Από τη στιγμή που ξεκίνησε ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη, και άρχισαν τα προβλήματα για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, προέκυψε ένα κρίσιμο ερώτημα: Πώς θα μπορούσαν να παρακαμφθούν τα Στενά του Ορμούζ και να «απελευθερωθεί» το εμπόριο πετρελαίου και LNG από τον έλεγχο του Ιράν. Όπως έχει γραφτεί αμέτρητες φορές το τελευταίο πεντάμηνο, από τα Στενά του Ορμούζ διακινούνται υπό φυσιολογικές συνθήκες γύρω στα 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε μέρα, περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Παράλληλα, διακινείται γύρω στο 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που εξάγεται παγκοσμίως. Πόσο εφικτό είναι, λοιπόν, να παρακαμφθούν τα Στενά του Ορμούζ και ποια έργα έχουν τις καλύτερες προοπτικές;

Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, αυτή τη στιγμή οι βασικότερες υπάρχουσες εναλλακτικές είναι ο αγωγός East – West της Σαουδικής Αραβίας και ο αγωγός που συνδέει την περιοχή Habshan με το λιμάνι της Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ADCOP). Ως προς τον East – West, έχει μήκος 1.200 χιλιόμετρα και μεταφέρει αργό πετρέλαιο προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Η ονομαστική χωρητικότητα του αγωγού εκτιμάται στα 5-7 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Το Ριάντ εξετάζει επέκταση της χωρητικότητας κατά έως 2 εκατ. βαρέλια/ημέρα. Ο ADCOP από την άλλη έχει εκτιμώμενη χωρητικότητα 1,5-1,8 εκατ. βαρέλια/ημέρα.

Παράλληλα, υπάρχει ο αγωγός που συνδέει τα ιρακινά κοιτάσματα του Kirkuk με το τουρκικό λιμάνι Ceyhan στη Μεσόγειο. Η Άγκυρα και η Βαγδάτη βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις για τους όρους χρήσης του αγωγού και τις προηγούμενες ημέρες προχώρησαν στην υπογραφή μονοετούς συμφωνίας για τη διατήρηση της ροής αργού πετρελαίου μέσω αυτού, ενώ συνεχίζονται να διαπραγματεύονται για την επίτευξη πιο μακροπρόθεσμης συμφωνίας. Η ονομαστική ικανότητα μεταφοράς που διαθέτει είναι γύρω στα 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Εναλλακτική για τα Στενά του Ορμούζ έχει και το Ιράν: τον αγωγό Goreh – Jask, χωρητικότητας περίπου 1 εκατ. βαρελιών/ημέρα, που οδηγεί σε τερματικό εκτός των Στενών, στη θάλασσα του Ομάν. Σύμφωνα με τον IEA, η Τεχεράνη θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει για να διατηρήσει μέρος των εξαγωγών της ακόμη κι αν το ίδιο το Ορμούζ παραμείνει κλειστό.

Ασφαλώς, οι υπάρχουσες εναλλακτικές καλύπτουν μόνο ένα μέρος των ροών που διακινούνται μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι υποδομές των ΗΑΕ στη Fujairah είχαν υποστεί ιρανικές επιθέσεις τους προηγούμενους μήνες και οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μέσω του East – West απειλούνται από τους Χούθι, οι οποίοι έχουν την ικανότητα να επιτεθούν σε πλοία που κινούνται στην Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η Σαουδική Αραβία έχει την επιλογή να αποφύγει το συγκεκριμένο στενό και να στείλει τα πλοία της προς τη Διώρυγα του Σουέζ, ωστόσο κάτι τέτοιο ανεβάζει πολύ το κόστος για φορτία που έχουν τελικό προορισμό τα ασιατικά κράτη. Επιπλέον, δεν μπορούν να περάσουν όλες οι κατηγορίες δεξαμενόπλοιων από τη Διώρυγα του Σουέζ.

Τα έργα που προωθούνται

Η κρίση έχει «ξεκλειδώσει» αρκετά μεγάλα έργα αγωγών, είτε υπό κατασκευή είτε σε στάδιο σχεδιασμού.

