Είδηση με ευρύτερη σημασία για τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν ολοένα και περισσότερες χώρες της ΕΕ για τη στήριξη κρίσιμων βιομηχανιών αξιοποιώντας τα νέα «εργαλεία» που προσφέρονται από την Ευρώπη συνιστά η επανεκκίνηση της μονάδας πρωτόχυτου αλουμινίου της Slovalco στη Σλοβακία, η οποία είχε αναστείλει την παραγωγή της το 2022 λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και της ανεπαρκούς αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών CO2. Όπως έγινε γνωστό, σε συνέχεια συμφωνίας μεταξύ της νορβηγικής Norsk Hydro (που είναι ο βασικός μέτοχος της Slovalco) και της κυβέρνησης της Μπρατισλάβα, η εταιρεία «ενεργοποιεί» σημαντικό μέρος της παραγωγικής δυναμικότητας της μονάδας (75.000 τόνοι αλουμινίου ετησίως ενώ το συνολικό capacity της Slovalco εκτιμάται σε 175.000 τόνους).
Τι διδάσκει η επανεκκίνηση της μονάδας παραγωγής αλουμινίου Slovalco
Όπως σχολιάζουν στο powergame.gr πηγές με άριστη γνώση του θέματος, η κινητοποίηση για τη Slovalco αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας κατεύθυνσης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής για τη διατήρηση στρατηγικών παραγωγικών δραστηριοτήτων εντός της ΕΕ, προσθέτοντας ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχουν διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία στήριξης, αλλά πώς και κυρίως πόσο γρήγορα τα αξιοποιούν τα κράτη-μέλη για να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών τους, ιδίως των ενεργοβόρων. Και «δείχνει το δρόμο» και για την Ελλάδα, όπου το πακέτο μέτρων για την στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας που ανακοινώθηκε στις αρχές του έτους αναγνωρίστηκε από παράγοντες του κλάδου ως κίνηση προς την σωστή κατεύθυνση δε, περιορισμένης εμβέλειας και αποτελεσματικότητας δε, που χρήζει «εμπλουτισμού» με νέες πρωτοβουλίες.
Η επανεκκίνηση της Slovalco στηρίζεται σε έναν συνδυασμό δημόσιων πολιτικών και ιδιωτικών επενδύσεων. Πιο συγκεκριμένα:
- Πρώτον, η Slovalco εξασφάλισε μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) με την κρατική εταιρεία Vodohospodárska výstavba, που διαχειρίζεται τα μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της χώρας, διασφαλίζοντας προβλέψιμο και ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος.
- Δεύτερον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την τροποποίηση του σχήματος της Σλοβακίας για την αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους των εκπομπών CO2 (EU ETS,) σύμφωνα με τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις που συνδέονται με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (State Aid Guidelines), αυξάνοντας δραστικά τον συνολικό προϋπολογισμό του σχήματος από 250 εκατ. ευρώ σε περίπου 750 εκατ. ευρώ προκειμένου να εξασφαλίζεται πλήρως η χρηματοδότηση του μέτρου.
- Τρίτον, η μητρική εταιρεία Norsk Hydro δεσμεύθηκε ότι θα επενδύσει περίπου 100 εκατ. ευρώ για την επανεκκίνηση της μονάδας, διατηρώντας πάνω από 200 θέσεις εργασίας. Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση του νορβηγικού κολοσσού, περίπου το 50% της παραγωγικής δυναμικότητας πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τεθεί εκτός λειτουργίας από το 2022, γεγονός που καθιστά τη διατήρηση της ευρωπαϊκής παραγωγής βασική προτεραιότητα της βιομηχανικής πολιτικής. Η Hydro επισημαίνει επίσης ότι η πλήρης επανεκκίνηση της μονάδας θα εξαρτηθεί και από τη διατήρηση, μετά το 2030, ενός σταθερού και ανταγωνιστικού πλαισίου με προσιτό και προβλέψιμο ενεργειακό κόστος σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Σχολιάζει μάλιστα ότι αυτά τα δυο αποτελούν προαπαιτούμενα για να παραμείνει ανταγωνιστική η παραγωγή αλουμινίου της Ευρώπης.
Οι νέες τάσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής
Στελέχη της ελληνικής ενεργοβόρου βιομηχανίας σχολιάζουν ότι οι εξελίξεις με τη Slovalco αναδεικνύουν μια σειρά σημαντικών τάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής: Αφενός επιβεβαιώνει ότι η πρωτογενής παραγωγή αλουμινίου επιβεβαιώνεται ως στρατηγική βιομηχανική δραστηριότητα, κρίσιμη για την άμυνα, την ενεργειακή μετάβαση, τα δίκτυα, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης. Αφετέρου δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται διατεθειμένη να εγκρίνει εθνικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής μεταλλουργίας -ιδίως για τη διασφάλιση ανταγωνιστικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας- με συνδυασμό εργαλείων πολιτικής: μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας και με κρατικές επιχειρήσεις, αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους του ETS, προσωρινά σχήματα ελάφρυνσης του κόστους από τη χονδρεμπορική αγορά και σταθερό επενδυτικό περιβάλλον.
