακολουθεί να προμηθεύεται αμερικανικό αέριο αντί να χρησιμοποιεί τα αποθέματά της, καθώς και το Κατάρ, το οποίο επίσης αναζητεί ποσότητες από τις ΗΠΑ.

Αντίθετα, η Ευρώπη, σύμφωνα με τον κ. Εξάρχου, δεν έχει κινηθεί επαρκώς προς την κατεύθυνση των μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας, με αποτέλεσμα να βρίσκεται εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.

Η ανησυχία του δεν περιορίζεται στο ενεργειακό κόστος. Όπως προειδοποίησε, οι νέες ανατιμήσεις θα προκαλέσουν σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις στη διάρκεια του χειμώνα, οδηγώντας και σε αύξηση των επιτοκίων. «Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι μία τέτοια εξέλιξη θα πιέσει συνολικά την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ευρωομόλογο τώρα, όχι τον Φεβρουάριο

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Εξάρχου σημείωσε πως είναι απαραίτητη η άμεση ενεργοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών οικονομικής στήριξης, προτείνοντας συγκεκριμένα την έκδοση ευρωομολόγου.

Όπως υποστήριξε, η παρέμβαση πρέπει να γίνει πριν οξυνθούν οι οικονομικές συνέπειες της ενεργειακής κρίσης και όχι τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, όταν οι ανάγκες χρηματοδότησης ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερες.

Μάλιστα, προειδοποίησε ότι μία καθυστερημένη αντίδραση μπορεί να έχει και σοβαρές πολιτικές συνέπειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα σε χώρες των οποίων οι οικονομίες αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές πιέσεις.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα, εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις αντοχές της οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται στην καλύτερη θέση των τελευταίων τουλάχιστον 50 ετών. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι ακόμη και η ελληνική οικονομία δύσκολα θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από μία γενικευμένη ευρωπαϊκή κρίση, ιδιαίτερα εάν οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας πλήξουν τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Το ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού αερίου
Ενδιαφέρον είχε, τέλος, η τοποθέτησή του για το ενδεχόμενο επανόδου του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, σε περίπτωση αλλαγής των γεωπολιτικών συνθηκών.

Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι μία τέτοια εξέλιξη δεν θα υπονόμευε τον Κάθετο Διάδρομο, αλλά αντίθετα θα μπορούσε να τον ενισχύσει. Εξήγησε ότι η δυνατότητα συνδυασμού ρωσικού αερίου αγωγών με αμερικανικό LNG θα επέτρεπε την επίτευξη χαμηλότερων τιμών για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Παράλληλα, τόνισε ότι το ρωσικό αέριο είναι οικονομικότερο λόγω του τρόπου μεταφοράς του,συμπληρώνοντας ότι έτσι κι αλλιώς η Ευρώπη δεν πρέπει να αντικαταστήσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία με μία αντίστοιχη εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Κατά την εκτίμησή του, η μακροπρόθεσμη λύση βρίσκεται στη διαμόρφωση μίας ισορροπίας μεταξύ διαφορετικών πηγών προμήθειας. Αν και ο ίδιος δεν θεωρεί πιθανή την άμεση επιστροφή του ρωσικού αερίου, σημείωσε ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου, προσφέροντας πρόσθετες δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησής του.

Διαβάστε ακόμη