  • Νέος αγωγός ΗΑΕ προς τη Fujairah. Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Abu Dhabi (ADNOC) επιταχύνει την κατασκευή ενός δεύτερου αγωγού, παράλληλου με τον υπάρχοντα, αξίας περίπου 3 δισ. δολαρίων και μήκους περίπου 300 χλμ., που στοχεύει να αυξήσει κατά πάνω από 1,2 εκατ. βαρέλια/ημέρα την προσφορά προς το λιμάνι της Fujairah, διπλασιάζοντας ουσιαστικά τη δυναμικότητα εξαγωγών. Το έργο, που είχε ξεκινήσει πριν τον πόλεμο, βρίσκεται περίπου στη μέση της υλοποίησής του, με στόχο ολοκλήρωσης πιθανόν τα μέσα του 2027, λόγω της ανάγκης επέκτασης και του ίδιου του λιμανιού.
  • Νέος αγωγός Ιράκ – Συρίας. Το προηγούμενο διάστημα υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον μνημόνιο συναντίληψης μεταξύ των κυβερνήσεων της Συρίας και του Ιράκ για την αποκατάσταση του αγωγού πετρελαίου που συνδέει το Κιρκούκ του Ιράκ με την Μπανιάς της Συρίας. Ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Chevron σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τον αγωγό των 800 χιλιομέτρων, ο οποίος θα χρειαστεί δυόμισι χρόνια για να ανακατασκευαστεί, για τη μεταφορά περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
  • Νέος αγωγός Ιράκ – Ιορδανίας. Βαγδάτη και Αμμάν έχουν συμφωνήσει να επιταχύνουν ένα παλαιότερο σχέδιο αγωγού που θα μεταφέρει αργό από τη Βασόρα στο λιμάνι Aqaba, από όπου θα μπορεί να εξάγεται μέσω Ερυθράς Θάλασσας ή Διώρυγας του Σουέζ.
  • Διάδρομος Sharjah – Ομάν. Νέος εμπορικός και εφοδιαστικός διάδρομος που συνδέει λιμάνια της περιοχής Sharjah (ΗΑΕ) με μεγάλα λιμάνια του Ομάν, ο οποίος θα μπορούσε δυνητικά να χρησιμοποιηθεί και ως εναλλακτική διαδρομή παράκαμψης του Ορμούζ, αν και προς το παρόν λειτουργεί κυρίως ως γενικότερος διάδρομος εμπορίου/logistics.
  • Συνεργασία Αιγύπτου – Σαουδικής Αραβίας. Οι δύο χώρες κατασκευάζουν νέο εφοδιαστικό διάδρομο που αξιοποιεί λιμάνια στη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα, δημιουργώντας ακόμη μία εναλλακτική οδό γύρω από τον Περσικό Κόλπο.
  • Πρόταση του Ισραήλ. Αυτές τις ημέρες, ο υπουργός Ενέργειας του Ισραήλ, Ελί Κοέν, αποκάλυψε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη προσπάθεια για τη δημιουργία χερσαίου ενεργειακού διαδρόμου που θα συνδέει τις χώρες του Κόλπου με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ επιδιώκει η διαδρομή να διέρχεται από το έδαφός του. Μάλιστα, ανέφερε πως βρίσκεται σε επαφή με Ελλάδα και ΗΠΑ ώστε να περάσουν οι εναλλακτικές διαδρομές του Ορμούζ μέσω Ισραήλ αντί μέσω της Τουρκίας.

Από αυτά τα έργα που αναφέρθηκαν, τις μεγαλύτερες προοπτικές για να πραγματοποιηθούν έχουν η επέκταση του αγωγού East – West της Σαουδικής Αραβίας και η ολοκλήρωση του νέου αγωγού των Εμιράτων προς τη Fujairah. Αυτά τα έργα θα έχουν μεγάλη επίδραση στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή. Ταυτόχρονα, μεγάλη επίδραση θα έχει και το project του αγωγού Ιράκ – Συρίας όταν ολοκληρωθεί. Ωστόσο, είναι απίθανο να υποκατασταθούν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ για τη μεταφορά αργού πετρελαίου, ενώ δεν υπάρχει καμία αξιόλογη εναλλακτική για τις εξαγωγές LNG. Αυτό σημαίνει πως τα Στενά θα συνεχίσουν να έχουν στρατηγική σημασία και τα επόμενα χρόνια, ενώ το Ιράν θα συνεχίσει να μπορεί να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε ακόμη