Πρόκειται για μια νέα προσέγγιση που ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη νέα «γραμμή» της ΕΕ για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της, όπως αποτυπώνεται στο σχήμα κρατικών ενισχύσεων CISAF (που «ενισχύθηκε» προσωρινά για να ενσωματώσει και τις παρενέργειες από την κρίση στη Μέση Ανατολή «μετονομαζόμενο» σε METSAF), την Πράξη της ΕΕ για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες και το συνοδευτικό Σχέδιο Δράσης (RESourceEU), την Καθαρή Βιομηχανική Συμφωνία (Clean Industrial Deal ), το Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια (Action Plan for Affordable Energy) και ασφαλώς τις πολύ συγκεκριμένες προτάσεις της Έκθεσης Ντράγκι για την ανάκτηση της χαμένης ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ιδίως της ενεργοβόρου.
Ποιες χώρες της ΕΕ τρέχουν για τη στήριξη των βιομηχανιών τους
Δεν είναι προφανώς τυχαίο ότι η Σλοβενία περιλαμβάνεται μαζί με τη Γερμανία, την Ιρλανδία και τη Βουλγαρία στις τέσσερις χώρες της ΕΕ που έχουν κινηθεί μέχρι στιγμής πιο γρήγορα για την αξιοποίηση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη των ενεργοβόρων βιομηχανιών τους, με έμφαση στη μείωση του ενεργειακού κόστους. Τους τελευταίους μήνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε εθνικά καθεστώτα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 4,5 δις. ευρώ που στηρίζονται στο CISAF, με το μεγαλύτερο «πακέτο» , συνολικού ύψους 3,8 δις. ευρώ να αφορά όπως ήταν αναμενόμενο στη Γερμανία. Ο προϋπολογισμός του βουλγαρικού προγράμματος ανέρχεται σε 334 εκατ. ευρώ, με την εκεί κυβέρνηση να ενεργοποιεί μηχανισμό που αποτυπώνει την ενίσχυση απευθείας στους μηνιαίους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των επιχειρήσεων μέσω των προμηθευτών τους. Η Σλοβενία εξασφάλισε την έγκριση σχήματος συνολικού ύψους 90 εκατ. ευρώ που αφορά σε επιχειρήσεις του μεταποιητικού και του εξορυκτικού κλάδου, ενώ η Ιρλανδία έγινε η τέταρτη χώρα που απέκτησε εγκεκριμένο πρόγραμμα, αφού στις 16 Ιουλίου η Κομισιόν έδωσε το πράσινο φως σε σχήμα στήριξης συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, μέσω του οποίου οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν στήριξη για μέρος του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας σε ορίζοντα τριετίας.
Η μέχρι τώρα εικόνα δείχνει ότι τα κράτη-μέλη δεν κινούνται με την ίδια ταχύτητα ούτε διαθέτουν την ίδια δημοσιονομική ισχύ. Η Γερμανία έχει δεσμεύσει ποσό πολλαπλάσιο από εκείνο των υπόλοιπων χωρών, αναδεικνύοντας παράλληλα τον προβληματισμό για τον κίνδυνο δημιουργίας νέων ανισορροπιών στην ενιαία αγορά: οι βιομηχανίες που βρίσκονται σε χώρες με μεγαλύτερη δυνατότητα κρατικής χρηματοδότησης μπορούν να αποκτήσουν σημαντικά χαμηλότερο ενεργειακό κόστος από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τον περασμένο Απρίλιο ανακοινώθηκε πακέτο στήριξης που περιλαμβάνει ενισχυμένη αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους CO2 -με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να υπολογίζει το πρόσθετο όφελος που αφορά τις 40-50 επιλέξιμες ενεργοβόρες βιομηχανίες σε 75 εκατ. ευρώ ετησίως για πέντε χρόνια- και μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ για τις βιομηχανικές καταναλώσεις της υψηλής και της μέσης τάσης, με συνολικό ετήσιο όφελος περίπου 100 εκατ. ευρώ. Οι εκπρόσωποι της ενεργοβόρου βιομηχανίας υποστήριξαν ότι το πακέτο δεν αρκεί, ζητώντας επιτακτικά επιπλέον μέτρα. Το τελευταίο διάστημα σύμφωνα με πληροφορίες το ΥΠΕΝ φέρεται να εξετάζει την αξιοποίηση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων CISAF/METSAF, χωρίς να έχει καταλήξει σε οριστικές αποφάσεις.
Διαβάστε ακόμη
